دوستی از جنس دشمن (بخش دوم و پایانی)
مترجم: آرش میریخانی
دولت «مالکی» در واکنش به بحرانها
در چنین شرایطی، «نوری مالکی» نخستوزیر عراق در گفتوگو با هفتهنامه آمریکایی «نیوزویک» از ورود ناگهانی و بدون اطلاع سربازان آمریکایی به وزارتخانههای عراق انتقاد کرد و گفت که هر فردی در عراق باید تنها با اطلاع دولت عراق دستگیر شود.
مالکی همچنین در این گفتوگو از سیاست دوگانه آمریکا مبنی بر همکاری با دولت عراق از یکسو و مسلح کردن شورشیان سنی عراق انتقاد کرد.
* نیوزویک از نخستوزیر عراق پرسید، واکنش دولت به حمله علیه بارگاه امامین عسکریین(ع)، بسیار سریعتر از سال گذشته بود. شما چه کار کردید؟
** مالکی پاسخ داد: وقتی چنیناتفاقی رخ میدهد، باعث تحریک احساسات عراقیها میشود و واکنشهایی صورت خواهد گرفت.
بمنظور رویارویی با چنین واکنشی، راهکارهایی وجود دارد که نخستین آنها اعمال ممنوعیت آمد و شد است که بتوان بر واکنشهای منفی کنترل داشت.
دومین اقدام، جدا کردن یا منزوی کردن مناطق مختلفی است که سنیها در یک سو قرار دارند و شیعیان در سوی دیگر، از سوی دیگر ما از سیستم ایست بازرسی ذخیرهای برخوردار هستیم که آنها را فعال کردیم و توانستیم با تقسیم بغداد، جلوی آن دسته از افرادی را که میخواستند کاری انجام دهند، بگیریم.
از نظر سیاسی نیز ما با صدور بیانیهای، خواستار آرامش و خویشتنداری شدیم. ما با روحانیون به خاطر نفوذشان تماس گرفتیم و آنها نیز با صدور بیانیههایی خواستار حفظ آرامش شدند.
من از شورای ریاست جمهوری و تعدادی از اعضای پارلمان و وزرا خواستم تا در جلسهای فوقالعاده شرکت کنند. آنها نیز با رسانهها گفتوگو کردند و خواستار هشیاری و آرامش مردم شدند.
اینها اقدامات دیگری بود که ما علاوه بر بیانیه تلویزیونی، انجام دادیم. ما همچنین محافظت از برخی مساجد سنی را افزایش دادیم تا هدف قرار نگیرند، زیرا ما حتی فکر کردیم همانافرادی که به سامرا حمله کردند برای ایجاد شورش در کشور به مساجد سنی حمله خواهند کرد.
* نیوزویک: برآورد شما از حوادث هفتههای گذشته چیست؟
** مالکی: هرچند برخی اتفاقات منفی رخ داد، ولی به نظر من به صورت کلی وضعیت خوب بوده است. هر ناظر سیاسی و رسانهای که شاهد اولین حمله علیه سامرا بود این مساله را میتواند درک کند که بدترین اقدامات امنیتی پس از اولین حمله به سامرا صورت گرفته بود. در نتیجه، اقداماتی که این بار صورت گرفت، موفقیتی برای دولت است که توانست یک واکنش سریع و عاقلانه نشان دهد.
معیارهای آمریکایی
* نیوزویک: شما میدانید که آمریکاییها دولت شما را از نزدیک تحت نظر دارند که ببینند آیا خواهد توانست معیارهای تعیین شده توسط واشنگتن جهت کاهش تنشها با سنیها، از جمله قانون تقسیم درآمدهای نفتی، قانون بازگشت اعضای سابق حزب بعث به مشاغل خود، اصلاحات قانون اساسی و قوانین انتخابات استانی رابرآورده کند یا خیر.
چرا این اقدامات این اندازه طول کشیده است؟
** مالکی: اول از همه اینکه آنچه آمریکاییها در مورد آن صحبت میکنند همان چیزی است که ما در مورد آن صحبت میکنیم.
این مسائل اهدافی ملی هستند که با طبیعت یک حکومت سیاسی فدرال جدید همسان شده است.
موفقیت برای ما و دولت آمریکا بسیار مهم است. هماکنون پیشنویس قوانین نفت، اصلاح قانون بعثزدایی و انتخابات استانی همگی آماده شده است و در روزهای آینده در اختیار پارلمان قرار خواهد گرفت.
برخی افراد در دولت آمریکا اظهاراتی را مطرح میکنند که تصور ناظران این است که دولت آمریکا خواستههای خود را به دولت عراق دیکته میکند، البته این واقعیت ندارد آنچه وجود دارد، تنها یک همکاری بین طرفین است.
* نیوزویک: تعداد زیادی از مقامات آمریکایی به عراق آمدهاند و میگویند شما را در مورد این مسائل تحت فشار قرار دادهاند. آیا این به شما کمک میکند یا به ضرر شما است؟
** مالکی: در واقع ما کاملا کلمه «فشار» را رد میکنیم. ما همیشه به آنها میگوییم از دو مسأله باید پرهیز کنید یکی کلمه فشار است و دیگری جدول زمانی، زیرا دولت عراق یک دولت مستقل است و تعیین جدول زمانی هم برای ما مضر است و هم برای آنها.
وقتی وزیر دفاع آمریکا میگوید ما میخواهیم 50 سال در عراق بمانیم، این مسأله پیامدهای ناخوشایندی به همراه خواهد داشت، زیرا این مسأله به دولت عراق ارتباط دارد. گاهی جداول زمانی که ارائه میشود نظر شخص رئیسجمهور بوش نیستند و بیشتر نظر افرادی است که به صورت علنی گفتوگو میکنند.
کلمات «فشار» و «جدولهای زمانی» به هیچ عنوان مفید نیستند و اصول خوبی برای روابط سیاسی هم نیستند.
* نیوزویک: اگر شما نتوانید به این معیارها دست یابید دولت آمریکا چه کاری انجام خواهد داد؟
** المالکی: پیش از آنکه به سؤال شما پاسخ بدهم باید بگویم، که عراق یککشور عربی است و پذیرایی از میهمانان، بخشی از سنت عربی است. علاوه بر آن، همه در مورد حمایت از دولت عراق و روند سیاسی و محافظت از آن صحبت میکنند که مسأله خوبی است.
در مورد اینکه دولت آمریکا چه کاری انجام خواهد داد، این یک مساله آمریکایی است که بر اساس جنبشهای سیاسی و بحثهای بین کنگره و دولت آمریکا اداره خواهد شد.
شرایط همچنان دشوار است، سختترین مسأله مداخلههای منطقهای در عراق، به خاطر درگیریهای منطقهای و آمریکایی است؛ لذا ممکن است دولت عراق وروند سیاسی آن باشد که در حقیقت هزینه این درگیریها را میپردازد.
ما همه طرفهای این مناقشه را دعوت میکنیم که بر سرمیز مذاکره بنشینند و مشکلات خود را حل کنند.
همچنین ما میخواهیم از تصمیماتی که آمریکاییها در مورد حضور نظامی در خاک عراق میگیرند، آگاه باشیم تا از تصمیمگیریهای آنان متعجب نشویم.
تحولات نظامی
* نیوزویک: برخی از متحدان شما میگویند حتی اگر شما این اقدامات را انجام ندهید، آمریکا نمیتواند از عراق خارج شود.
** مالکی: آنها در سرنگونی رژیم و رسیدن به برخیگامهای روند سیاسی کمک کردند، ولی همچنان میتوانند از عراق خارج شوند. در صورتی که پیامدهای حضور در عراق بسیار بیشتر از پیامدهای ترک آن باشد، آنها خارج خواهند شد.
* نیوزویک: برخی از عراقیها به مصونیت سربازان یا پیمانکاران آمریکایی در برابر قوانین عراق معترض هستند. آیا شما میخواهید این مساله را تغییر دهید؟
** مالکی: برخی تخلفات صورت میگیرد و آنها در تناقض با توافقنامههای موجود است و به همین علت باعث بوجود آمدن فضایی منفی در روابط میشود. به عنوان مثال، عراق یک کشور مستقل است و نیروهای ائتلاف حق ندارند با ورود به وزارتخانهها یا نهادهای دولتی استقلال دولت را نقض کنند. دستگیری یا بازداشت یک شخص تنها باید با هماهنگی دولت عراق صورت گیرد.
ولی برخی از فرماندهان آمریکایی به خاطر اینکه نمیدانند با چه کسانی طرف هستند اشتباهاتی را مرتکب میشوند. آنها گاهی به قبیلهها تسلیحات میدهند و این نیز اشتباه و خطرناک است، زیرا این اقدام باعث ایجاد شبهنظامیان جدید خواهد شد.
ما میخواهیم برخی قبایل را که میخواهند از ما حمایت کنند، مسلح کنیم، ولی تنها با این شرط که از گذشته آنها آگاهی کامل داشتهباشیم و مطمئن باشیم که با تروریسم در ارتباط نبودهاند.
آنها باید تحت کنترل دولت باشند و ما باید تضمین داشته باشیم که آنها به شبهنظامیانی جدید تبدیل نخواهند شد، من مطمئن هستم نیروهای ائتلاف از گذشته این قبایل اطلاعی ندارند، این وظیفه دولت عراق است.
* نیوزویک: آیا شما همچنان نگران هستید که برخی از افسران ارتش عراق به شما وفادار نباشند؟
** مالکی: درحقیقت ما به افسرانی تکیه داریم که در حکومت قبلی افسر بودهاند. در گذشته کسی تا عضو حزب بعث نبود نمیتوانست افسر شود، در نتیجه ما نمیتوانیم بگوییم که همه هنوز بعثی هستند و به نفع حکومت قبلی کار میکنند.
ما دائما فرماندهان ارتش عراق را مورد بازرسی قرار میدهیم و این مسألهای محرمانه نیست که گاهی ما کسانی را مییابیم که کاملاً به دولت وفادار نیستند، آنها به عراق جدید اعتقاد ندارند.
* نیوزویک: چگونه گذشته دشوار شما، مخفی شدن در باتلاقها و کوهها از دست صدام و کشته شدن بیش از 60 تن از اقوام شما توسط حکومت قبلی، شما را برای مسائلی همچون فشارهای روزانه آماده میکند؟
** مالکی: شرایط دشواری که ما در رویارویی با رژیم قبلی در آن زندگی کردیم و جانفشانیهایی که در زندانها و گورهای دسته جمعی انجام دادیم به ما کمک کرد تا دررویارویی با چالشهای کنونی قدرتمندتر و سرسختتر باشیم.
* نیوزویک: آیا این به شما توان مصالحه را میدهد؟
** مالکی: البته، به خاطر اینکه ما دارای یک ایدئولوژی انسانی و اسلامی هستیم. من با قبایلی که خانواده من و مردم را به قتل رساندند، براساس انتقام عمل نخواهم کرد. من به دادگاهها خواهم رفت و به کشور و قانون احترامخواهم گذاشت.
این دقیقا همان کاری است که ما با صدام کردیم. وقتی صدام ما را به اتاقهای اعدام میبرد به ما فرصت نداد حتی یک کلمه حرف بزنیم ولی ما به او هر فرصتی دادیم که از خود دفاع کند. من کسی هستم که بیش از بقیه به آشتی ملی اعتقاد دارم.
* نیوزویک: برخی افراد میگویند بین شما و رئیسجمهور بوش شباهتهایی وجود دارد. شما هر دو مشکلاتی با پارلمانهای خود دارید، هر دو بهدنبال پیروزی در عراق هستید، ولی در شرایط دشواری قرار دارید که در حال خارج شدن از کنترل است.
** مالکی: هر بار که من با رئیسجمهور بوش از طریق ویدیویی صحبت میکنم به او میگویم، که در برخورد با پارلمان یا تودههای سیاسی در عراق با مشکلات زیادیمواجه هستم. او میگوید «من وضعیت بدتری را در برخورد با کنگره دارم» و وقتی او میگوید «شرایط من در کنگره بدتر شده است» من میگویم «شرایط من در پارلمان بدتر است»، ولی مسأله مثبتی که باعث وجه مشترک ما میشود این است که علیرغم تمام مشکلات، هر دو ما بر ادامه رابطه وهمکاریها و بر سر اصولی که به آنها اعتقاد داریم، تاکید میکنیم. اینها صفاتی است که زمینه مناسبی را برای موفقیت ایجاد میکند.
* نیوزویک: برخی میگویند شما هر دو احتیاج دارید که انعطافپذیرتر باشید. او باید واقعیات عراق را بیشتر درک کند و شما نیز باید دست یاری به سوی رقبای دولت خود درازکنید.
** مالکی: سرنوشت میخواست دو فردی را که شدیداً به اصول خود پایبند هستند، درکنار هم قرار دهد. من فکر میکنم اعتقاد ما به اصول، مانع از آن نمیشود که از دیگران استقبال نکنیم. من همواره تاکید میکنم که یک دستم را به سوی هر کسی که میخواهد مذاکره کند، دراز خواهم کرد و دست دیگرم را با قانون برای محافظت از کشور دراز خواهم کرد.
ایستادگی بر اصول قانون و اصول استقلال اشتباه نیست، ولی وقتی منافع عالی ملی مطرح باشد، من کاملا آماده هستمکه به دیگران نیز نزدیک شوم و وقتی احساس کنم که آنها برای عمل کردن آماده هستند، با آنها مصالحه خواهم کرد.
* نیوزویک: شما هر دو اکثر اوقات تحت فشار هستید که برای پیشرفت در عراق مدرک نشان دهید.
** مالکی: دیگران باید درک کنند که اوضاع ساده نیست. ما برای تقویت کشور تلاش میکنیم کشوری که بر اساس ظلم، دیکتاتوری، سرکوب، بیتوجهی به قانون و هیچنشانهای از دمکراسی بنا شده بود. در نتیجه ساده نیست که تمامی این اصول و ارزشهایروند سیاسی را مجدداً بدون سختی احیا کنیم.
ما هر روز مدرک ارائه میکنیم ولی معمولا این مسائل بهکارهایی مربوط است که ما برای آینده بلندمدت میخواهیم، نه فقط حال حاضر، لذا نیازمند زمان و تلاش بیشتری است.
* نیوزویک: شما در تلویزیون به نظر بسیار جدی و نگران میرسید. آیا استراحت هم میکنید؟ پدر بزرگ شما یک شاعر وسیاستمدار معروف بود و شنیدهایم که شما به شعر علاقه دارید.
** مالکی: بدون شک بیشتر وقت من به کار اختصاصمییابد. گاهی وقت کنم با دوستان دیدار میکنم، دومین کاری که میکنم، شعر است. من شعر هم میگویم. پایاننامه فوق لیسانس من در مورد شعر بود ولی من مدتها است که شعر نسرودهام.
من حتی از روزهای کودکی نیز این ویژگی جدیت را داشتم. شاید آن را از خانواده خود به ارث برده باشم. پدر بزرگ من نیز در دوران انقلاب 1920 و تاسیس عراق شخصی بسیار جدی بود. این جدیت است که باعث رهایی مردم از مشکلاتمیشود، من رنج بردن مردم را احساس میکنم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
