اثرات گزارش البرادعی

صادق زیباکلام، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در خصوص تأثیرات گزارش مثبت البرادعی راجع به فعالیت‌ هسته‌ای ایران گفت: دعوای اصلی بین ایران و 1+5 در حقیقت بر سر این که آیا فعالیت‌های هسته‌ای ایران شفاف بوده یا نه یا ایران همه اطلاعات را در اختیار آژانس گذاشته است یا خیر یا درصدد تولید سلاح هسته‌ای هست یا خیر؟ نیست بلکه محل نزاع به واسطه این است که برخی اعضای 1+5 مانند آمریکا، انگلیس و فرانسه مخالف تحقیقات هسته‌ای ایران و غنی‌سازی اورانیوم هستند.

وی با اشاره به این که شورای امنیت سازمان ملل رأی داده که ایران غنی‌سازی نکند و قطعنامه‌های قبلی هم که ظرف یک سال گذشته صادر شد به واسطه آن بوده که ایران دستورالعمل شورای امنیت مبنی بر تعلیق غنی‌سازی را نپذیرفته است، به همشهری گفت: درست است که گزارش جدید، تصویر بهتری از ایران ارائه می‌دهد و اعلام می‌کند شواهدی در خصوص تولید سلاح هسته‌ای نیست ولی چون هر کشوری با دستیابی به تحقیقات هسته‌ای هر وقت اراده کند ظرف یک سال کمتر یا بیشتر می‌تواند غنی‌سازی را به مرحله بالاتر ببرد که مورد نیاز ساخت سلاح هسته‌ای است، آنها نسبت به این موضوع حساس هستند.

زیباکلام در مورد این که آیا این گزارش می‌تواند مانع صدور قطعنامه دیگری علیه ایران شود؟ گفت: من تردید دارم که مانع صدور قطعنامه شود، فقط ممکن است یک مقدار به تأخیر بیفتد زیرا آمریکا همچنان به دنبال آن است که قطعنامه سومی هم علیه ایران صادر و در آن تحریم‌های گسترده‌تری علیه ایران اتخاذ شود.

وی در مورد این که چرا اطلاعات جدید قبلا داده نشده که به مرحله شورای امنیت نرسد؟ گفت: یکی از مطالبی که برخی دیپلمات‌ها گفته‌اند این است که نمی‌شد یکی ـ دو سال پیش این راهکارها اجرا و این اطلاعات به آژانس داده می‌شد تا ابعاد مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران تا این حد گسترش پیدا نمی‌کرد؟

زیباکلام ادامه داد: شاید فکر می‌کردند چین و روسیه قطعنامه را وتو می‌کنند اما وقتی متوجه شدند روی این 2 کشور نمی‌توان حساب کرد و آنها در میان ما و آمریکا و اروپا، منافع ملی خودشان را انتخاب می‌کنند در برخورد مسئولان مذاکره‌کننده ایرانی انعطاف بیشتری نسبت به یکی ـ دو سال پیش ایجاد شد.

وی در مورد اظهارات احمدی‌نژاد و اطمینان از این که اتفاقی نخواهد افتاد، گفت: در عالم واقعیت اتفاق افتاده است. تحریم‌ها دارند آثار منفی خود را بر اقتصاد کشور نشان می‌دهند مدیرانی که در بخش تولید، توزیع، صنعت و واردات و صادرات هستند، می‌گویند این طور نیست که اتفاقی نیفتاده باشد، تحریم‌ها آثارشان را نشان داده‌اند و بسیاری از کالاها وارد کشور نمی‌شود. کشورهای غربی و غیرغربی مدت‌هاست که تحریم‌ها را رعایت می‌کنند، مواد اولیه و فناوری به ما نمی‌دهند. پرونده هم بنا نیست برگردد شورای حکام در وین و لذا اتفاقاتی رخ داده که باید برای حل آن فکری کرد.

استخوان لای زخم

محمدرضا باهنر، دبیر کل جامعه اسلامی مهندسین هم در ارزیابی گزارش اخیر البرادعی گفت: گزارش البرادعی در زمان کنونی گامی بلند رو به جلو اما به هر حال از نوع البرادعی بود زیرا باز هم استخوان را لای زخم نگه داشته است.

نایب رئیس مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با واحد مرکزی خبر افزود: این گزارش نشانگر آن است که اتهامات فنی‌ای که نظام بین‌المللی برای ما به وجود آورده بودند به سرعت رفع می‌شود و به همین علت آمریکا پیش از صدور گزارش آن را محکوم و با آن مخالفت کرد.

دبیر کل جامعه اسلامی مهندسین تصریح کرد با صدور گزارش البرادعی آن‌هایی که مدعی مباحث فنی و حقوقی هستند هیچ راهی جز باز گرداندن پرونده ایران به آژانس ندارند. اما آنها که می‌خواهند با گزارش البرادعی به عنوان اهرمی بر ما فشار بیاورند باید بدانند ما تحت تأثیر فشارهای غیرمعقول سیاسی قرار نمی‌گیریم.

دبیر کل جامعه اسلامی مهندسین به بروز اختلاف میان اعضای 1+5 اشاره کرد و گفت: در این شرایط طبیعی است که آمریکا به سمت تیز کردن مصوبات شورای امنیت می‌رود و برخی قدرت‌ها نیز در این ‌باره مقاومت می‌کنند. باهنر در پایان افزود: در هر حال هزینه‌هایی که ما برای استیفای حقوق خود باید بپردازیم پیش‌بینی می‌کنیم و می‌پردازیم اما بی‌تردید این موضوع یک طرفه نخواهد بود و تحمیل‌کننده‌های این هزینه‌ها بیش از ما هزینه خواهند پرداخت.

مسئله سیاسی است

الهه کولایی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز در گفت‌وگو با همشهری، نکته مهم پرونده هسته‌ای ایران را سیاسی و نه فنی و حقوقی دانست و گفت: این نکته باید مورد توجه دقیق قرار گیرد و ملاحظاتی که بر این مسئله اثرگذار است پیگیری شود.

وی افزود: همان طور که آمریکا بارها اعلام کرده آنها در پی اجرایی شدن 2 قطعنامه قبلی هستند که می‌گوید ایران باید غنی‌سازی را تعلیق کند، لذا باید مسئله پرونده هسته‌ای در یک رویکرد سیاسی دنبال شود.

وی در خصوص تأثیر گزارش البرادعی بر پرونده ایران گفت: این گزارش می‌تواند شکاف‌هایی را میان بازیگران قدرتمند جهانی ایجاد کند ولی چندان پایدار نخواهد بود زیرا بین این قدرتمندان موضوعات و مباحث زیادی برای چانه‌زنی وجود دارد.

کولایی در مورد اطمینان‌هایی که برخی دولتمردان از روند این پرونده دارند گفت: مبنای چنین تحلیل‌هایی مشکلاتی است که آمریکا در عراق و افغانستان با آن دست به گریبان است در حالی که با تجربیات موجود، رویکرد عقلانی اتخاذ سیاست‌های ماجراجویانه جدید را تجویز نمی‌کند.

وی ادامه داد: تجربه حمله آمریکا به عراق فراروی ماست. در آن زمان بسیاری براساس تحلیل‌های فوق‌العاده ساده‌گرایانه حمله به عراق را امکان‌پذیر نمی‌دانستند اما این عمل انجام شد لذا این بیم منتفی نیست که شاهد تکرار چنین رفتارهای غیرعقلانی از سوی آمریکا در مورد کشورمان باشیم.

کولایی تأکید کرد: در شرایط کنونی استفاده از وزن جغرافیایی سیاسی بی‌نظیر ایران از طریق تثبیت روند اعتمادسازی و رفع بدگمانی‌ها در یک رویکرد متعادل و چند جانبه همراه با تقویت زمینه‌های رشد و توسعه از درون می‌تواند تهدیدات جدی موجود را برطرف سازد.

به سمت تنش‌زدایی برویم

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، نماینده مردم ایلام در مجلس هم ضمن مثبت خواندن گزارش البرادعی به همشهری گفت: این گزارش ثابت کرد که ابهامات مربوط به جوانب حقوقی و فنی پرونده ایران حل شده و تنها جوانب سیاسی آن باقی مانده است که ایران می‌تواند در مذاکره با سولانا آن را مرتفع کند.

وی با اشاره به توافق سولانا و لاریجانی مبنی بر اینکه موضوع همکاری با آژانس می‌تواند مقدمه‌ای برای مذاکرات سیاسی باشد، تا گام به گام مسائل فنی ایران حل شود، افزود: اکنون زمان آن رسیده که پرونده ایران از شورای امنیت خارج شود.

نماینده مردم ایلام در مجلس شورای اسلامی گفت: ایران می‌تواند با اتکاء به گزارش اخیر البرادعی، فضا را به سمت تنش‌زدایی سوق دهد و بر صلح‌جویانه بودن فعالیت هسته‌ای خود تأکید کند.