ابهام قدرت در روسیه

جهان همچنان در شگفت است که دیمیتری مدودف یا ولادیمیر پوتین کدام یک ریاست روسیه را برعهده دارند. زمانی که رهبران هشت کشور صنعتی جهان با رئیس جمهور جدید روسیه در ژاپن دیدار کردند، شاید همگی این سوال را در ذهن داشتند که آیا ما با رئیس جمهور روسیه صحبت می کنیم؟ آیا دیمیتری مدودف که جرج بوش رئیس جمهور آمریکا وی را فردی زیرک خوانده است رئیس جمهور واقعی روسیه است یا اینکه او هنوز عروسک و بازیچه دست پوتین است؟ مدودف در اجلاس گروه هشت کشور صنعتی جهان موسوم به جی هشت رفتاری میانه رو و همسو با خط مشی تعریف شده پوتین داشت. وی در گفتگو با گوردون براون نخست وزیر انگلیس به نظر نمی رسید که موضع موافقی با پوتین در قبال انگلیس بر سر موضوعاتی نظیر بسته شدن دفاتر کنسولگری انگلیس در روسیه و قتل الکساندر لیتویننکو در لندن داشته باشد. اگر بگوییم که مدودف در دیدار با براون به عنوان یک تصمیم گیرنده مستقل عمل کرد، این موضوع صحت دارد. با توجه به اینکه قدرت در روسیه همچنان در دست پوتین است، این مسئله چندان شگفت انگیز نیست.
پوتین به عنوان نخست وزیر روسیه اهرم اصلی قدرت، موسسات دولتی و تلویزیون این کشور را در کنترل دارد. او از مدودف مشهورتر است. مقامات کرملین، پوتین را رئیس می نامند و به مدودف با نام کوچک «دیما» یا «داما» اشاره دارند. اما مدودف را باید چیزی فراتر از سایه پوتین دانست. بالاخره او گزینه پوتین به عنوان جانشین بالقوه وی بوده است. شناسایی این جانشین به اقدامات شخصی پوتین بستگی دارد. اکثر ناظران بر این عقیده اند که ساختار دوگانه قدرت در روسیه بخشی از یک انتقال قدرت است. اکنون سوال اصلی این است که آیا این انتقال قدرت، بازگشت پوتین به کرملین است و یا بازنشستگی وی از قدرت؟ پوتین همچنان فرصت بازگشت به قدرت در سمت رئیس جمهوری را دارد. اما شاید او این پست را قبول نکند .
در عین حال این مسئله هم امکان پذیر است که او به تدریج قدرت را کنار بگذارد و مدودف را مسئول قدرت بداند. اگر او می خواست در کرملین باقی بماند، می توانست همچنان رئیس جمهور بماند. هیچ چیز نمی توانست مانع وی در راستای تغییر قانون اساسی روسیه برای فراهم کردن دوره سوم ریاست جمهوری خود شود. پوتین همچنین هیچ تمایل آشکاری را نسبت به سمت جدید خود نشان نداده است . او هفته ای یک مرتبه به دفتر خود می رود و اغلب وی در تلویزیون بسیار کسل و ناراحت به نظر می رسد . آنهایی که در گذشته با پوتین کار کرده اند، می گویند پوتین اکنون یک زندگی مجلل را به مسائل دیگر ترجیح می دهد، بنابراین چرا او هنوز قدرت را ترک نکرده است ؟ از یک سو می توان گفت که خطرات امنیتی برای او و اطرافیان نزدیک وی بسیار زیاد است.
او در دفتر خود از امنیت بیشتری برخوردار می باشد . سمت نخست وزیری نوعی امنیت را برای پوتین و دوستان وی به همراه دارد، فشارهای داخلی نیز وجود دارد . تورم به بیش از 15 درصد رسیده است و بهای مواد غذایی به سرعت در حال افزایش است . ثبات اقتصادی که پوتین به آن مغرور بود اکنون بسیار شکننده به نظر می رسد . یکی از دلایل تورم رو به رشد روسیه این است که دولت پول را به سمت موسسات دولتی سوق داده است . اما مشکل بزرگتر این است که اقتصاد روسیه که با فساد در زیر ساخت ها و نیروی کار ناکافی دست و پنجه نرم می کند ، نمی تواند افزایش مصرف و درخواست برای سرمایه گذاری را برآورده سازد . افزایش قیمت ها اکنون به بزرگترین نگرانی روس ها تبدیل شده است؛ اگر چه آنها هنوز دست به برگزاری تظاهرات نزده اند. مردم روسیه به خاطر نگرانی از آشوب اقتصادی ترجیح می دهند به جای پس انداز، پول خود را خرج کنند. ثبات اقتصادی نسبت داده شده به پوتین شکننده است. یک بررسی از قشر متوسط روس ها نشان می دهد که نیمی از رای دهندگان روس وضعیت فعلی را با ثبات نمی دانند و اکثر آنها براین باورند که ثبات اقتصادی با دوام نخواهد بود. مردم روسیه به رغم افزایش درآمد، احساس می کنند که سطح زندگی آنها پیشرفت نداشته است و اکثریت قابل توجهی از آنها در برابر فساد آژانس های دولتی احساس آسیب پذیری می کنند.
پوتین و مدودف به خوبی می دانند که سیستم فعلی از سرمایه اوگیلارش های تازه به دوران رسیده حمایت نمی کند و در عین حال هیچ فضای مطمئنی برای رشد به وجود نخواهد آورد. این مطلب شاید توضیحی بر صحبت های مدودف مبنی برلزوم مدرنیزه کردن سیستم اقتصادی روسیه و حمایت از حاکمیت قانون باشد. این اظهارات به معنای آن نیست که مدودف از پوتین فاصله می گیرد بلکه نشانه این است که آنها با هم موافق هستند. مدودف اکنون وظیفه سنگینی را برعهده دارد. او در تلاش برای همسو کردن و برآورده ساختن انتظارات و در عین حال از دست ندادن کنترل امور است. اما پوتین با حضور در قدرت به عنوان نخست وزیر روسیه دست کم از فرصتی برای اصلاح میراث حکومت خود برخوردار است. کناره گیری پوتین از قدرت می تواند بهترین گزینه برای او باشد.