دموکراسی یا تسخیر جامعه مدنی؟

مریم شبانی
روزنا: در واپسین سال 84 اصلاح‌طلبان رفتة‌رفته سکوت می‌شکنند و انتخابات شوراها را به عنوان نقطه برون‌رفت از بحران تعلیق استراتژیک نشانه می‌روند. جنب و جوش اصلاح‌طلبان در این مقطع از آن حیث مبارک است که به نظر می‌رسد اگر نه همراهی اما همفکری میان احزاب و تشکل‌های اصلاح‌‌طلب برای خروج از دوران نقاهت شوک بعد از شکست رنگ و بوی دیگری یافته است وقتی که اصلاح‌طلبان مشارکتی نیز بر اشتباه خویش مبنی بر عدم درک درست از شرایط جامعه اعتراف می‌کنند.
فاطمه راکعی، نماینده سابق مجلس و عضو جبهه مشارکت به حق از اولویت دموکراسی و آزادی بر عدالت تاکید می‌کند. این موضع راکعی در حالی بیان می‌شود که در ماه‌های اخیر اصلاح‌‌طلبان در تبیین دلایل شکست خویش، سر دادن شعارهای دموکراسی و آرادیخواهی را خارج از ظرفیت جامعه اعلام و بی‌تفاوتی نسبت به مشکلات اقتصادی مردم، مردم در شعارهای انتخاباتی را پاشنه‌آشیل خود معرفی کردند.
اما اکنون راکعی با بیان اینکه "اگر گروهی از بردن پول بر سر سفره مردم سخن می‌گویند ادعای ما باید این باشد که دموکراسی را به زبان مردم بیان کنیم و مفهوم بلند آزادی را به خانه‌های مردم ببریم" یه‌ حق تقویت بنیان‌های دموکراسی را راه چاره عمل سیاسی آیند اصلاح‌طلبان می‌داند هم چنانکه میردامادی، ‌دیگر عضو جبهه مشارکت نیز با بیان این جملات از روش‌های سیاسی تشکیل متبوع خویش انتقاد می‌کند: "از ترس رشد بیش از حد بدنه از رشد معمولی نیز بازماندیم و دارای سر بزرگ و بدنه کوچک شدیم.
اما اگر خواهان شرکت در انتخابات‌های بعدی هستیم، باید به دانش و نیروی تشکیلاتی روی آوریم." بیان این سخنان از جانب دو عضو جبه مشارکت را اگرچه باید به عنوان نقطه آغاز حرکت جدید اصلاح‌طلبان به فال نیک گرفت اما این سئوال اصلی کماکان مطرح است که آیا افکار عمومی آماده بازگشت اصلاح‌طلبان به عرصه عمل سیاسی جامعه شده‌اند؟ و اینکه اصلاح‌طلبان برای این حرکت چه مسیری را در پیش خواهند گرفت؟ یافت پاسخ این سئوال بدون شک مستلزم انتظار و نگریستن به عملکرد آتی اصلاح‌طلبان خواهد بود. اگر امروز علی مزروعی اقدامات اصولگرایان را "حضور ناخوانده و اجباری" رد عرصه اجتماع می‌خواند و آن را "تسخیر جامعه مدنی" می‌نامد اما نمی‌توان از یاد برد که حضور ناکافی اصلاح‌طلبان در این عرصه موجبات رویگردانی جامعه از شعارهای اصلاح‌طلبانه را فراهم کرد.
تسخیر جامعه مدنی را نمی‌توان فی‌نفسه امری مذموم به حساب آورد. مزروعی اکنون مبارزه با هدف اصولگرایان برای تسخیر جامعه مدنی را وظیفه اصلاح‌طلبان می‌داند. راه چاره برون‌‌رفت از بحران به درستی از جانب چند تن از اصلاح‌طلبان مطرح شده است که جامعه دلزده از این جماعت در انتظار رویت اقدامات مبنایی اصلاح‌طلبان در این زمینه است.