گردش به راست در کانادا

مرتضی ملکی
در پی انتخابات پارلمانی زود هنگام کانادا، حزب لیبرال پس از 13 سال حکومت بر دومین کشور بزرگ جهان، جای خود را به حزب محافظه‌کار دارد. حزب محافظه‌کار در انتخابات یکشنبه گذشته 124 کرسی از پارلمان 308 کرسی کانادا را به دست آورد. تا چند هفته پیش از برگزاری انتخابات، حزب لیبرال در نظرسنجی‌ها پیشرو بود. اما رسوایی مالی و سیاسی حزب لیبرال به رهبری «پل مارتین» نخست‌وزیر کانادا، به مهمترین سوژه تبلیغاتی حزب محافظه‌کار تبدیل شد و بدین ترتیب، حزب محافظه‌کار با شعار مبارزه با فساد به 13 سال حکومت لیبرالها پایان داد.
حزب محافظه‌کار در دو عرصه داخلی، و خارجی دارای دیدگاه‌های متفاوت از لیبرالها است. در عرصه داخلی، محافظه‌کاران معتقدند به کاهش مالیاتها و کاهش هزینه‌های رفاهی‌اند. همچنین محافظه‌کاران مخالف سقط جنین و ازدواج همجنس‌گرایان هستند. در عرصه سیاست خارجی، «استفن‌هارپر» رهبر حذب محافظه‌کار طرفدار بهبود روابط با آمریکا است. ‌هارپر پس از اعلام پیروزی‌اش گفت: موضوع مشارکت در طرح سپر دفاع موشکی آمریکا را مورد بررسی مجدد قرار می‌دهد. در دوره حاکمیت لیبرالها، روابط آمریکا با کانادا بخصوص در دور«جورج بوش»بسیار پر تنش بود؛ لیبرالها با جنگ عراق مخالفت کردند و از پیوستن به طرح سپر دفاع موشکی آمریکا خودداری ورزیدند. همچنین خروج آمریکا از پیمان محیط‌زیستی کیوتو مورد انتقاد جدی حزب لیبرال قرار گرفت. در واقع می‌توان گفت هیچکس به اندازه جورج بوش و جمهوری خواهان محافظه‌کار کاخ سفید از پیروزی حزب محافظه‌کار در انتخابات کانادا خشنود نشده است.
اما حزب محافظه‌کار برای پیشبرد برنامه‌های خود چالش‌های عمیقی در پیش دارد : حزب محافظه‌کار، کرسیهای لازم را برای تشکیل دولت اکثریت به دست نیاورده است. محافظه کاران برای کسب اکثریت مطلق حداقل می‌بایست 155 کرسی پارلمان را تصاحب می‌کردند. همین مسأله، محافظه کاران را مجبور به تشکیل دولت اقلیت می‌کند و آنها را در وضعیت شکننده و متزلزلی قرار می‌دهد.
حزب محافظه کار شریک و متحد نزدیک در میان سه حزب دیگر در پارلمان ندارد. حزب لیبرال با 103 کرسی و حزب دموکراتیک جدید جدید با 29 کرسی اعلام کرده‌اند که در جایگاه احزاب مخالف فعالیت خواهند کرد. تنها بلوک کبکوا، حزب استقلال طلبان ایالت کبک، آمادگی مشروط خود را برای حمایت از حزب محافظه کار اعلام کرده است.
استفن‌هارپر در جریان مبارزات تبلیغاتی برای جلب آرای فرانسه زبانان ایالات کبک اعلام کرده بود که از کرسی مستقل کبک در برخی نهادهای بین‌المللی مثل یونسکو حمایت می‌کند. حال، با به قدرت رسیدن محافظه‌کاران، استقلال‌طلبان کبک بار دیگر پس از گذشت یک دهه از شکست همه پرسی استقلال کبک در سال 1995 فرصت پیدا می‌کنند که اهداف خود را دنبال کنند. اما حمایت بلوک کبکوا از حزب محافظه‌کار با توجه اختلاف عمیق میان آنها نمی‌تواند زیاد پایدار باشد. به همین دلیل، محافظه‌‌کاران برای تصویب لوایح در مورد هر موضوع مجبورند به رایزنی با احزاب مخالف روی آورند. بخصوص در تصویب بودجه، استفن‌هارپر با چالش عمیقی در پارلمان روبرو است. این چالش امکان اینکه محافظه‌کاران بتوانند دوره چهار ساله خود را به پایان برسانند، خیلی کم می‌کند. در همین ارتباط، باید یادآور شد که در تاریخ دموکراسی کانادا، 10 دولت در اقلیت تشکیل شده که عمر هیچکدام از دو سال بیشتر نبوده است.