پاییز کنفرانس صلح

* در آستانه کنفرانس صلح پیشنهادی بوش، رئیس‌جمهور آمریکا در مورد فلسطین، کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه این کشور هفته گذشته عازم منطقه شد و با مقامات اسرائیلی دیدار و گفت‌وگو کرد و پس از آن نیز راهی مصر و اردن شد. شما سفر رایس را چگونه تحلیل می‌کنید؟

** رایس به عنوان نماینده سیاست خارجی آمریکا، 3 هدف عمده را از این قبیل دیدارها دنبال می‌کند؛ 1- حفظ روند سازش، یعنی هر زمان احساس کند که این روند رو به اضمحلال است، درصدد برمی‌آید تا جان تازه‌ای به آن بدهد. البته معتقدم که این روند سازش است و نه روند صلح، چون صلح حقیقی در میان نیست. در واقع این روند، اقدامی است که آمریکا از سال 1991 آغاز کرده و تاکنون ادامه داده تا به همین ترتیب و بدون دستیابی به صلح پایدار تداوم یابد.

2- تامین منافع آمریکا در منطقه در قالب تجزیه و ترکیب مجدد منطقه. این موضوع نیازمند ارتباط با سران منطقه به منظور تحکیم تجزیه و ایجاد صف‌بندی میانه‌روها در رویارویی با کشورهای مخالف صحنه آمریکاست.

و بالاخره سومین هدف آمریکا، توسعه حمایت واشنگتن از ابومازن، تحریم جنبش حماس و عزل آن از صحنه سیاسی است.

* قبل از هر چیز بفرمایید دلیل مخالفت حماس با کنفرانس پیشنهادی آمریکا در چیست؟

** حماس به چند دلیل با این کنفرانس مخالف است؛ اول اینکه اجلاس به دنبال برقراری هرگونه صلح واقعی نیست که از خلال آن ملت فلسطین بتواند به حقوق حقه خود دست پیدا کند، بلکه این اجلاس توطئه خطرناکی برای نابود ساختن آرمان فلسطین و سوءاستفاده از دودستگی موجود در درون فلسطین است تا بدین ترتیب گروه ابومازن و یارانش را به تضییع حقوق حقه ملت فلسطین و در راس آن قدس شریف و بازگشت فلسطینی‌ها وادار سازد.

دوم آنکه به موجب این اجلاس، تعداد بسیاری از سران و نمایندگان کشورهای عربی و اسلامی که در آن شرکت خواهند داشت، به طور رایگان رژیم صهیونیستی را در میان خود خواهند پذیرفت اما دلیل سوم، این کنفرانس دودستگی و چنددستگی موجود در فلسطین را تحکیم می‌بخشد و این مهم به واسطه حمایت از ابومازن و تحریم و محاصره دولت قانونی حماس (هنیه) انجام می‌گیرد. همچنین این اجلاس موجب وضعیت چنددستگی کشورهای منطقه می‌شود، طوری که این امر را از طریق تقسیم منطقه به دو جبهه موافق و مخالف آمریکا و به عبارتی دو جبهه میانه‌رو و تندرو یا هر چیز دیگری که آمریکا درصدد جا انداختن آن در منطقه است، انجام می‌دهد که همگی پیش درآمدی است تا فضا برای تجاوز به سوریه، ایران، حزب‌الله و مقاومت فلسطین به ویژه در نوار غزه مهیا شود.

و بالاخره دلیل پنجم مخالفت حماس با این کنفرانس در این است که ما پیش از این تعداد بسیاری از این قبیل اجلاس‌ها، طرح‌ها و موافقتنامه‌ها را تجربه کرده‌ایم که همگی به یک دلیل بسیار ساده که همانا عدم تمایل و قصد رژیم صهیونیستی به اعطای حداقل حقوق فلسطینیان بوده، ناکام مانده است. در واقع آمریکا از طریق این قبیل اجلاس‌ها تلاش دارد تا فلسطینی‌ها را به پذیرش و سازش با وضعیت موجود و یا پسماندهایی که تقدیمشان خواهند کرد، وادار سازد.

* در این شرایط کشورهای منطقه چه نقشی را می‌توانند ایفا کنند؟

** در آغاز همه کشورهای منطقه باید بدانند که سیاست‌های آنها از روی دلسوزی برای آنها نیست بلکه آمریکا برخلاف و به زیان مصالح آنها عمل می‌کند. آنها گاهی دست به اشغال و تجاوز مستقیم می‌زنند، همانند آنچه که در عراق و افغانستان انجام دادند، گاه تهدید به اشغال و تجاوز می‌کنند که شاهد این حرکت آنها در قبال ایران، سوریه و لبنان هستیم، برخی اوقات به اختلافات طایفه‌ای در میان پاره‌ای از کشورهای منطقه دامن می‌زنند، بعضی مواقع نیز با ادعای نشر دموکراسی به باج‌خواهی از کشورهای منطقه می‌پردازند و بالاخره آنکه با تخریب اقتصادی کشورها در قالب تحریم و محاصره به اعمال فشار علیه برخی کشورها اقدام می‌کنند. با توجه به موارد فوق، چنانچه کشورهای منطقه متقاعد شده و به این درک برسند که هدف آمریکا تهدید کیان آنهاست، درصدد برمی‌آیند تا در تمام سطوح اعم از سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی با یکدیگر همکاری داشته و این تهدیدها را مهار کنند. در غیر این صورت اگر چنانچه برخی از آنها در رکاب آمریکا حرکت کنند، بدون شک مرتکب ارتکاب بزرگی شده‌اند.

* از زمانی که بحث کنفرانس پیشنهادی بوش مطرح شده، موضع‌گیری‌های متفاوتی از سوی کشورهای منطقه مطرح گردیده، ایران خواستار تحریم آن شده، مصر تعلیق را مطرح می‌کند، شورای همکاری خلیج‌ فارس آن را از هم اکنون شکست خورده می‌داند و... انتظارات شما از آن دسته از کشورهایی که برای شرکت در کنفرانس اعلام آمادگی کرده‌اند، چیست؟

** تا این لحظه این کشورها موضع مشخصی در مورد شرکت و یا تحریم آن نگرفته‌اند. در واقع موضع‌گیری آنها مانند اهداف اجلاس در هاله‌ای از ابهام قرار دارد چون هنوز تقویم کاری آن نامشخص است. ضمن اینکه اظهارات در مورد اجلاس هم ضد و نقیض و بدبینانه است.

* منظورتان از بدبینانه بودن اظهارات همان است که معتقد به شکست آن هستند؟

** تنها در این خلاصه نمی‌شود. همانطور که برخی از تحلیل‌گران اشاره داشته‌اند، این شکست موجب فراگیر شدن آشوب و بی‌ثباتی در منطقه و سرافکندگی مدعیان آشتی و سازش با رژیم صهیونیستی می‌شود و چه بسا این سرافکندگی ضربه نهایی را بر پیکره این گروه وارد کند. به همین دلیل این کشورها متحیرند و موضع‌شان مبهم است. این کشورها از یک طرف قادر به مخالفت و رودررو شدن با آمریکا نیستند و در عین حال قدرت ریسک حضور در اجلاسی که اهداف و برنامه آن مشخص نیست و چه بسا اثرات نامطلوبی بر ثبات این کشورها و همه کشورهای منطقه خواهد داشت را ندارند. لذا ما امیدواریم همه کشورهای عربی با اتخاذ یک موضع اصیل تاریخی، اجلاس را تحریم و در آن شرکت نکنند و به صف ملت‌های خود که مخالف هیمنه و سیطره آمریکا و هرگونه توطئه ضدآرمان فلسطین است، بپیوندند.

* تونی بلر اخیرا اعلام کرده که ابومازن و اولمرت برای رسیدن به صلح به توافق خواهند رسید، آیا این موضوع را محقق شدنی می‌بینید یا فقط یک ادعاست؟

** البته این یک سوال فرضی است، ما بعید می‌دانیم که اینها به توافق برسند. رایس در سفر خود به اسرائیل اعلام کرده بود که «توافق طرفین را قبل از برگزاری اجلاس بعید می‌داند». اما چنانچه توافقی حاصل شود مطمئن هستیم که حداقل‌های حقوق فلسطینی‌ها را برآورده نمی‌کند بلکه حتی تضییع هم خواهد کرد. شاید از این اقدام ابومازن سعی دارد تا نظر صهیونیست‌ها را در قبال دستیابی به پاره‌ای امتیازات پراکنده که در حد یک دولت وهمی و خیالی در مناطق و شهرهایی از کرانه باختری باشد را بپذیرد و یا اینکه ابومازن قصد واگذاری بخش دیگری از حق حاکمیت را دارد یا آنکه بحث مرزها را به مذاکرات دیگری بعد از اجلاس موکول می‌کند و این اقدام باید از طریق یکسری امتیازات فرضی که هدفش فریب مردم است، انجام شود. شاید از طریق اعلان دولت فلسطین فراگیر صورت گیرد لذا ما اعلام می‌کنیم که ابومازن اجازه و اختیاری برای امضای هرگونه توافقی با رژیم صهیونیستی را ندارد و هر توافقی یا پیمانی که او به امضا برساند برای ما و ملت فلسطین الزام‌آور نیست و ارزش جوهری که با آن نگاشته شده را ندارد. ما از ابومازن می‌خواهیم حقوق ملت فلسطین را تضییع نکند و به ارزش‌های ملی پایبند بماند و اگر قادر به این کار نیست استعفا دهد و عرصه را فراروی رهبری که می‌تواند ملت فلسطین را در این برهه به سمت استقلال و آزادی پیش ببرد، باز بگذارد.

* در خبرها آمده که حماس قصد دارد عملیات نظامی بزرگی را در عمق اراضی اشغالی به منظور ناکام گذاشتن کنفرانس صلح انجام دهد، این خبر تا چه حد صحت دارد؟

** اینگونه شایعات بدون شک از سوی رژیم صهیونیستی مطرح می‌شود تا تجاوزات گسترده خود را علیه نوار غزه به طور اعم و علیه رهبران حماس به طور اخص توجیه کند. حماس جنبشی مسوول، آگاه و پایبند به منافع عالی ملت فلسطین است و پیگیری مساله مقاومت هدف پوچ، در حد واکنش و انفعال و حتی به شکست کشاندن کنفرانس نیست بلکه راهبردی که دنبال می‌کند دستیابی به حقوق حقه ملت فلسطین است. حماس نیازی به عملیات نظامی برای ناکام گذاشتن اجلاس ندارد چون اساساً اجلاس قبل از شروع شکست خورده و ما مطمئن هستیم که رژیم صهیونیستی تنها زبان مقاومت و پایداری را می‌فهمد و اقدامات ابومازن تنها اتلاف وقت است.

* شما تصمیم اخیر اسرائیل در مورد مصادره اراضی فلسطین نزدیک بیت‌المقدس را چگونه تحلیل می‌کنید؟

** اسرائیل با مصادره 1200 دونم (هر دونم هزار متر مربع) دیگر از زمین‌های فلسطینی‌ها پیرامون شهر قدس در واقع درصدد عزل و جداسازی کامل شهر قدس از کرانه باختری است که خود گویای منویات رژیم در قبال این شهر است. به بیان دیگر بیانگر نادانی و تبانی گروه مذاکره‌کننده فلسطینی است که گاهی مدعی می‌شود می‌توان در خصوص شهر قدس با این رژیم به توافق رسید.

* اخیراً در خبرها آمده بود که آلمان قصد میانجیگری بین فتح و حماس را دارد آیا شما اصلاً میانجیگری را می‌پذیرید و این امر می‌تواند به حل اختلافات موجود کمک کند؟

** ما از چند ماه قبل خواهان گفت‌وگوی مستقیم و بدون واسطه بوده و هستیم و در عین حال از هر گونه میانجیگری از هر طرف که هدفش گفت‌وگوهای بدون پیش شرط باشد استقبال کرده و می‌کنیم. البته روش مهم است. گروهی در درون جنبش فتح خواستار هر گونه گفت‌وگو با حماس در مقطع فعلی نیستند بلکه به دنبال اعمال فشارهای سیاسی ـ اقتصادی و امنیتی هستند و با تبانی و همدستی با رژیم صهیونیستی گمان می‌کنند که می‌توانند با استفاده از شیوه‌های نامردمی جنبش حماس را وادار به عقب‌نشینی از مواضع خود کنند تا نوار غزه را به باندهای جنایتکار در رام‌الله تقدیم کنند اما به این گروه اعلام می‌کنیم که سخت در اشتباه هستند. ما مجدانه خواهان گفت‌وگوهای جدی در کلیه شئونات زندگی مردم فلسطین و سامان بخشیدن به اوضاع داخلی هستیم تا بتوانیم بدین ترتیب وحدت را بین فتح و حماس و همه آحاد ملت فلسطین فراهم سازیم.

بار دیگر تاکید می‌کنم که ما به نوبه خود از همین لحظه برای گفت‌وگو آماده‌ایم، اما مشروط بر اینکه گفت‌وگوها بدون هرگونه پیش شرط و یا دیکته‌های دیگران که مغایر با منافع ملی فلسطینیان است باشد.