دلایل غرب برای نگرانی از تشدید بحران علیه ایران

به تدریج که بحث ها درباره چگونگی مواجهه با اراده خلل ناپذیر ایران در دستیابی به فناوری تولید سوخت هسته ای در محافل سیاسی و رسانه ای غربی بالا می گیرد، دشواری های هرگونه برخورد تند و تیز با ایران نیز آشکارتر می شود. این دشواری ها را بر مبنای اخباری که این روزها توسط منابع غربی منتشر می شود، می توان در چند عنوان خلاصه کرد:
اول- آشکار شدن تقابل های پنهانی اروپا و آمریکا
یک کارشناس آلمانی مسایل ایران در این باره اظهار داشت: آمریکا قصد دارد ایران را به انزوا بکشاند، اما اروپایی ها نباید بگذارند این روند محقق شود.
به گزارش ایسنا یوهانس رایسنر، کارشناس مسایل ایران در گفت و گو با روزنامه آلمانی زبان «برلینرسایتونگ» تصریح کرد: ایران برای اروپا از نظر اقتصادی و سیاست های انرژی بسیار مهم است. ایران نقش بزرگ و مثبتی را در منطقه ایفا می کند، منطقه ای که به اروپا بسیار نزدیک است.
رایسنر گفت: اروپایی ها باید تصریح کنند که مانند آمریکایی ها خواهان تغییر رژیم در ایران نیستند. این برای ایرانی ها مشخص نشده است که آیا اروپایی ها به حق آنان برای انجام غنی سازی قایل هستند یا خیر. این حقی است که آنها براساس معاهدات برخوردارند.
وی در این باره که تحریم های احتمالی بر ایران با چه هدفی اعمال خواهد شد؟ گفت: آمریکایی ها علاقه دارند که ایران را منزوی کنند. اما این در جهت منافع اروپایی ها نیست و آمریکایی ها هم اساساً نمی خواهند که اروپایی ها ارتباط شان به طور کلی با ایران قطع شود. پیشداوری مبنی بر این که ایران صلح جهانی را تهدید می کند نمی تواند کمک حال باشد.
رایسنر اظهار داشت: امیدوارم آمریکایی ها هم در مسیری که طی می کنند، ترمز کنند. انزوای کامل ایران همان تأثیر حمله نظامی به این کشور را خواهد داشت که پیامدهایش قابل محاسبه نیست.
دوم- عدم اطمینان از همراهی روسیه و چین با غرب
خبرگزاری اسوشیتدپرس از مبداء لندن روز یکشنبه از هشدار چین مبنی بر وخامت اوضاع در صورت ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت و نااطمینانی بر سر حمایت روسیه از کشورهای اتحادیه اروپا گزارش داد.
این خبرگزاری با اشاره به اعلام «پایان مرگبار» مذاکرات از سوی سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه و تقاضا برای نشست فوق العاده شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت نوشت: این سه کشور که از سوی واشنگتن مورد حمایت قرار گرفته اند به حمایت روسیه و چین که با ایران روابط نزدیک بازرگانی دارند و در گذشته در مقابل چنین تدبیری مقاومت کرده اند، نیازمندند. چین که به شدت به نفت ایران متکی است هشدار داده است که این ارجاع رویارویی را تشدید خواهد کرد. در حمایت روسیه نیز که به طور گسترده ای در احداث راکتورهای تولید برق ایران دخالت دارد، نااطمینانی وجود دارد.
در حالی که در زمینه حمایت روسیه و چین اطمینانی وجود ندارد، دیپلماتهای اروپایی تمایلی به سخن گفتن علنی درباره اینکه چه نوع تحریم هایی می تواند علیه تهران اعمال شود، ندارند. تحریم های اقتصادی که صادرات نفت و گاز ایران را هدف قرار گرفته باشد، بعید است. ایران دومین تولید کننده اوپک است و جلوگیری این کشور از انجام تجارت می تواند بازارهای انرژی جهان را مختل سازد.
روزنامه فیگارو چاپ پاریس نیز در تحلیلی مشابه، نتیجه گیری های AP را تأیید کرده است. این روزنامه در مقاله ای به قلم «آلسن پارو» در شماره دیروز خود نوشت: «چین در حمایت از تمایل غرب برای برخورد با ایران تردید جدی دارد و می خواهد به هر قیمتی مانع از آن شود که سازمان ملل در مورد ایران دخالت کند». نویسنده فیگارو علت اصلی این موضع چین را در آن دانست که «این کشور مطلقا علاقه ندارد منافع بلندمدت خود در حوزه انرژی خصوصا نفت و گاز را که عمیقا به رابطه با ایران گره خورده، به خطر بیندازد».
به عقیده فیگارو همین ترس شدید از مختل شدن روابط راهبردی چین با ایران در بخش انرژی است که باعث شده این کشور به ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت روی خوش نشان نداده و آن را فقط «باعث پیچیده ترشدن اوضاع» بداند. فیگارو به عوامل دیگری نیز که در تعیین موضع چین نقش داشته، اشاره می کند:
«این کشور نیز با آمریکا وارد بازی زورآزمایی شده است. هرچند چین اجازه داد پرونده کره شمالی به شورای امنیت ارجاع داده شود اما از آن هنگام هرچه در توان داشت، به کار گرفته است تا مشکل در سطح شورای امنیت حل نشود بلکه در سطح مذاکرات شش جانبه حل و فصل شود مذاکراتی که چین می تواند آن را رهبری کند. به این دلیل، انتظار نمی رود چین هیچ کار جدی بکند که مغایر با منافع نفتی اش باشد.»
در کنار این تحلیل ها، مقامات روسی نیز ناخرسندی خود را از روند در پیش گرفته شده توسط غرب پنهان نمی کنند. از جمله، به گزارش خبرگزاری ریانووستی، «آندره دنیسوف» نماینده روسیه در سازمان ملل روز گذشته، گفته است: در حال حاضر تحقیقات هسته ای ایران همانند سابق تحت نظارت بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دارد و این بدین معناست که تهران همانند سابق در چارچوب آژانس بین المللی انرژی اتمی فعالیت می کند.
در عین حال دنیسوف هشدار داد که ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد می تواند سبب دشوارشدن اوضاع شود، زیرا ایران می تواند همکاری داوطلبانه خود با آژانس بین المللی انرژی اتمی را متوقف کند.
نماینده روسیه در سازمان ملل متحد اظهار داشت: «ایرانیان می گویند که اگر پرونده به شورای امنیت ارجاع داده شود، این مشکل دیپلماسی نخواهد بود، بلکه مشکل سیاسی است.»
وی افزود: «اگر ایران از پروتکل الحاقی قرارداد منع گسترش سلاح هسته ای موسوم به ان.پی.تی. خارج شود، اوضاع کاملا غیرقابل پیش بینی خواهد شد.»
وی تاکید نمود: «اما این که بعدا چه اتفاقی خواهد افتاد، هیچ کس آن را نمی داند. از این رو ما باید بسیار محتاط باشیم و به مراتب بیشتر فکر کنیم که آیا ارزش دارد پرونده را جهت بررسی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داد یا خیر؛ مسلم است که بررسی ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد اوضاع را دشوارتر می کند.»
سوم- ترس از عواقب انزوای ایران
وزیر دفاع فرانسه قویا خواستار گفت وگو با ایران به منظور متقاعدکردن این کشور به دست برداشتن از برنامه هسته ای شد و گفت: روزی که ایران منزوی شود، دیگر نمی دانیم در آنجا چه رخ می دهد.
وی افزود: «اگر ما این کشور را منزوی کنیم، به این معنا نیز هست که بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی دیگر نمی دانند در ایران چه می گذرد.»
الیو-ماری با بیان اینکه باید به تهران فرصت بازی در صحنه بین المللی داده شود، تاکید کرد: «تا زمانی که نکاتی وجود دارند که ما را به پیشرفت متقاعد می کنند، باید ادامه دهیم زیرا روزی که ایران کاملا منزوی شود، ما دیگر نمی دانیم در آنجا چه رخ می دهد.»
به گزارش خبرنگار کیهان در کنار این عوامل می توان به مواردی چون نفوذ منطقه ای گسترده و اجماع ملی درباره لزوم ایستادگی میان مردم و دولت ایران نیز اشاره کرد.