شطرنج سیاسى احزاب در پاکستان
اختلافهاى سیاسى بین رهبران احزاب پاکستان از جمله جنبش دمکراتیک همهحزبى (اى.پى.دى.ام) به محوریت حزب مسلم لیگ (شاخهنواز) و حزب مردم به رهبرى بىنظیر بوتو درباره تحریم و یا شرکت در انتخابات پارلمانى با وجود اظهارنظرهاى خوشبینانه نوازشریف همچنان به قوت خود باقى است. با نزدیک شدن به ۱۶دسامبر (۲۵آذر) که از سوى «پرویز مشرف» رئیسجمهورى پاکستان براى لغو وضعیت فوقالعاده در کشور در نظر گرفته شده است، آرایش سیاسى احزاب شکل روشنترى بخود میگیرد. هفته گذشته، حزب مسلم لیگ (شاخهنواز) تأکید کرده بود در صورتى که یکى از مهمترین جنبشهاى مخالف دولت، موافق تحریم انتخابات نباشد، هرگونه تلاش در این راستا عقیم خواهد ماند. به گزارش ایرنا، دوشنبه هفته گذشته هر دو رهبر سیاسى در دیدارى توافق کردند که کمیتهاى هشت نفره تشکى شود تا منشور مشترک ۱۵مادهاى را تدوین کنند، اما این کمیته مشترک روى ۱۳بند به تفاهم رسید و دو بند باقىمانده تاکنون لاینحل باقىمانده است. بند اول مورد اختلاف مربوط به بازگشت و احیاى قضات و دیوانعالى است و بند دیگر مربوط به تعیین ضربالاجل براى ارائه منشور به رئیسجمهورى پاکستان است. حزب مردم موافق این دو بند نیست، اما مسلم لیگ (شاخهنواز) بر این دو بند منشور تأکید دارد. احسن اقبال، سخنگوى این حزب در این مورد میگوید که «ما همچنان باید این دو موضوع را حل کنیم و من درباره حل سریع این موضوعها خوشبین هستم.» نواز شریف و بىنظیر بوتو معتقدند که دولت پرویز مشرف سعى میکند تا در انتخابات هشتم ژانویه ۲۰۰۸(۱۸دى ۸۶) تخلف کند و این دو رهبر سیاسى، تاکنون درباره شرایطى که باید براى جلوگیرى از این تخلفات اعمال شود به توافق نرسیدهاند.
بازى سیاسى احزاب : چشمانداز
بازىهاى بازیگران صحنه سیاسى پاکستان هرگونه پیشبینى درباره آینده سیاسى این بازیگران را پیچیده کرده است.
- پرویز مشرف، رئیسجمهورى پاکستان هم اینک با خیالى آسوده نظارهگر بازى احزاب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز از یکسو و مسلم لیگ شاخه قائد اعظم از سویى دیگر است.
اقدامهاى وى در صحنه سیاسى پاکستان تاکنون به چند نتیجه منتج شده است:
اول ایجاد تعادل بین احزاب سیاسى، دوم ایجاد زمینه اختلاف بین سه حزب عمده پاکستان یعنى مسلم لیگ شاخهنواز و شاخه قائد اعظم و حزب مردم، سوم حذف تدریجى وکلا از دایره سهمخواهى قدرت، چهارم دور کردن سایه تحریم از سر انتخابات
1) حزب مسلم لیگ (شاخهنواز)
با توجه به اظهارات اخیر نواز شریف مبنى بر اینکه انتخابات باید به همهپرسى علیه مشرف تبدیل شود، به نظر میرسد این حزب براى تحریم انتخابات دچار تردید شده باشد. برجستهتر شدن نقش بىنظیر بوتو در صحنه سیاسى پاکستان، نوازشریف را مجاب کرده است که با کارت حزب مردم در بازى قدرت حضور پیدا کند، هرچند بطور علنى موضع خود را روشن نکرده است. حزب مردم در شرایط فعلى از نظر تشکیلاتى و سیاسى وضع و موقعیت مناسبترى نسبت به مسلم لیگ (شاخهنواز) دارد، لذا تمایل نوازشریف به شرکت در انتخابات به ارزیابى وى از وضعیت موجود برمیگردد.
2) حزب مردم
بىنظیر بوتو در شرایطى که جنبش همه حزبى در آستانه تصمیمگیرى براى تحریم یا شرکت در انتخابات است، به دبى سفر کرده و بطور عملى هرگونه توافق با نواز شریف درباره منشور مشترک مطالبات را به محاق برده است. وى، در پیشاور گفته است که «اگر ما انتخابات را تحریم کنیم، به مشرف این امکان را خواهیم داد تا با کسب دو سوم اکثریت در پارلمان، به حالت فوقالعاده اعتبار ببخشد.» بنابراین، شرکت حزب مردم در انتخابات قطعى است و نامزدهاى این حزب در سراسر پاکستان خود را براى رقابت با سایر نامزدهاى حزبى آماده میکنند و این حزب درزمان حاضر با حزب جمعیت علماى اسلام (شاخه فضل) در برخى حوزههاى انتخابیه به توافق رسیده و به نظر میرسد که در سایر حوزهها نیز در چند روز آینده به توافق دست یابد.
3) حزب مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم)
نکته دیگرى که در حال حاضر براى حزب مردم آزاردهنده است، رفتار سیاسى و اقدامهاى ایذایى حزب مسلم لیگ شاخه قائد اعظم است. شکایت «سیفالله ابرو» یک نامزد انتخاباتى مجلس ملى از حزب مسلم لیگ شاخه قائد اعظم از «بىنظیر بوتو» در دادگاه لارکانه یکى از اقدامهاى ایذایى این حزب علیه بىنظیر بوتو بود.
«ابرو» روز جمعه گذشته با حضور در دادگاه لارکانه اعلام کرده که خانم بوتو به دلیل داشتن پرونده فساد مالى حق شرکت در انتخابات را ندارد. مسلم لیگ قائداعظم بطور قطع از گرایش مشرف به بوتو رضایت ندارد و لذا، تلاش میکند با اقدامهاى ایذایى، چهره سیاسى خانم بوتو را تخریب کند. این حزب از توافقهاى انجام شده میان مشرف و بوتو ناخرسند است و این ناخرسندى در رفتار اعضاى اصلى قائد اعظم به خوبى نمایان شده است. «شیخ رشید احمد»، «شجاعت حسین» و «پرویز الهى» از جمله اعضاى ارشد مسلم لیگ هستند که طى یک ماه گذشته به کرات از وضعیت موجود ابراز نارضایتى کردهاند.
مسلم لیگ شاخه قائد اعظم از ائتلاف با نواز شریف نیز بازمانده است، لذا ناامیدانه چشم به پرویز مشرف دارد تا با حمایتهاى غیرمستقیم زمینه حضور مجدد در قدرت را براى آنها فراهم کند، هرچند مشرف بارها اعلام کرده که از هیچ حزبى حمایت نخواهد کرد.
4) مجلس متحده عمل (ام.ام.اى)
مجلس متحده عمل پاکستان متشکل از شش حزب مذهبى جمعیت علماى اسلام (شاخه فضل)، جماعت اسلامى، جمعیت اهل حدیث، جمعیت علماى پاکستان، حزب اسلامی و حزب تنظیم اسلامی است. «امیرقاضى حسین احمد» رهبر جماعت اسلامی و دبیرکل مجلس متحده عمل نقش مؤثرى در مواضع این تشکل دارد و این حزب سهشنبه گذشته بطور رسمی اعلام کرد که انتخابات پارلمانى پاکستان را تحریم خواهد کرد. جنبش همه حزبى تهدید کرده است در صورتى که مشرف تا ۱۵دسامبر( ۲۴آذر) به این مطالبات پاسخ ندهد، انتخابات را تحریم خواهند کرد. قاضى حسین احمد دبیرکل مجلس متحده عمل تأکید کرده است که وضعیت قضات و دیوان عالى باید به قبل از سوم نوامبر ( ۱۲آبان) بازگردد و در غیر این صورت پایان وضعیت فوقالعاده فایدهاى نخواهد داشت. مواضع قاضى حسین احمد از یکسو و مواضع و اظهارات مولانا «فضلالرحمان» رهبر جمعیت علماى اسلام (شاخه فضل) باعث تشدید اختلافات در مجلس متحده عمل شده و این تشکل را در آستانه فروپاشى قرار داده است.
فضلالرحمان با اشاره به مواضع اخیر مجلس متحده عمل در قبال موضوع تحریم انتخابات تأکید کرده است که تصمیم تحریم متعلق به مجلس متحده عمل نیست، بلکه موضع جنبش دمکراتیک احزاب سراسرى (همه حزبى) است. مجلس متحده عمل به تازگى بدون حضور حزب جمعیت علماى اسلام (شاخه فضل) با پیوستن به جنبش دمکراتیک همهحزبى، انتخابات را تحریم کرده است. فضلالرحمان با تأکید بر استقلال تصمیمهاى حزبى اظهار داشته است که مجلس متحده عمل در نهایت به راه اصلى خود یعنى شرکت در انتخابات رضایت خواهد داد. اختلاف در جناح مذهبى احزاب پاکستان بیش از آنکه به ضرر جنبش همه حزبى باشد به نفع مشرف و حزب مردم تمام خواهد شد. تمایل شدید فضلالرحمان به حضور در انتخابات از یکسو و چند دستگى در جنبش متحده عمل و نیز سکوت سایر احزاب زیرمجموعه این تشکل، وزنه سیاسى حزب مردم در انتخابات را افزایش داده است. مذاکرات اخیرجمعیت علماى اسلام با حزب مردم نیز تیر خلاص را به مجلس متحده عمل وارد کرده است. درمجموع، به نظر میرسد با توجه به وضعیت احزاب سیاسى پاکستان قبل از برگزارى انتخابات، حزب مردم از فرصت بهترى براى کسب بیشترین آرا برخوردار است، اما این امر به معناى تعیین نخستوزیرى از سوى حزب مردم در مجلس ملى آینده پاکستان نخواهد بود. وجود موانع قانونى براى شخص خانم بىنظیر بوتو، نفوذ سارى و نه جارى حزب مسلم لیگ شاخه قائد اعظم در ساختار سیاسى پاکستان و نیز حضور حزبى تشکیلاتى و تازهنفس بنام شاخه نواز مسلم لیگ که آماده بازسازى حزبى است و در نهایت تمایل مشرف براى تشکیل دولت آینده بصورت ائتلافى، همگى از شاخصهایى است که نشان میدهد:
اول: هیچ کدام از احزاب توانایى حذف یکدیگر را ندارند.
دوم: مجلس ملى آینده پاکستان مجلسى است ائتلافى، بنابراین نخستوزیر آینده نیز بر اساس توافق احزاب تعیین خواهد شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
