قلم سولانا متفاوت از البرادعی!

* آقای خرم! عملکرد البرادعی در مذاکرات فنی آژانس با ایران در چند ماه اخیر تا حد زیادی مانع از انحراف مسیر پرونده و غلبه بر دیدگاههای سیاسی مزاحم در روند حقوقی کار شد و نتیجه رضایت بخشی را نیز به دست داد. اینک بخش دیگر کار در ساختار مذاکرات سیاسی سولانا با مقامات کشورمان تعریف ‌می‌شود، این حوزه تا چقدر ظرفیت تغییر فضای جاری را دارد؟

** در مقدمه باید یادآور شوم که البرادعی سعی نکرده گزارش خود را به نحوی تدوین کند که کار در چارچوب مذاکرات قرار گیرد، بلکه گزارش خود را براساس بازرسی‌ها نوشته و تنها ‌می‌توان گفت این بار او مغرضانه رفتار نکرده و از فشارها نترسیده است. اگر چه در گزارش اخیر او نیز چندین مورد گنجانده‌شده که همچنان راه را برای بحث باز ‌می‌گذارد و نباید آن را خیلی خوش‌بینانه تحلیل کرد، اگرچه گزارش او برای ایران بسیار مثبت و ارزشمند بود. اما گزارش سولانا مستقل از تکنیک حقوقی آژانس و دارای بار سیاسی است که درباره مذاکره با ایران برای پذیرش بسته پیشنهادی ارایه‌شده در خردادماه سال گذشته و پاسخ ایران به آن و نیز ایده کنسرسیوم روسیه و تعلیق هسته‌ای بحث خواهد کرد و به حوزه گزارش البرادعی ربطی ندارد. بدیهی است آن‌گونه که مسئولان ما هم بارها تأکید کرده‌اند این مباحث از نظر ایران قابل پذیرش و مذاکره نیست. بنابراین گزارش سولانا نمی‌‌تواند تأییدکننده توافقی باشد.

در این‌صورت گزارش سولانا مثبت نخواهد بود و این در کنار گزارش نسبتا مثبت البرادعی که نمی‌‌توان آن را صددرصد دانست، شرایطی را فراهم خواهد کرد که دشمنان سیاسی ما با استفاده از آن تلاشها را برای مقدمات قطعنامه سوم دنبال کنند.

* با وجود این دیدیم که گزارش مدیرکل، موضع چین و روسیه را بسیار تحت‌تأثیر قرار داده و این دو کشور در برابر فشار به ایران مقاومت خوبی نشان داده‌اند. اگر چه گفته ‌می‌شود کشورهای غربی با فشار، چین را به شرکت در نشست گروه پنج به اضافه یک راضی کرده‌اند. یا اینکه روسها مسأله بازرسی و پلمپ سوخت نیروگاه بوشهر را با آژانس به جریان انداخته‌اند. در این شرایط حتی اگر سولانا برخورد مثبتی با مسأله نداشته‌باشد، امکان تشدید تحریمهای مدنظر غرب چقدر فراهم خواهد بود؟

** ترتیب شرایط به این نحو که شما گفتید محتمل است، اما با توجه به آنکه در گزارش یاد شده براساس مصوبه وزیران خارجه گروه 1+5 مبناست ‌می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که گزارش سیاسی سولانا اگر تحت‌تأثیر استراتژی آمریکا باشد که هست، کاملاً منفی ارایه شود و در این‌صورت باید گفت، جمع آن با نقاط ضعف گزارش البرادعی موجب ‌می‌شود برآیند نهایی کار، به سود ما نباشد و غربیها از همین مسأله برای فشار به روسیه و چین استفاده کنند تا مقاومت آنها را بشکنند.

مسأله این است که پرونده ما اینک در دستور کار شورای امنیت است و آمریکاییها در این جایگاه پرونده ما را به‌عنوان موضوع مستقل از آژانس تلقی داده و نیات سیاسی خود را دنبال ‌می‌کنند. از همین‌رو است که ‌می‌بینیم کسانی مانند خانم رایس و نیکلاس برنز، حتی برای مدیرکل آژانس که مرجع داوری در پرونده ایران است نیز خط‌ونشان ‌می‌کشند و برای او حد و حدود مشخص ‌می‌کنند.

به‌نظر من آمریکاییها ‌می‌کوشند مانع گشایش در مسأله شوند و حتی در شرایطی که روسیه و چین ‌می‌کوشند فضا را تعدیل کنند، واشنگتن مقاومت زیادی نشان ‌می‌دهد.

* پیش‌بینی‌ها درباره نشست آینده گروه 1+5 و برخورد روسیه و چین در این نشست چیست؟

** به هرحال با وجود آنکه سولانا خواسته گزارش خود را پس از ملاقات با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران ارایه دهد، غربیها پیش‌نویسی را برای ارایه به نشست بعدی و تحریمهای بیشتر آماده خواهند کرد و در این مدت بیکار نخواهند نشست، زیرا این فرایند خود چندین هفته به طول ‌می‌انجامد. حال اگر گزارش سولانا مثبت بود که احتمال آن بسیار کم است، مسیر تغییر خواهد کرد در غیر آن صورت فشار زیادی را برای تصویب پیش‌نویس خود وارد ‌می‌آورند.

باید توجه داشته‌باشیم که آمریکاییها دشمن ذاتی مردم هستند و ما با کسانی طرف هستیم که شکست خورده‌اند و می‌کوشند دوباره برای خود اعتبار بسازند و در این مسیر هرکاری انجام ‌می‌دهند و سیاستمداران و دولتمردان معقول، منطقی و مقید به حقوق بین‌الملل در برابر ما نیستند که بتوان رفتار آنها را ارزیابی کرد.