دوئل اروپایی

آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان برای رسیدن به هدف و قرار گرفتن در اوج، مجموعه‌ای از 2 راه صبر و خویشتن‌داری و فرسایش را در پیش گرفته‌است. او گاه زیاده‌روی همتایان مرد خود را تحمل می‌کند و حتی در برابر سخنان و اقدامات تحریک‌آمیز آنها واکنشی نشان نمی‌دهد و آن را نادیده می‌گیرد.

روز دوشنبه گذشته وقتی نیکلای سارکوزی رییس‌جمهور فرانسه میزبان مرکل در شهر تولوس در جنوب فرانسه بود، این رویارویی به اوج خود رسید. سارکوزی در این دیدار و قبل از آن به دنبال رویارویی بود، او که تنها هشت هفته از آغاز ریاست جمهوری‌اش می‌گذرد، قصد دارد به سرعت عنوان رهبری اروپا را از‌آن خود کند. سارکوزی مردی است که از طریق دوئل با مخالفانش به چنین جایگاه سیاسی و موفقی رسیده‌‌است. به همین شیوه بوده که پسر یک خانواده مجارستانی مهاجر اکنون رهبری تشکیلات سیاسی یکی از ستون‌های دمکراسی در اروپا را به‌عهده گرفته‌است. مرکل و سارکوزی یکدیگر را برای مدتی است که می‌شناسند. اما در شهر تولوس فرانسه قرار بود تا دو طرف نزدیک‌تر و برای اولین‌بار پشت میز مذاکره بنشینند و اساس همکاری و رابطه فرانسه و آلمان در سال‌های آینده را تدوین کنند. هر دوی آنها می‌دانند که اتحادیه اروپا بدون همکاری برلین و پاریس امکان ادامه کار ندارد. اما درحال‌حاضر رابطه میان دو کشور عمیقاً تیره شده‌است. دولت جدید فرانسه به شدت تلاش دارد تا دومنیک استراتس کان، وزیر دارایی سابق این کشور را به‌عنوان کاندیدای اتحادیه اروپا برای ریاست صندوق بین‌المللی پول در واشنگتن مطرح کند. تدوین سیاست اروپا در قبال خاورمیانه از دیگر حوزه‌های مورد اختلاف دو طرف است. در حوزه اقتصاد، دو طرف در پی اعمال نفوذ بیشتر در شرکت هواپیماسازی EADS اروپا هستند. این شرکت مالک کارخانه تولید ایرباس در تولوس است.

سارکوزی همچنین استقلال بانک مرکزی اروپا را زیر سؤال برده و سعی دارد در مذاکرات میان اتحادیه اروپا و ترکیه هم نظرات و سیاست‌های خود را اعمال کند. در وزارت خارجه فرانسه بسیاری از کارشناسان تایید می‌کنند که سارکوزی خود را برای یک رویارویی جدی با مرکل آماده می‌کند و تاکنون هم همه چیز طبق سیاست‌های موردنظر او پیش رفته‌‌است.

اما مرکل فعلاً تمایلی به رویارویی آشکار ندارد. او نمی‌خواهد با سارکوزی دوئل کند چراکه می‌داند سارکوزی در چنین رویارویی‌هایی مهارت کافی دارد. اما می‌خواهد با اجتناب از به‌وجود آوردن موقعیت رویارویی برای سارکوزی نوعی شرایط فرسایشی برای او ایجاد کند و از توان او بکاهد. مرکل به‌خوبی می‌داند سارکوزی در پی ایجاد تغییر جدی در اتحادیه اروپاست. اما آلمان هم قصد ندارد در برابر این تلاش‌ها فقط سر تایید فرود بیاورد و کاری نکند.

سارکوزی را در پاریس، با استعاره از نام TGV قطار سریع‌السیر فرانسه، سیاستمدار TGV می‌نامند. این رییس‌جمهور پرشتاب شباهتی با فرانسوا میتران و ژاک شیراک ندارد. او انرژی فراوانی دارد و بی‌وقفه در همه جا ظاهر می‌شود. به ندرت روزی می‌گذرد که تصویری از او در تلویزیون یا روزنامه منتشر نشود. حتی حرکات ورزشی سارکوزی به‌عنوان ابزار تبلیغات سیاسی به تصویر کشیده می‌شود. برنامه‌های روزانه و شرکت در جلسات و همایش‌ها و سخنرانی‌هایش به‌گونه‌ای است که گویی تبلیغات انتخاباتی برای او هنوز به پایان نرسیده‌است. این همان فضایی است که او در تبلیغات انتخاباتی وعده آن را داده‌بود. سارکوزی در یکی از نطق‌های انتخاباتی‌اش گفت: من قول می‌دهم رییس‌جمهوری باشم که کنترل اوضاع را به‌طور کامل در دست داشته‌باشد. به کسی اجازه نمی‌دهم در مسیر اصلاحات خللی ایجاد کند. من هر کاری را که وعده بدهم انجام می‌دهم.

سارکوزی درون کابینه هم بسیار فعال است و برای بعضی وزرا نوعی تهدید به‌شمار می‌آید. او همزمان در چند حوزه دخالت می‌کند و کار چند وزیر را اداره می‌کند. او در همه جزئیات از حق‌بیمه زنان خانه‌دار تا پایین آوردن نرخ مالیات هم دخالت دارد و هم درباره آنها اظهارنظر می‌کند. این بی‌قراری و جنبش بیش از حد در سیاست داخلی در سیاست خارجی او هم نمود پیدا کرده‌است. سارکوزی بعد از بازگشت از اجلاس سران اروپا میزبان کاندولیزا رایس، وزیر خارجه و چند تن از همکاران او در کاخ الیزه بود. فردای آن روز اعلام کرد که شرایط نابسامان دارفور در سودان از اولویت‌هایش در مقام ریاست جمهوری فرانسه است. روز بعد به بروکسل دستور داد تا مذاکرات با ترکیه بر سر پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا را متوقف کند. پیش از دیدار جورج بوش و ولادیمیر پوتین در آمریکا، سارکوزی گفت که با یک دور دیگر مذاکره میان صرب‌ها و آلبانی‌تبارها، مشکل کوزوو را حل می‌کند. با این سخنان او چنین وانمود کرد که می‌تواند به راحتی مشکلی را که آمریکا و روسیه در حل آن مانده‌اند را حل کند.

بعد از استعفای نابهنگام رئیس اسپانیایی صندوق بین‌المللی پول، سارکوزی بلافاصله اعلام کرد که برای این سمت گزینه خوبی درنظر دارد. درحال‌حاضر فرانسوی‌ها سه پست مهم مالی دنیا یعنی ریاست بانک مرکزی اروپا، سازمان تجارت جهانی و بانک توسعه و بازسازی اروپا را در دست دارند. اما سارکوزی به این راضی نیست و اکنون درصدد آن است تا استراس کان را به سمت ریاست صندوق بین‌المللی پول منصوب کند.

از سوی دیگر سارکوزی درصدد بهبود رابطه با دو مستعمره سابق فرانسه یعنی الجزایر و مراکش برآمد و در سفری به منطقه از این دو کشور دیدن کرد. البته به دلیل اینکه سارکوزی، الجزایر را به‌عنوان مقصد اول خود انتخاب کرد، مراکش از این موضوع بسیار ناراحت شد و دعوت خود را پس گرفت.

سیاست‌های اقتصادی یکی دیگر از حوزه‌های رویارویی سارکوزی و مرکل است. هفته گذشته یورو به بالاترین حد خود یعنی 38/1 دلار رسید و به همین دلیل صادرکنندگان فرانسوی به شدت تحت فشار قرار گرفتند. به همین دلیل اکنون سارکوزی به دنبال اعمال نفوذ بیشتر در بانک مرکزی اروپاست تا با استقلال بیشتر، بتواند جلوی سیر صعودی ارزش یورو در برابر دلار را بگیرد. اما مرکل در یک مصاحبه تلویزیونی در برابر این سخنان موضع‌گیری کرد و گفت که او و دولتش اجازه چنین کاری را نمی‌دهند.

ابتکارهای جدید سیاست خارجی دولت فرانسه هم موجب ناخشنودی برلین شده‌است. سارکوزی چندی پیش اعلام کرد که قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی جایگزینی به‌جای ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا پیدا کند. اما دولت آلمان اعلام کرد که اروپا به مذاکرات با ترکیه برای عضویت در این اتحادیه ادامه می‌دهد. آلمان‌ها همچنین از ابتکار غیرمعمول پیشنهادی وزیر خارجه جدید فرانسه برای صلح خاورمیانه ابراز شگفتی کردند و یکه خوردند. برنارد کوشنر، وزیر خارجه فرانسه دو هفته پیش در نشستی با چند کشور جنوب شرق اروپا در اسلوونی، ناگهان نامه‌ای را از کیف خود بیرون آورد. این نامه دو صفحه‌ای خطاب به «تونی عزیز» نخست‌وزیر پیشین انگلیس و فرستاده ویژه اروپا در امور خاورمیانه نوشته شده‌بود و حاوی سیاست اروپا درباره ‌این منطقه بود. در این نامه آمده‌بود که گروه حماس را نباید تحریک کرد، اسراییل سرانجام مجبور به دادن امتیاز برای کامل کردن روند صلح خواهد شد.

با این‌حال در اروپا و به‌ویژه در آلمان، با وجود نگرانی و واکنش‌هایی که رفتارهای عجیب سارکوزی برانگیخته‌است، بسیاری از کارشناسان به دولت‌ توصیه می‌کنند تا خویشتن‌داری کند و منتظر گذشت زمان بماند. یوشکا فیشر، وزیر خارجه سابق آلمان یکی از همین افراد است که می‌گوید، ژاک شیراک، سلف پیشین سارکوزی شروعی طوفانی‌تر از این داشت و با آزمایش یک بمب هسته‌ای در جنوب اقیانوس آرام دوران ریاست‌جمهوری‌اش را شروع کرد.