انگیزه‌های شیراک از سفر به چین

علی تتماج
ژاک شیراک رئیس جمهور فرانسه پس از گذشت 2 سال بار دیگر از چین دیدار نمود تا ضمن تأکید بر گسترش ربواط دو جانبه، گامی دیگر برای حضور فرانسه در شرق آسیا بردارد.
ژاک شیراک که در مهرماه سال 1383 از چین دیدار نموده بود، پس از گذشت 2 سال طی سفری چهار روزه از چین دیدار و به رایزنی با مقامات این کشور پرداخت. این دیدار در حالی صورت گرفت که اولا دو کشور برای رشد اقتصادی و سیاسی فعالیتهای بسیاری داشته‌اند ثانیا طرفین در عرصه بین الملل حضوری فعال دارند که در برخی موارد دارای اشتراکاتی می‌باشند.
ثالثاً فرانسه برای حضور در شرق آسیا و چین برای نفوذ بیشتر در اروپا تلاش می‌کنند. رابعا شیراک برای تبلیغات انتخاباتی به بزرگنمایی سیاست خارجی و عملکردهای مثبت دولت در این حوزه نیازمند می‌باشد. بر این اساس دیدار شیراک از چین بر چندین محور اجرا گردیده است از جمله:
1- شیراک در حالی از پکن دیدار نموده که مسائل و همکاری‌های اقتصادی بخش اصلی همکاری‌های دو کشور را شامل می‌گردد. فرانسه به عنوان چهارمین شریک تجاری چین در اروپا فعال می‌باشد در حالی که عدم برابری تراز تجاری ناراحتی‌هایی برای فرانسه ایجاد کرده است. در سفر شیراک نیز از محورهای اصلی مذاکرات مباحث اقتصادی بود که امضاء چهارده توافقنامه همکاری در این بخش بویژه در زمینه هواپیمایی گواه نگاه همه جانبه طرفین به ارتقای این روند می‌باشد.
2- از چالشهای چین و اروپا، مسئله تحریم‌های نظامی این کشور است که از سال 1889 علیه آن اعمال می‌گردد. این امر سبب شده تا چین از اولویتهای خود را لغو این تحریم‌ها قرار دهد که سیاستهای فرانسه در حمایت از خواسته‌های پکن و نیز نفوذ آن در جمع اتحادیه اروپا می‌تواند انگیزه‌ای برای ارتقای مناسبات دو کشور باشد که مذاکرات اخیر نیز مورد بحث قرار گرفت. (ژاک شیراک در این مذاکرات قول داد تا تمام تلاش خود را برای حل این بحران به کار گیرد.)
3- چین و فرانسه از بازیگران پرونده هسته‌ای ایران می‌باشند. هر چند که این امر تقابل طرفین را در پی داشته اما تعدیل در مواضع پاریس و گرایش بیشتر آن به حل مسالمت‌آمیز پرونده (نسبت به آمریکا و آلمان، انگلیس) می‌تواند تا حدودی دو کشور را به یکدیگر نزدیک‌تر سازد هر چند که همچنان اختلافاتی وجود دارد.
4- فرانسه همواره تلاش داشته تا به عنوان بازیگری مهم در تحولات جهانی حضور یابد. همزمانی سفر شیراک به چین با تشدید بحران کره شمالی، این فرصت را برای پاریس ایجاد کرده تا با محوریت قرار دادن موضوع پیونگ یانگ در مذاکرات به عنوان قدرتی جهانی در این مسئله ایفای نقش نماید (هر چند فرانسه کارکرد چندانی در این امر ندارد اما از نظر تبلیغات بین‌المللی برای آن مهم می‌باشد)
5- از نکات قابل توجه در تحولات شرق آسیا، تشدید نهضت‌ها و نگرش‌های ضد آمریکایی است. این امر سبب شده تا ملتها و دولتهای منطقه تمایل بیشتری به کشورهای اروپایی و در نهایت ضد آمریکایی داشته باشند. در این شرایط کشورهایی نظیر فرانسه که در گذشته از سوء‌پیشینه در شرق آسیا برخوردار نیستند می‌توانند به عنوان جایگزین آمریکا در منطقه حضور یابند. اکنون فرانسه نیز با آگاهی از این اصل برای توسعه نفوذ در این منطقه تلاش می‌کند که چین نخستین گام برای این مهم ارزیابی گردد.
6- شیراک در حالی به چین سفر نمود که حزب وی خود را برای انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی 2 اردیبخشت 86 آماده می‌سازد. شیراک که در عرصه داخلی با بحران مشروعیت مواجه است بر آن است تا با حضور در عرصه بین‌الملل و کسب امتیازات در این حوزه تا حدودی به بهبود چهره خویش پرداخته تا از آن به عنوان تبلیغات انتخاباتی بهره‌برداری نماید. (تجربه تحولات لبنان، نمونه موفقی از کارکرد سیاست خارجی در سیاستهای انتخاباتی شیراک داشت که به بهبود چهره و جایگاه آن منجر شد).
بر اساس آنچه ذکر شد می‌توان گفت که ژاک شیراک در سفر در چین ضمن آنکه برای بررسی روابط دو جانبه و تحولات بین الملل فعال نمود، تلاش داشته تا از این مهم به عنوان ابزاری تبلیغاتی برای انتخابات آینده استفاده نماید که تا حدودی نیز موفق بوده هر چند که بحران‌های ایجاد شده در داخل فرانسه در روزهای اخیر تا حدوی آن را تحت الشعاع قرار داده و آن را کم رنگ نموده است.