حلبچه و فاجعه ضدبشری

گرچه جنگ بر حلبچه سایه افکنده بود , زندگی در آن جریان داشت . زنان , کودکان , پرندگان , درختها و درختچه ها , بوته های گل و علفهای نورس صدای گامهای بهار را که زمزمه کنان می آمد می شنیدند. بهار , با ترنم گامهایش نوید روزگاری دیگر را در سراپررده جان مردمان حلبچه می خواند.
قامت سبز پوش سروها و صنوبرها بر یال کوه ها با نسیمی شرقی به وجد آمده بودند و جویبارها بر کنار خویش پونه ها را به رقص خوانده بودند که ناگاه دستی به خشم و خشونت , حیات را و هستی را و بودن را به مرگ و نیستی و عدم تهدید کرد. چشمهایی خون گرفته , دستهایی آلوده و قلبی مالامال از عداوت با اراده ای معطوف به عدم , جان انسانها را نشانه گرفت .
شمارش معکوس , چندان به طول نینجامید که پونه های مجال رستن بیایند. که کبکها و سهره ها , مجال ناله داشته باشند. که اشکهای اندوه , از گوشه های چشم تا ارتفاع گونه ها , راه بپیمایند.
لحظه ای کوتاه , تمام هستی حلبچه , درکام اژدهای انفجار فرورفت و بر جای جای پیکر حلبچه , دندانهای خونریز افعی بمب شیمیایی , زخم زد.
گوشهایی متحیر و دلهایی نگران , این خبر را شنیدند : « حلبچه » با بمبهای شیمیایی صدام , مورد حمله قرار گرفته است . خبر , بسیار ساده بود و به حدی بزرگ و فاجعه آسا که بسیاری از شنوندگان را در هاله ای از بهت و سردرگمی قرار داد. از آن پس پرسشی بر آسمان جهان ما سایه افکند : بشریت در آستانه قرن بیست و یکم , در کجای سیر انحطاط , قرار دارد
آری واقعیت این است که یکسال قبل از اینکه شهر « حلبچه » با همراهی پیشمرگان کرد به تصرف نیروهای ایرانی در آید قیام اکارد این منطقه علیه رژیم بعث , توسط این رژیم سرکوب شد و نیروهای رژیم بعث صدام در راستای تلاش روزافزون خود برای سرکوب ناآرامیها در این منطقه و جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی , اقدام به بمباران شیمیایی این منطقه با گاز بسیار خطرناک خردل و سیانید نمود که بر اثر آن بیش از پنج هزار نفر از کودکان , زنان و مردان غیرنظامی به طرز فجیعی به قتل رسیدند و تعداد هفت هزار نفر از غیر نظامیان بیگناه نیز به شدت مجروح شدند.
با شروع جنگ تحمیلی رژیم صدام علیه ملت ایران در سال 1359 و به لحاظ نوپا بودن جمهوری اسلامی ایران و عدم سازمان دهی نیروهای مسلح کشور در اثر انقلاب که بعضا از نظر تجهیزات نظامی و آمادگی دفاعی , توان مقابله با این تهاجم را نداشتند قسمت هایی از خاک کشور ایران به تصرف نیروهای مهاجم درآمد که در نهایت با حمایت قدرتهای استعماری جهان سال ها این جنگ بر ایران تحمیل شده و منجر به ورود خسارات زیاد مادی و معنوی به مردم به کشور ایران شد.
رژیم بعث صدام برای پیروزی درجنگ تحمیلی به هر اقدام خلاف منطق و عرف جهانی توسل جسته و از انواع و اقسام تجهیزات نظامی استفاده کرده و خود را پایبند به هیچ قاعده انسانی و نزاکت بین المللی نمی دانست . آنچه برای حزب بعث اهمیت داشت به دست آوردن پیروزی و فتوحات بیشتر بود که برای رسیدن به این هدف غیرانسانی خود از هیچ جنایتی فرو گذار نکرد , قدرتهای جهانی نیز برای مبارزه با انقلاب اسلامی مردم ایران به شدت از همه نظر وخصوصا از نظر مادی و تسلیحاتی , رژیم بعث عراق را حمایت می کردند تا جنگی را که خود آغاز کرده بودند به نتیجه مطلوبشان برسانند.
رژیم بعث صدام حتی در این جنگ به مردم و سکنه کشور خود نیز سفاکانه یورش برده در جنوب و شمال کشور مردم را ددمنشانه قتل عام می کرد. حمله شیمیایی به مردم بی گناه و متدین شهر حلبچه عراق را هیچ گاه مردم عدالت خواه جهان فراموش نمی کنند. چگونه می توان پدر و مادری که بچه های خردسالشان را در آغوش گرفته بودند و بر اثر استنشاق گارهای شیمیایی همگی شهید شده بودند فراموش کرد آیا می توان مردم زجر دیده و نجیب شهر سردشت و دیگر شهرها و روستاها را که بر اثر بمباران شیمیایی رژیم بعث صدام شهید و یا مجروح شده اند ازیاد برد ؟
جنایت نسل کشی در حلبچه و مقامات سابق رژیم بعث صدام
سرلشکر « وفیق السامرایی » رئیس پیشین استخبارات « اطلاعات » نظامی عراق در مورد بمباران شیمیایی گفته است :
« جنایتی که در حلبچه اتفاق افتاد , توسط 50 فروند جنگنده عراقی صورت گرفت . محموله هر یک از این جنگنده ها چهار بمب شیمیایی بود. این حمله به دستور صدام صورت گرفت . بمباران حلبچه به دلیل نا امیدی و یاسی بود که در صدام بوجود آمده بود , زیرا در تاریخهای 10 و11 مارس 1988 ایرانی ها , منطقه در بندیخان و حلبچه و مناطق اطراف آن را به تصرف خود در آورده و موفقیت هایی کسب کرده بودند. در این حملات گروههای کرد آنها را همراهی می کردند. صدام تیپ و لشکرها را یکی پس از دیگری به مقابله با نیروهای ایران فرستاد تا مانع از پیشروی در عراق شوند , اما هیچ نتیجه ای در پی نداشت و خسارات فراوانی به نیروهای عراقی وارد شد. در انتقام از این حمله , صدام دستور داد تا حملات شیمیایی گسترده ای را روی حلبچه انجام دهند نظر استخبارات عراق کاملا متفاوت بود : سازمان سیا به ما اطلاع داد که تعداد محدودی از واحدهای توپخانه ایران از محور شرق شط العرب به محور حلبچه در شمال انتقال یافته اند. ما با توجه به مسئولیتی که داشتیم صدام را از این امر با خبر ساختیم . بخش عظیمی از واحدهای توپخانه ایران از فاو عقب نشینی کردند. تشکیلات ما برای مقابله با حمله ایران در حلبچه آماده شد , اما صدام با چنین فاجعه ای موافقت کرد.
فرماندهانی که دستور صدام را مبنی بر بمباران شیمیایی حلبچه اجرا کردند , فرماندهان نیروهای هوایی , سرلشگر حمید شعبان , معاون فرماندهی عملیات , سرلشگر ستاد سالم سلطان البصو و فرماندهان دیگر بودند اما خلبانان پنجاه نفر بودند و کاملا اطلاع داشتند که هواپیماهایشان حاوی بمب های شیمیایی است . صدام از سلاحهای شیمیایی در مناطق دیگر عراق در شمال و جنوب این کشور نیز استفاده کرده است .و از جمله در طول قیام های 1991 از مواد شیمیایی خفیف برروی مراقد ائمه در کربلا توسط هلی کوپتر استفاده کرده است »
حلبچه تکرار فاجعه شیمیایی سردشت
رژیم صدام از آذر سال 1361 بطور پراکنده از عوامل شیمیایی کشنده استفاده کرد و ابتدا مقدار محدودی سولفور موستارد (عامل تاولزا) را به منظور در هم شکستن سازمان رزمی رزمندگان ایران در تکهای شبانه مورد استفاده قرار دادند. تا اینکه در مرداد ماه , اوایل آبان و اواخر آذرماه همین سال به استفاده از سلاحهای شیمیایی در پیرانشهر و حوالی پنجوین مبادرت کرد.
کاربرد عامل عصبی « تابون » علیه رزمندگان ایرانی در منطقه بزرگی از جزایر مجنون منجر به شهادت و مجروح شدت نزدیک 1700 تن شد . تکرار این اقدامات ضد بشری و مخالف عرف بین المللی ما در شهر عراق فاو نیز صورت گرفت اما تاسف بارترین و فاجعه انگیزترین حمله شیمیایی رژیم صدام , حمله به شهرستان غیرنظامی سردشت در شمال غربی ایران بود. در 28 ژوئن 1987 مرکز و حومه شهرستان سردشت مورد اصابت بمبهای شیمیایی بعثی صدام قرار گرفت .
دراولین ساعات این حمله شیمیایی , سی نفر که اکثر آنها را کودکان و سالخوردگان تشکیل می دادند , شهید شدند نوزادان بسیاری در شکم مادران قبل از تولد از اثرات گاز خردل آسیب دیده بودند. یک زن باردار هفت ماهه , پنج روز بعد از این حمله وحشیانه همراه با نوزادش به شهادت رسید.
زن باردار دیگری چند روز بعد وضع حمل نمود. در همان روز نوزاد و دوازده روز بعد مادر بعلت عفونتهای شدید در بیمارستان جان سپردند و بدین ترتیب تاریخ نام سردشت را بعنوان اولین شهر قربانی سلاحهای شیمیایی , ثبت نمود.
سکوت محض رسانه های خبری غرب و دروغین حقوق بشر در انعکاس ابعاد تکان دهنده این تراژدی و نیز عدم موضع گیری صریح و شفاف مجامع و سازمانهای بین المللی در این راستا , رژیم بعثی صدام حسین را گستاخ تر نموده و حتی از تهاجم شیمیایی علیه اتباع خود نیز خودداری ننمود و در چند مورد , آنها را هدف حمله شیمیایی قرارداد . در اواسط فروردین 1366 در استان سلیمانیه و اربیل , پنجاه دهکده مورد حمله شیمیایی عراق قرار گرفتند و بالاخره حمله شیمیایی و وحشیانه رژیم بعث صدام در 16 مارس 1988 بر ضد کردهای شهر حلبچه قابل ذکر است .
« هوشیار زیباری » عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کرد درخصوص فاجعه شیمیایی « حلبچه » اظهار داشت بطور یقین در تمام جهان « صدام حسین » اولین حاکمی است که از سلاحهای شیمیایی بر ضد مردم خود استفاده می کند.
بمباران شیمیایی حلبچه و رسانه های گروهی جهان
پس از اینکه این فاجعه تکان دهنده در « حلبچه » روی داد , ایران تعدادی از خبرنگاران خارجی را برای مشاهده وضع رقت انگیز « حلبچه » به ایران دعوت کرد. پاتریک تایلر خبرنگار واشنگتن پست که خبرها و مقاله هایی درباره ایران و جنگ عراق علیه ایران را در آن روزنامه منتشر کرده است یک هفته پس از فاجعه « حلبچه » روز 23 مارس 1988 با خبرنگاران سایر روزنامه های خارجی , که او تعداد آنان را 60 نفر اعلام کرد از « حلبچه » و روستاهای اطراف آن دیدن کرد . او نوشت : هنوز جسدهای بیش از 100 کودک , زن و مرد مسن در خیابانها , کوچه ها و حیاط منزلها باقی مانده بود. بعضی از قربانیان , کودکان را در آغوش داشتند , عده ای در کنار درب خروجی از پا در آمده بودند. یک خانواده نزدیک میزی که برای نهار خوردن چیده شده بود جان سپرده بودند. :
چهار دختر خردسال با لباسهای کردی , مانند عروسکهای آسیب دیده کنار جوی کم آبی افتاده بودند , دو مرد کنار یک باغچه گل در خواب مرگ غنوده بودند و یک مرد پیر با کلاه کردی , کودک نوزادی را در آستانه درب محکم در بغل می فشرد. »
روزنامه گونش ترکیه مورخ 1988,3,23
« به علت کثرت جنازه ها از کوچه های شهر حلبچه که ده روز پیش به دست ایران افتاده نمی توان عبور کرد. پنج هزار کرد عراقی بر اثر پرتاب بمبهای حاوی گاز « خردل » توسط حکومت عراق جان خود را از دست دادند و پنج هزار تن دیگر مجروح شدند. »
واشنگتن تایمز آمریکا مورخ 1988,3,23
« آمار کشته شدگان حلبچه در اثر ایجاد خفگی با گاز حاصله از سه مرحله بمباران هواپیمایی عراق , تا سه هزار نفر برآورد شده است . ایران می گویند گاز « سیانید » محتوی مخزنهای یکصد لیتری به محض اصابت تبدیل به بخار می شد. »
شیکاگو تریبون آمریکا مورخ 1988,3,23
عراق در جنگ خلیج فارس , از سوی ایران به استفاده از وسایل شیمیایی از سال 1984 متهم شده است .
ایرانیان ادعا می کنند که عراق با استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی دست به 35 حمله زده که تعداد 4600 نفر تلفات بهمراه داشته است .
گاردین انگلیس مورخ 1988,3,24
سفیر عراق در لندن با استفاده از حداکثر توان خود و زیر نفوذ قراردادن تقریبا تمامی رسانه های خبری شناخته شده انگلستان , در ظرف 12 ساعت کوشید تا تازه ترین و بزرگترین جنایت جنگی کشورش را تکذیب کند. هرچند تلاشهای وی زیاد ولی به حد کافی نتیجه بخش نبود.
این روزنامه در بخش دیگری می افزاید : بمباران شهر « حلبچه » در منطقه زیر سلطه شورشیان کرد متحد ایران قرارداشت و در تصرف مستقیم ایران نبود. این حمله منجر به کشتار دسته جمعی اقلیتی نژادی شد که حتی در صورت شورشی علیه رژیم صدام شهروند عراقی محسوب می شدند. چنین به نظر می رسد که استفاده غیر مجاز از گازهای سمی , ; حرکتی انتقامی به خاطر رخنه ایران به قلب منطقه شمال شرقی عراق با میدانهای نفتی و سد استراتژیکی موجود در آن منطقه است .
روزنامه لوماتن فرانسه مورخ 1988,3,24
سازمان ملل متحد در گذشته رژیم بعث عراق را به کاربرد جنگ افزارهای شیمیایی متهم ساخته است .
« دان کر » از موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک لندن در یک مصاحبه تلفنی گفت :
بررسی تصاویر مصدومان بمباران در حلبچه توسط عراق , مرا کاملا متقاعد ساخته که این مردم در اثر کاربرد جنگ افزارهای شیمیایی جان باخته اند دان کر اضافه کرد :
دور تازه جنگ ایران و عراق نشان داده که در منطقه درگیری باایران هرگاه که به نظر می رسید نیروهای تهران در آستانه کسب پیروزی بزرگتری هستند , از گاز سمی استفاده شده است .
روزنامه هنگ کنگ استاندارد مورخ 1988,3,24
مردمی میانسال با بالاپوشی ازپوستین , شلوار کردی و کلاه گلدوزی شده از معدود افرادی که هنوز در حومه شهر « حلبچه » زندگی می کردندبه خبرنگاران گفت : « ایرانیها اینجا آمدند و ما به آنان خوش آمد گفتیم » وی در ادامه گفت : « نزدیک ظهر بمباران عراقیها شروع شد. همه کشته شدند من توده ای ابر دیدم . من گاز دیدم . »
روزنامه دی ان فورس چاپ فرانسه مورخ 1988,3,24
نه کمترین سوزشی نه فریادی و نه هیچ حرکتی . « حلبچه » شهر کردنشین عراقی که در اختیار ایران است در 17 و 18 مارس مورد هجوم جنگ افزارهای شیمیایی عراقیها قرار گرفت . چنین به نظر می رسد که این شهر در خواب عمیقی فرورفته است , در حالی که از دوردست ها صدای شلیک توپها به گوش می رسد » عراق در سال 1913 قرارداد 1925 را در مورد ممنوعیت استفاده از هر نوع سلاح شیمیایی امضا کرد , ولی اکنون مفاد و روح این قرارداد را نادیده گرفته است . قربانیان شهروندان کرد عراقی هستند , نه سربازان ایرانی .
با هر دیدگاهی این امر یک جنایت جنگی است که با تکذیبهای رسمی و بهانه های غیررسمی عراق برای استفاده از این سلاح ها همراه شده است .
روزنامه 24 ساعت فرانسه مورخ 1988,3,26
...این هفته , حادثه اساسی که در واقع رویدادی هولناک بود , هزاران کیلومتر دورتر از استودیوهای « آنتن 2 » (شبکه دوم تلویزیونی فرانسه ) اتفاق افتاد , شهر « حلبچه » در کردستان عراق از این پس در تسلط ایران است . ناحیه ای که بابمبهای « صدام حسین » به گازهای سمی آلوده شده است . پنج هزار غیر نظامی , دربحبوحه فعالیتهای روزمره خود غافلگیر شدند و در عرض چند ثانیه جان سپردند. تصاویری که با چند روز تاخیر , از فرستنده های تلویزیونی سراسر جهان بخش شدند , غیر قابل تحمل بودند. خاورمیانه شاهد قتل عامی در مقیاس بزرگ و شاید هم بزرگترین کشتار تاریخ خود بوده است .
« صدام حسین » امروز از حدود خویش تجاوز کرده است . این قصاب باید بهای جنایات خود علیه بشریت را بپردازد و توضیح دهد.
این روزنامه اضافه کرد :
زمینهای « حلبچه » برای بیست سال آینده آلوده است بعد از شوک سمی , همه چیز نابود شده است .
آقای Nicholas Beeston خبرنگار روزنامه اونیون فرانسه مورخ  1988,2,4
در نبرد « حلبچه » تعدادی از افسران عراقی از جمله معاون فرمانده پادگان « حلبچه » دستگیر شدند. آنان گواهی کردند که عراق بمبهای حاوی گازهای شیمیایی بر « حلبچه » فروریخته است . افسران عراقی که به اسارت در آمده , دیروز تایید کردند که بغداد دارای جنگ افزارهای شیمیایی است و هواپیماهای جنگی آنان در تهاجمات شیمیایی روز چهارشنبه هفته گذشته مسئول کشتار و زخمی کرده هزاران تن از کردهای عراقی می باشند.
در یک کنفرانسی خبری که در تهران برگزار شد دوتن از افسران عالی رتبه عراقی گفتند که آنان به چشم خود می دیدند بمب افکنها , چگونه بمبهای شیمیایی خود را روی شهر « حلبچه » فروریختند.
سرهنگ « جعفر محمود حسن » گفت :
من با چشمهای خود دیدم که هواپیماهای جنگی عراقی آمدند و بمبهای شیمیایی را روی شهر « حلبچه » ریختند.
سرتیپ « ناظر حسین مصطفی » دومین افسر عالی رتبه عراقی که طی عملیات جبهه شمالی به اسارت در آمده است , گفت :
هنگامی که سه فروند هواپیماهای جنگی عراق اقدام به فروریختن بمب هایشان برروی شهر « حلبچه » کردند و ابر سفید از گازهای سمی متصاعد شد من از فاصله سه مایلی شاهد این صحنه بودم .
مصاحبه روزنامه ال میسی ژیرو چاپ ایتالیا مورخ 1988,4,5 با یک رهبر عراقی ساکن کوهستانهای کردستان .
« علی عبدالعزیز » ساکن کوهستانهای کردستان , مسلمان سنی و دومین مقام مذهبی کرد عراق در شهر « حلبچه » است . او در شانزدهم مارس , شاهد بمباران شیمیایی مردم توسط هواپیماهای عراقی بوده است .
*چگونه فهمیدید اتفاق در حال وقوع است ؟
** همگی خود را روی زمین انداختند , سپس دیدم که بعضی قدرت دوباره ایستادن را ندارند. نزدیک من گروهی از کودکان و زنان بودند , نوزده نفر آنها را شمردم . یک هواپیما , بمبی پرتاب کرد. آنها خود را بر زمین انداختند و سپس هیچ حرکتی نکردند. بدن کودکان تغییر شکل داده بود آنان حیوانات کوچکی به نظر می رسیدند.
* آیا آنها خواب می دیدند ؟
** هواپیما پایین می آمدند , در ارتفاع نزدیک به 200 تا300 متر . ولی نمی توانستند بیشتر پایین بیایند , زیرا در آن لحظات شهر در حال سوختن بود. همه جا را دود فراگرفته و آسمان پایین بیایند زیرا در آن لحظات شهر در حال سوختن بود همه جا را دود فرا گرفته بود و آسمان مانند شب بود. آن شب و روز بعد نیز هواپیماها برگشتند , ولی هیچ گونه دفاع نظامی وجود نداشت . مطلقا هیچ , آنها بدون هیچ خطری , بمباران کردند شهر کاملا بی دفاع بود و حتی یک پدافند هوایی هم نبود.
روزنامه ژون آفریک چاپ فرانسه مورخ 1988,4,6
در بهار 1988 در کوهستانهای کردستان , بوی « خردل » به مشام می رسید . « حلبچه » در قلب ظلمات و درپای آتشفشان , امروز به حومه « هیروشیما » و « ناکازاکی » تبدیل شده است .
از این پس هیچ کس در این شهر هفتاد هزار نفری طلوع خورشید را نخواهد دید شهر شهیدی که نامش از هنگامی که یک میراژ « اف 1 » عراقی از غرب آمد و بمبهای سیلندری خود را برروی خانه ها و مکانهایی که بچه ها در آن بازی می کردند فروریخت , در تاریخ ثبت شد . در ساعت ـ30 : 16 دقیقه شانزدهم مارس بود که مرگ شیمیایی , مرگ زرد و مرگ کثیف بر گستره شهر سایه افکند....
روزنامه ژون آفریک چاپ فرانسه مورخ 1988,6,4
آنچه که در شانزدهم مارس 1988 بر سر « حلبچه » آمده یک جنایت است ولی خاطره انسانها و ناتوانی در فراموش کردن آنها چنان است که حتی این گونه جنایات نیز با گذشت زمان قابل احترام می شوند.
روزنامه فلوکس بلات چاپ اتریش مورخ 1988,6,4
اگر درستی ادعای استفاده از گازهای شیمیایی کشنده به منظور نابود کردن قبایل کرد توسط عراق ثابت شود , آنگاه دیگر به هیچ وجه این « صدام حسین » نیست که بر کرسی ریاست عراق نشسته , بلکه « هیتلر » یا « موسیلینی » است
روزنامه کامبیو چاپ اکوادر مورخ 1988,4,18
این تصاویر وحشتناک , عکسهای قدیمی سنگرهای جنگ جهانی اول را به خاطر می آورند : بدنهای درهم پیچیده و پوشیده از گردی سفید رنگ , جنازه هایی با چشم های از حدقه در آمده و پوستهای پوشیده از تاول . یک بار دیگر گاز « خردل » چون تازیانه ای به گردش درآمد , تازیانه ای که بعد از جنگ جهانی اول به دلیل بی رحمی بیش از حدـ ممنوع اعلام شد. اما اکنون , قربانیان , غیر نظامیان هستند که شامل زنان , کودکان و پیرمردها هستندآری کشتار شیمیایی کابوسی هولناک چون جنگ اتمی است .
دکتر « ژرنیال مورل » رئیس پزشکان بدون مرز بلژیک که از ایران بازگشته است , می گوید :
انسان خیال می کند که در شهر بمبی است , شهر ارواح رها شده و مملو از جسد;
دکتر مورل که هنوز وحشتزده است قتل عام کردها با گاز , توسط عراقیها را شرح می دهد;
« ... این شرکتها(شرکتهای بلژیکی , انگلیسی و آلمانی فروشنده ترکیبات و ماشین آلات ساخت جنگ افزارهای شیمیایی به عراق ) , پروتکل 1925 ژنو را در مورد ممنوعیت استفاده از گاز در جنگ , که تاکنون 108 دولت و از جمله عراق , آن را امضا کرده اند , نقض می کنند.... امروز کردها قربانیان جنگ شیمیایی هستند , فردا نوبت کیست
براستی جرم این مردم و بخصوص کودکان معصوم آنان چه بود آیا مذهب , زبان و یا نژاد سبب شد که اینان در مظلومانه ترین حالت شهید و یا مجروح شوند کردها همواره در مقابل حکومت های زورگو سرکرنش فرودنیاورده است به این دلیل هم مورد خشم و غضب قرار گرفتند. به راستی چرا هیچ کس داغ درد جانکاه و الیم کودکان یتیم حلبچه و سردشت و مجروحان ضایعه دردناک را نشنید
مگر مقررات و اصول پذیرفته شده بین المللی به صراحت اعلام نکرده بودند که غیر نظامیان در حالت جنگ میان دو کشور از هر گونه حمله و هجومی در امان خواهند بود آیا کودکان معصوم حلبچه ای علیه رژیم صدام جنگ می کردند یا در رویاهای کودکانه خود در آرزوی دیدن روزگاری آزاد و بهره مندی از حقوق انسانی بودند
آیا آنانی که سلاحهای مخرب شیمیایی را در اختیار رژیم بعثی صدام گذاشتند , امروزه نبایستی جوابگوی نسل کشی مردم کرد حلبچه باشند مگر سازمانهای بین المللی نسل کشی را منع و تحریم نکرده بودند
پس کجایند دولتها و سازمانهایی که به دروغ دم از حقوق بشر می زنند
آری که این دولتهای مدعی خود بزرگترین ناقصان حقوق بشر هستند و دیگر این امر برای تمامی ملت های آزادیخواه جهان کاملا روشن و هویداست .
یاد و خاطره شهدای مظلوم و بی دفاع «حلبچه» را گرامی می داریم.