ناشی‌ها در رویای فتح دنیا

ترجمه: کاوه شجاعی

«چه کسی از ما می‌داند که در مورد پاکستان چه باید بکند؟» جو بایدن سوال خوبی پرسیده است. باید پذیرفت هیچکدام از برندگان احتمالی انتخابات ریاست جمهوری سال آینده آمریکا تجربه چندانی در سیاست‌ خارجی ندارند. در اردوگاه نامزدهای دموکرات دو متخصص امور بین‌الملل حضور دارند؛ یکی همین بایدن که ریاست کمیته روابط خارجی سنا را بر عهده دارد و دیگری بیل ریچاردسون که سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل بوده، اما هیچکدام از این دو در انتخابات داخلی دموکرات‌ها پیروز نخواهند شد و نامزد این حزب در انتخابات نخواهند بود. در میان جمهور‌‌‌یخواهان هم سناتور جان مک‌کین در امور سیاست خارجی پرتجربه است، اما امید چندانی به او هم نمی‌رود. او نامزد اصلی جمهوریخواهان نیست. شانس‌های اول جمهوریخواهان و دموکرات‌ها برای فتح کاخ سفید، هیچکدام از سیاست‌های خارجی چیزی نمی‌دانند، اما اخباری که از بغداد، بیروت، کراچی و آنا‌پولیس به گوش می‌رسد رای‌دهند‌گان آمریکایی را مطمئن می‌سازد که رئیس‌جمهوری بعدی برای آموختن، فرصتی نخواهد داشت، مردم نگران چه هستند؟ موضوع جنگ عراق و مسائل امنیتی عموما جزو دلمشغولی‌های اصلی رای‌دهندگان آمریکایی به شمار می‌آید. در میان نامزدهای پر آتیه، شاید هیلاری کلینتون بیشتر از بقیه از مسائل بین‌المللی سر در بیاورد. کافی است اسم یک کشور یا یک بحران را دربیاورید تا او موضعی دقیق درباره‌اش اتخاذ کند، اما تجربه هیلاری کلینتون در سر و کله زدن با قدرتهای خارجی بسیار کمتر از آن چیزی است که او وانمود می‌کند. بانوی اول کاخ سفید بودن در زمان امضای یک معاهده به معنای حضور در مذاکرات نیست. هیلاری همیشه به سخنرانی‌اش در کنفرانس زنان سازمان ملل در پکن (1995) اشاره می‌کند، اما یک رئیس‌جمهور با مسائل بسیار دشوارتری روبه‌رو است. سیاست خارجی هیلاری کلینتون در اکثر موارد معمولی و قابل پیش‌بینی است. او می‌گوید که آمریکا باید به کمک چندجانبه‌گرایی رهبری‌اش بر دنیا را حفظ کند و البته یکجانبه‌گرایی هم به‌عنوان گزینه‌ای در مواقع ضروری از یاد نبرد. او معتقد است «سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان ملل بیشتر ابزار هستند تا تله.» او در مواجهه با برنامه‌های اتمی ایران و کره شمالی سیاست هویج و چماق را ترجیح می‌دهد. هیلاری می‌گوید: «وقتی منافع ملی آمریکا مورد تهدید واقع شود، در مورد استفاده از زور تردیدی به خود راه نخواهد داد.» منتقدان سیاست خارجی هیلاری کلینتون را محتاطانه و پیش پا افتاده توصیف می‌کنند اما هوادارانش می‌گویند: آمریکا از بی‌پروایی در جهان خارج خسته شده است و چنین رئیس‌جمهوری می‌خواهد.

شاید موضع دیگر نامزد پیشرو دموکرات‌ها، باراک اوباما از بقیه نامزدها صریح‌تر باشد. او وقتی به سوال‌ها پاسخ می‌دهد، واقعا پاسخ می‌دهد و زبان‌‌بازی نمی‌کند. او بگوید که موافق گفت‌وگوی مستقیم با دشمنان آمریکاست و هیلاری کلینتون این مساله را ساده‌لوحانه می‌خواند. اوباما که بخشی از کودکی‌اش را در اندونزی گذرانده مدعی است که در مقایسه با رقبایش بهتر فرهنگ‌های خارجی را می‌فهمد و البته کلینتون معتقد است که چهار سال زندگی در خارج از کشور، آن هم در دوران طفولیت را نمی‌توان تجربه سیاست خارجی به حساب آورد. اوباما هم در عین حال می‌گوید کافی است روزنامه‌های چندسال پیش را ورق بزنیم تا ببنیم کدامیک از آنها در مورد مساله حمله به عراق عاقلانه‌تر تصمیم گرفته‌اند. هیلاری کلینتون در سال 2003 موافق لشکرکشی به عراق بود. در میان جمهوریخواهان پیشرو، رودی جولیانی را باید رسما ضدهیلاری به شمار آورد. او به همراه پنج کاندیدای دیگر در یادداشتی در مجله «فارن افرز» سیاست‌ خارجی خود را شرح داد. در حالی که یادداشت هیلاری کلینتون خواب‌آور محسوب می‌شد، نوشته جولیانی نفس مخاطب را می‌برید. او که در زمان حمله به برج‌های دوقلو، شهردار نیویورک بود در این یادداشت نوشت: «ما همه اعضای نسل یازدهم سپتامبر هستیم... تمدن به خطر افتاده است... اولین وظیفه یک رئیس‌جمهوری مقابله با فاشیسم مذهبی است... آمریکا می‌تواند در عراق پیروز شود، همان‌طور که در ویتنام برنده شد.» اگر شما جورج بوش را ترسو به حساب می‌آورید، جولیانی بدون شک کاندیدای مورد علاقه‌تان خواهد شد.

میت رومنی جمهوریخواهی که فعلا در آیووا و نیوهمپشایر پیشتاز است، در مقایسه با جولیانی آرام‌تر به نظر می‌رسد. او همیشه عادت دارد به سخنان دو طرف دعوا به خوبی گوش دهد و هوادارانش این مساله را ستایش می‌کنند. رومنی گفته که می‌خواهد سازمان‌های مرتبط با سیاست خارجی ایالات متحده را نوع دیگری فرم بدهد. او مدعی است که تندروهای اسلام‌گرا تهدیدی بزرگ برای آمریکا محسوب می‌شوند. رومنی بودجه‌ ارتش را افزایش خواهد داد و با دولت‌های میانه‌روی مسلمان روابط گرمی برقرار خواهد کرد تا به کمک آنها افراط‌گرایی را تضعیف کند. البته او اصولا بیشتر از بقیه قول می‌دهد و خیال می‌بافد. در میان تمامی نامزدها، جان مک‌کین از همه شفاف‌تر عمل کرده است. مک‌کین با صراحت اعلام کرده که مدافع بازار آزاد است و نترسیده که تجار بزرگ آمریکایی از او روی برگردانند. با وجود اتخاذ مواضع دو پهلو از سوی رفقای جمهوریخواهش، او رسما با شکنجه زندانیان مخالفت کرده است. مک‌کین حتی پیش از جورج بوش خواستار اعزام سربازان بیشتر به عراق شد و خشم مخالفان جنگ را برانگیخت. مواضع او مدافعان فراوانی دارد و البته مخالفانی سرسخت.

نامزدهای جمهوریخواهان و دموکرات‌ها در مورد بزرگ‌ترین چالش‌های سیاست خارجی رئیس‌جمهوری بعدی مواضع رنگارنگی را اتخاذ کرده‌اند. تمامی دموکرات‌ها خواستار پایان جنگ عراق شده‌اند، اما گفته‌اند که این روند ساده نخواهد بود. به‌علاوه نه کلینتون، نه اوباما و نه جان ادواردز، هیچیک قول نداده‌اند که تمامی سربازان آمریکایی را تا سال 2013 از عراق خارج کنند. البته واضح است که دموکرات‌ها بیشتر از جمهوریخواهان تلاش می‌کنند تا سربازان را زودتر به خانه‌ بازگردانند. اوباما گفته که اکثر سربازان را ـ به‌جز آنهایی که مسئول حفظ امنیت دیپلمات‌ها و شهروندان آمریکایی هستند یا با تروریست‌ها می‌جنگند ـ از عراق خارج خواهد کرد و نخواهد گذاشت که ایالات متحده در این کشور پایگاه نظامی دائمی ایجاد کند. کلینتون هم مخالف ایجاد پایگاه دائمی است،‌ اما می‌گوید شماری از سربازان عراقی را ـ شاید در کردستان ـ نگاه خواهد داشت. نامزدهای جمهوریخواه اما معتقدند که آمریکا باید پیش از عقب‌نشینی، در عراق پیروز شود. جولیانی،‌ رومنی و مک‌کین معتقدند کاهش خشونت‌ها در ماه پاییز نتیجه مستقیم اعزام سربازان بیشتر به عراق بود که از ژانویه گذشته آغاز شد. البته آنها هم در مورد چگونگی کمک به دموکراسی در عراق اختلاف‌نظر دارند. رومنی به جلب همکاری کشورهای عرب همسایه می‌اندیشد و مک‌کین می‌گوید که باید از ایران و سوریه کمک گرفت. جولیانی هم زیاد درباره کشورسازی و دموکراسی در عراق حرفی نمی‌زند.

هم دموکرات‌ها و هم جمهوریخواهان ایران اتمی را تهدید قلمداد می‌کنند، اما نگرش آنها به هم شبیه نیست. کلینتون، اوباما و ادواردز احتمال مواجهه نظامی را رد نمی‌کنند، اما فعلاً بر دیپلماسی و تحریم اصرار دارند و نسبت به حمله‌ای زودهنگام هشدار می‌دهند. بعد از اینکه کلینتون به مصوبه‌ تروریست خواندن سپاه پاسدارن رای مثبت داد، رقبایش او را متهم کردند که راه را برای بوش در آغاز یک جنگ دیگر باز کرده است. جمهوریخواهان در مورد ایران بسیار تندتر موضع گرفته‌اند و در این میان جولیانی حتی احتمال استفاده از سلاح اتمی علیه ایران را رد نمی‌کند! و رومنی مدافع تحریم‌های شدیدتر است.

در مورد پاکستان تمامی نامزدها از اعلام حالت فوق‌العاده در این کشور ابراز نارضایتی کرده‌اند، اما جمهوریخواهان در برابر ژنرال پرویز مشرف موضع نرم‌تری گرفته‌اند، و او را هنوز متحد آمریکا در جنگ بالقاعده می‌دانند.

نامزدهای دو حزب البته مشترکات زیادی هم دارند. هیچکدام مدافع اعمال فشار بیشتر بر اسرائیل نیستند؛ به‌علاوه در مقایسه با سیاستمداران اروپایی، مساله گرمایش زمین برای هیچکدام از نامزدهای آمریکایی اهمیت زیادی ندارد و البته اکثر کاندیداها خواهان افزایش شمار سربازان ارتش آمریکا شده‌اند. این یادداشت کوتاه، همه ماجراست. این نامزدها در مسائل خارجی بی‌تجربه به حساب می‌آیند و این مسأله مردم آمریکا را نگران می‌کند؛ آیا میهمان بعدی کاخ‌سفید اشتباهات بزرگ بوش را تکرار می‌کند؟ تا روز رأی‌گیری چندماه بیشتر نمانده است.