در جستجوی یک رئیس‌جمهور

قاسم بابایی

در حالی که روز سه‌شنبه 24 نوامبر (3 آذر) دوران ریاست جمهوری امیل لحود، رئیس‌جمهور فعلی لبنان پایان یافت، اما تلاشها برای یافتن یک رئیس‌جمهور مورد توافق گروههای لبنانی به جایی نرسید. در آخرین جلسه پارلمانی روز جمعه نیز بار دیگر انتخاب رئیس‌جمهور به جمعه آینده 9 آذر ماه موکول گردید.

عمر و موسی، دبیر کل اتحادیه عرب پس از دیدار با سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب الله لبنان در خصوص تعیین رئیس‌جمهور جدید، ابراز خوشحالی و امیدواری نمود. علاوه بر او برنار کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه به همراه جان کلود کوشران معاون خود، در دیدار با سید نواف الموسوی، مسئول روابط بین‌الملل جنبش حزب‌الله، خواستار کمکهای مؤثر این جنبش در حل مسایل لبنان گردید.

این دیدارها در حالی صورت گرفت که روز 21 نوامبر، 30 آبان، انتخابات ریاست جمهوری لبنان پس از 3 نوبت، به تعویق افتاد. حتی روز جمعه که آخرین روز ریاست جمهوری امیل لحود بود، نیز باز هم توافقات لازم صورت نگرفت. قرار بود انتخابات ریاست جمهوری لبنان ابتدا در 25 سپتامبر برگزار شود، اما به علت به حد نصاب نرسیدن نمایندگان به 23 اکتبر موکول شد و نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان یک روز پیش از برگزاری آن به علت عدم توافق گروههای سیاسی لبنان درباره انتخاب ریاست جمهور، نشست پارلمان لبنان را به 12 نوامبر موکول کرد که در موعد مقرر برگزار نشد و تا 21 نوامبر به تأخیر افتاد و سرانجام مذاکرات عون و حریری جمعه گذشته بدون نتیجه پایان یافت. در این میان صحبت از میشل خوری، رئیس بانک مرکزی لبنان، میشل عون، رهبر مسیحیان و طرفدار فرانسه، نبیه بری رئیس فعلی پارلمان لبنان و متمایل به سوریه بود.

انتخابات پارلمانی ماه گذشته که به شکست تنها نامزد مارونی‌های طرفدار بشیرجمیل و پیروزی نامزد طرفدار میشل عون انجامید، در واقع کفه ترازوی قدرت را از طرفداران دولت شکست‌خورده فؤاد سینیوره نخست‌وزیر لبنان که مورد پشتیبانی گروه 8 مارس ‌می‌باشد به سوی جناح حزب‌الله، مسیحیان میشل عون و نیز نبیه بری رئیس فعلی پارلمان لبنان سنگین‌تر کرد. به طوری که اکنون، انتخاب رئیس‌جمهور لبنان با انتخاب نخست‌وزیر آینده این کشور گره‌خورده است. لذا باید فردی به عنوان رئیس‌جمهور مورد توافق طرفین 8 و 14 مارس انتخاب شود که نخست‌وزیر مورد توافق آنها را نیز به پارلمان معرفی کند.

بنابراین اکنون، انتخاب رئیس‌جمهوری و به تعویق افتادن آن شرایط لبنان را پیچیده و شرایط تشکیل دو دولت با دو رئیس‌جمهور را برای لبنان رقم ‌می‌زند.

از سوی دیگر، مسایل دیگری چون برگزاری اجلاس «آناپولیس»، مذاکرات بر سر آینده عراق میان ایران و آمریکا، و نیز، انتخابات رژیم صهیونیستی و عدم حضور نماینده فلسطینی در اجلاس مذکور و انتظارات اتحادیه عرب از تحولات لبنان به عنوان یک طرف متوقع به دنبال سهم‌خواهی در تحولات لبنان هستند و بحران منطقه را وارد فاز پیچیده‌ای کرده‌اند.

اگر چه طبق قانون اساسی لبنان باید جانشین امیل لحود رئیس‌جمهور فعلی لبنان تا 24 نوامبر انتخاب شود اما برطبق قانون اساسی و با درخواست امیل لحود کابینه موقت به ریاست فرمانده ارتش وظیفه خواهد داشت تا یک قانون انتخاباتی جدید تهیه و برگزاری انتخابات پارلمانی را سازماندهی نموده و زمینه را برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آینده فراهم کند.

شرایط کنونی لبنان که از 10 ماه پیش آغاز و تمامی ‌شرایط سیاسی و اقتصادی آن را تحت‌تأثیر قرار داده را ‌می‌توان با توجه به قبل از آن یعنی 12 سال قبل و پس از آرامش که بعد از جنگهای 15 ساله داخلی دهه 1980 تا 1995 حاصل گردید ارزیابی کرد که با ترور رفیق حریری به یک باره درهم ریخت و لبنان را با بحران کنونی مواجه نمود.

ترور رفیق حریری، در واقع نقطه عطفی در تحولات و آغازی بر سرانجام پیچیده، غامض و بی‌ثبات این کشور بود که تازه از جنگهای قدیم و جدید و جنگ 33 روزه صهیونیستهای غاصب علیه لبنان بیرون آمد و در شرایطی که جو ترور بر لبنان حاکم بود، با انتخابات پارلمانی، سعد حریری فرزند رفیق حریری و رئیس گروه 14 مارس که از مخالفان سوریه بود، توانست اکثریت کرسیهای پارلمان را از آن خود کند و این امر به برگزاری دادگاه بین‌المللی ترور حریری انجامید.

در این میان گروه 14 مارس تلاش دارد تا با سوء‌استفاده از این شرایط، این کشور را به متحد منطقه‌ای و پایگاهی برای آمریکا و رژیم صهیونیستی تبدیل کند و جریان 8 مارس به رهبری مقاومت لبنان، به دنبال حفظ استقلال و تمامیت ارضی این کشور و حفظ ماهیت ضد اسرائیلی آن ‌می‌باشد لذا، طی 5 دوره گفتگو در چارچوب «گفتمان ملی» برای تشکیل دولت وحدت ملی و راه حلهای خروج از کلاف سردرگم فعلی، پیشگام شده است.

در حالی که گروه 14 مارس شامل حزب المستقبل، ولید جنبلاط و رهبر دروزیها و بشیر جمیل رهبر مسیحیان مارونی خواهان کناره‌گیری امیل لحود بوده و مدافع فوأد سینیوره، نخست‌وزیر لبنان ‌می‌باشند، اما جنگ 33 روزه لبنان، ماهیت آمریکایی گروه 14 مارس را افشا و نیروی مقاومت را به عنوان تنها نیروی اصیل مردمی و مورد حمایت جهانیان درعرصه منازعات لبنان بیش از پیش محبوب نمود.

اما پس از پایان جنگ 33 روزه، دولت سینیوره در بازسازی لبنان کوچکترین مشارکتی نکرد و حزب‌الله را به خلع‌سلاح تهدید نمود که در واقع پنج روز مذاکرات میان گروه 14 مارس و 8 مارس را به شکست کشاند.

در این میان 5 وزیر شیعه، شامل وزیر خارجه، وزیر نیرو، وزیر بهداشت، کشاورزی و کار به علاوه یک وزیر مسیحی طرفدار امیل لحود رئیس‌جمهور فعلی از سمت خود در کابینه سینیوره استعفا دادند و بدین‌ترتیب مشروعیت دولت سینیوره را زیر سوأل بردند.

در این میان مخالفان دولت اعلام کردند که خواستار دولت وحدت ملی و انتخابات پارلمانی زود هنگام ‌می‌باشند.

اما دولت سینیوره، و گروه 14مارس به درخواست گروه 8 مارس که شامل حزب‌الله لبنان، جنبش امل، جریان آزاد ملی و سایر جریانهای لبنان است مخالفت کردند. در این رابطه سیدحسن نصرالله هشدار داده اگر رئیس‌جمهوری غیر توافقی بر لبنان تحمیل شود، ما آن را تحریم و از هرگونه همکاری با آن خودداری ‌می‌کنیم.