بیانیۀ پایانی سومین نشست ‌سران اوپک

 با پایان یافتن سومین نشست سران سازمان کشورهای صادرکنندۀ نفت (اوپک) در ریاض عربستان، بیانیۀ پایانی این نشست در سه بخش اصلی و محور قرار دادن بازار جهانی انرژی، توسعۀ پایدار و حفظ محیط زیست منتشر شد.

به گزارش پایگاه اینترنتی اوپک، این بیانیۀ شش صفحه‌ای در سه بخش و 28 بند با سه موضوع اصلی «ثبات بازارهای انرژی جهان»، «انرژی برای توسعۀ پایدار» و «انرژی محیط زیست» مورد توجه قرار داده شده است. در ابتدای این بیانیه آمده است: «ما سران کشورهای عضو سازمان اوپک ضمن تایید مجدد حق مسلم و دایمی کشورهایمان در مورد منابع طبیعی آن‌ها، به رسمیت شناختن تعهد خود مبنی بر پیشرفت کشور و افزایش سطح زندگی مردمان‌مان و نیز تاکید بر نقش اوپک در ثبات بازار جهانی انرژی و رفاه اقتصادی مردم جهان، موافقت خود را با پیروی از اصول زیر جهت هدایت تلاش‌های اقتصادی، انرژی و زیست محیطی سازمان و کشورهای عضو اعلام می‌داریم.»

این بیانیه سپس به تشریح بخش‌های سه گانه می‌پردازد:

بخش نخست، مشتمل بر 14 بند، بر اهمیت عرضۀ انرژی قابل اعتماد، سهل‌الوصول و رقابتی جهت تضمین رفاه جهانی و نقش نفت در مصرف انرژی جهان تاکید دارد. این بخش همچنین بر نقش کلیدی اوپک در تامین نیازهای روبه رشد انرژی جهان، ‌به ویژه نیاز کشورهای در حال توسعه تاکید می‌کند.

در بخش دوم که شامل هفت‌ بند است، اعضای اوپک بر نقش انرژی در ریشه‌کنی فقر، توسعۀ پایدار و تحقق اهداف توسعۀ هزاره و طرح اجرایی نشست ژوهانسبورگ تاکید کرده‌اند.

در بخش سوم هم که دارای هفت‌ بند است، تاثیر روند تولید و مصرف منابع انرژی جهان بر چالش‌های زیست محیطی منطقه‌ای و جهان کنونی مورد تاکید قرار گرفته است.

یکی از موارد بسیار مهم سومین اجلاس سران اوپک، موضوع کاهش شدید ارزش دلار بود که موجب افت قدرت خرید تولیدکنندگان نفت اوپک شده است. در جریان نشست غیرعلنی وزیران خارجۀ کشورهای عضو سازمان، پیشنهاد ایران برای بررسی این موضوع با مخالفت عربستان مواجه شد. مقام عربستانی تاکید داشت که گنجاندن این موضوع در دستور کار اجلاس موجب سقوط ارزش دلار خواهد شد به ویژه این‌ که از حاضران در جلسه درخواست کرد که این موضوع را به هیچ‌وجه با خبرنگاران در میان نگذارند، غافل از این که بر اثر اشتباه مجریان جلسه، جریان این گفت‌وگوها به مدت 30 دقیقه از طریق تلویزیون مداربسته برای خبرنگاران پخش می‌شد تا این که بالاخره مجموعۀ تحولات اجلاس دو روزۀ سران اوپک منجر به پذیرش پیشنهاد ایران شد.

پیشنهاد ایران در دستور کار

وزرای دارایی اوپک تا قبل از پنج دسامبر پیشنهاد ایران در زمینۀ تعیین سبد ارزی برای قیمت نفت این سازمان را به بحث می‌گذارند.

به گزارش فارس به نقل از رویترز، یکی از موضوعات مهمی که از سوی ایران و ونزوئلا مطرح شد و توجه محافل سیاسی و خبری را به خود جلب کرد تعیین سبد ارزی برای قیمت نفت اوپک به جای دلار بود.

اعضای اوپک در مورد این موضوع اختلاف نظر داشتند؛ عده‌ای با مطرح شدن این موضوع در نشست رسمی اوپک موافق بودند و عده‌ای نیز هرگونه طرح این موضوع را به صلاح نمی‌دیدند.

کشورهایی مثل ایران، ونزوئلا و الجزایر که ملاحظات کم‌تری در روابط با آمریکا دارند و بخش عمده‌ای از ذخایر ارزی خود را به سایر ارزها تبدیل کرده‌اند از این پیشنهاد طرفداری می‌کردند.

اما در مقابل این گروه طرفداران آمریکا در درون اوپک به شدت با این پیشنهاد مخالفت کردند. عربستان در این گروه قرار داشت که معتقد بود هرگونه طرح این موضوع در نشست اوپک سقوط بیش از پیش ارزش دلار را به دنبال می‌آورد. در عین حال بیان جابر، وزیر دارایی عراق در مصاحبه با رویترز گفت: «پیشنهاد ایران و ونزوئلا به طور کلی از سوی اعضای اوپک رد نشد و امکان طرح و حصول توافق در این زمینه در نشست‌های بعدی وجود دارد.»

وی گفت: «اگرچه موضوع تعیین سبد ارزی برای نفت اوپک در نشست سران مطرح نشد اما مقرر شده وزرای دارایی کشورهای عضو تا قبل از نشست ابوظبی در پنج دسامبر، تشکیل جلسه دهند و در مورد این موضوع بحث و گفت‌وگو کنند.»

بر اساس این گزارش از میان 13 عضو اوپک ایران،‌ ونزوئلا، اکوادور و الجزایر موضعی صریح در حمایت از این پیشنهاد اتخاذ کرده‌اند.

اظهارات رییس‌جمهوری ایران

رییس‌جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه (27 آبان) اعلام کرد که ایران هرگز از نفت به عنوان سلاح استفاده نمی‌کند.

به گزارش شانا به نقل از خبرگزاری فرانسه،‌ محمود احمدی‌نژاد در کنفرانسی خبری در ریاض با اعلام این که اگر آمریکا به ما حمله کند، ما می‌دانیم چگونه به او پاسخ دهیم، افزود: «ما هرگز قصد نداریم از نفت به عنوان سلاح استفاده کنیم یا هیچ اقدام غیرقانونی انجام دهیم.»

وی با پیش‌بینی این که هیچ جنگی در این منطقه رخ نخواهد داد،‌ تاکید کرد: «ارزیابی ما این است که این منطقه شاهد هیچ جنگی نخواهد بود و جای هیچ نگرانی‌ای نیست؛ آمریکا و هم‌پیمانانش از حمله به ایران عاجز هستند.»

احمدی‌نژاد که در حاشیۀ نشست سران سازمان کشورهای صادرکننده نفت سخن می‌گفت، با بی‌اثر دانستن سیاست‌های آمریکا در منطقۀ خاورمیانه خاطرنشان کرد: «تمام سیاست‌های کنونی دولت آمریکا برای کنترل خاورمیانه به ‌ویژه ذخایر نفت این منطقه کاملا با شکست روبه‌رو شده است.»

رییس‌جمهوری ایران ادامه داد: «من امروز آشکارا اعلام می‌کنم که آمریکا قادر نیست هیچ فشاری بر ملت ایران وارد کند، با تحریم کردن ایران، آمریکا خود تحریم می‌شود.»

کاهش ارزش دلار

احمدی‌نژاد همچنین با اشاره به طرح پیشنهادی خود مبنی بر کنار گذاشتن فروش نفت با دلار آمریکا افزود: «وزیران دارایی و نفت در این نشست دربارۀ این موضوع گفت‌وگو کردند و نتایج این گفت‌وگوها را بعد اعلام می‌کنند.»

ایران هم‌اکنون روند دریافت‌ بهای نفت به دلار تغییر داده و در عوض، دریافت ارزهای کشورهای مصرف‌کننده را در قبال نفت خود آغاز کرده است.

احمدی‌نژاد با اشاره به ناخرسندی سران کشورهای عضو اوپک از کاهش ارزش دلار، کاسته شدن درآمدهای کشورهای عضو اوپک را ناشی از همین مساله ارزیابی کرد.

وی تصریح کرد: «همۀ سران کشورهای عضو اوپک در این نشست علاقه‌مندی خود را به قیمت‌گذاری نفت به ارزی به غیر از دلار اعلام کردند.»

غنی‌سازی در ایران ادامه می‌یابد

رییس‌جمهوری ایران تاکید کرد که «ایران غنی‌سازی اورانیوم را در خاک خود رها نخواهد کرد، اما آماده است پیشنهاد غنی‌سازی در کشورهای همسایه در منطقه خلیج‌ فارس را «به طور مثبت» بررسی کند.»

پایگاه خبری «داو جونز» نیز در این زمینه به نقل از احمدی‌نژاد گزارش داد که ایران حاضر است غنی‌سازی در یک کشور بی‌طرف مانند سوییس را به بررسی بگذارد.

بر پایۀ این گزارش، رییس‌جمهوری روز یکشنبه در سخنانی در نشست سومین اجلاس سران تولیدکنندۀ نفت، ضمن ارایه 11 پیشنهاد مهم خود برای افزایش همگرایی و همکاری میان اعضای اوپک گفت: «اعضا باید در برابر تقاضای فزاینده و کاذب خویشتنداری نشان‌ دهند و با کنترل تولید و عرضه از نابودی ذخایر انرژی جلوگیری کنند.»

احمدی‌نژاد برگزاری سومین اجلاس سران تولید‌کنندۀ نفت را نقطۀ عطفی در همفکری و همکاری کشورهای عضو اوپک توصیف و پیشنهادهایی در زمینه بهبود و افزایش نقش و تاثیر اعضای صادرکنندۀ نفت در جهان مطرح کرد.

در همین حال وزیر خارجۀ عربستان اعلام کرد: «این کشور به هیچ‌وجه نمی‌خواهد شاهد جنگ دیگری در منطقه باشد و خواستار افزایش مجدد قیمت نفت نیز نیست.»

به گزارش ایسنا،‌ سعود الفیصل، وزیر خارجۀ عربستان که پس از پایان سومین نشست سران اوپک در ریاض در کنفرانس خبری در حضور رسانه‌های جهان سخن می‌گفت، در پاسخ به سوالات خبرنگاران در مورد گزارش‌های مبنی بر تهدیدات احتمالی حمله نظامی آمریکا علیه ایران تصریح کرد: «تمامی مسایل مطرح شده بر مبنای فرضیات است ما نمی‌توانیم براساس مفروضات اظهارنظر کنیم تنها می‌توانم بگویم که عربستان نمی‌خواهد شاهد جنگ دیگری در منطقه باشد.»

وی با اشاره به بیانیۀ پایانی اجلاس اوپک تاکید کرد: «بیانیۀ نشست سران شامل سه سرفصل کلی است و در این راستا اظهارات پادشاه عربستان مبنی بر این که نفت باید ابزاری برای توسعه باشد و همچنین برای رشد کشورها به‌ کار گرفته شود توجه شده است.»

ما باید به فکر قیمت‌هایی باشیم و راه‌حل‌های عملی را به‌ کار گیریم که انتظار بیش‌ از اندازه از نفت وجود نداشته باشد.

وزیر خارجه عربستان با اشاره به توجه ویژه نشست اوپک به مساله محافظت از محیط زیست گفت: «ابتکار جدیدی که مطرح شد به گونه‌ای است که بر اساس آن تحقیقات گسترده‌ای آغاز می‌شود و صدها میلیون دلار برای آن کنار گذاشته شده است و در همین راستا پس از پیشنهاد پادشاه عربستان امارات و قطر نیز هر یک 150 میلیون دلار برای مطالعات مربوط به انرژی و محیط زیست اختصاص دادند.»

وی افزود: «اوپک از ابتدای تشکیل خود بر این اصل پایبند بوده است که به ثبات بازار کمک کند و همچنین تضمینی برای رشد و توسعۀ اقتصاد جهان باشد. حلقۀ جدیدی از همکاری‌های مصرف کننده و تولید‌ کننده شکل بگیرد.»

سعود الفیصل در پاسخ به سوالی مبنی بر پیش‌بینی قیمت در آینده با اشاره به این که «قیمت‌ها در فاصله نشست‌های دوم و سوم سران اوپک از 10 دلار به 100 دلار افزایش یافته گفت: «افراد شجاع‌تری از من باید پیش‌بینی بازار را داشته باشند چون با توجه به اتفاقاتی که رخ می‌دهد تجربه نشان داده است معمولا پیش‌بینی‌ها درست از آب در نمی‌آید.»

نقش مالیات در افزایش بهای نفت

از سویی امیر امارات تاکید کرد،‌ وضع مالیات‌های سنگین بر مصرف انرژی در کشورهای غربی تاثیر زیادی در افزایش قیمت جهانی نفت داشته است.

خبرگزاری رویترز ضمن اعلام این مطلب به نقل از شیخ خلیفه‌بن‌زاید آل‌نهیان افزود: «افزایش مصرف و مالیات‌های سنگین در کشورهای غربی تاثیر زیادی بر رشد قیمت نفت داشته است. این مساله را نیز نباید فراموش کرد که برخی از کشورهای تولید‌کنندۀ نفت به وارد‌کنندۀ انرژی تبدیل شده‌اند.»

وی در ادامه تصریح کرد: «امارات به سهمیۀ تولید خود در اوپک پایبند خواهد بود و بدون هماهنگی با این سازمان تولید نفت را افزایش نخواهد داد. کشورهای مصرف‌کننده باید با تولید انرژی‌های جایگزین فشار کنونی بر کشورهای نفت‌خیز را کاهش دهند. اوپک به
تعهدات خود برای تامین نفت مورد نیاز بازار پایبند خواهد بود.»