اولین تهاجم‌ها

اولین تهاجم و درگیری‌های دریایی
با آغاز جنگ تحمیلی و همزمان با تهاجم گسترده ارتش عراق از طریق زمین و هوا، تهاجم دریایی در این روز به نیروهای دریایی هم خسارت و تلفاتی به وجود آورد.
لشگر 92 زرهی گزارش داد: دو فروند ناوچه موشک‌انداز عراقی و یک فروند ناوچه گارد ساحلی خودی در حوالی دماغه شط به گل نشسته است.
شهربانی ماهشهر اعلام کرد: در ساعت 15:30، کشتی راهنما به نام آزادی، متعلق به اداره بنادر و کشتیرانی بندر امام خمینی از خور موسی به طرف دریا در حرکت بود که از ناحیه چپ آسیب دید که احتمال زیاد با مین خودی برخورد کرده است. همچنین در درگیری‌های مرزی این روز در بوشهر، نیروهای مسلح ایران چهار ناوچه موشک‌انداز عراق را در آب‌های بوشهر غرق کردند.
به گزارش رادیو بغداد نیروهای عراقی هشت قایق جنگی و یک جت فانتوم ایران را در جریان درگیری با نیروهای ایرانی در شط العرب منهدم کردند.
اولین حمله هوایی دشمن
اولین تهاجم و درگیری‌های هوایی در روز 31 شهریورماه سال 1359 همزمان با آغاز تهاجم گسترده هواپیماهای رژیم بعثی عراق در حمله به شهرهای مختلف ضمن بمباران‌های متعدد خساراتی را به مراکز مختلف به بار آورد در این تهاجم‌ها چند فروند هواپیمای عراقی سرنگون شد.
در ساعت 14:15، سه فروند میگ عراقی به فرودگاه مهرآباد و پایگاه یکم شکاری حمله کردند که باند پایگاه و شش هواپیمای نظامی مورد اصابت بمب قرار گرفت.
در ساعت 13:55، میگ‌های عراقی به فرودگاه بوشهر حمله و قسمتی از باند و چند ساختمان را تخریب کردند.
در ساعت 17:40، میگ‌های عراقی با حمله به بوشهر دیوار صوتی و شیشه بسیاری از ساختمان‌ها را شکستند و موجب وحشت مردم شدند. در ساعت 13:45 میگ‌های عراقی با تجاوز به اهواز، باند فرودگاه، سیلو، ماکروویو و... را بمباران کردند. هواپیماهای دشمن چندین بار به آبادان و خرمشهر حمله و مناطقی چون تلمبه‌خانه شرکت نفت،اسکله‌های خسروآباد و... را بمباران کردند.
بعدازظهر همین روز هواپیماهای دشمن چندین‌بار به دزفول تجاوز کرده و در اولین حمله ساعت چهارده قسمتی از باند پایگاه چهارم شکاری را بمباران کردند.درتجاوزات بعدی دو فروند هواپیمای دشمن سرنگون شد.
از ساعت 13:30، منطقه ایلام و دهلران چندبار مورد تجاوز هواپیماهای دشمن قرارگرفت. دراین حملات چند میگ دشمن سرنگون شد.
حدود ساعت 10، منطقه ویژنان، در نزدیکی گیلان غرب، توسط میگ‌های دشمن بمباران شد.
در ساعت 13:50، هواپیماهای عراقی فرودگاه کرمانشاه و حوالی آن را بمباران کردند.
در ساعت 18، شهر اسلام‌آباد مورد بمباران هواپیماهای دشمن قرار گرفت و چند نفر شهید و عده زیادی مجروح شدند.
در این روز سه فروند میگ دشمن به قصر شیرین تجاوز کردند که یک فروند آن، سرنگون شد. همین در اثر حمله به میگ‌های دشمن به تنگ ترشاب (شمال قصرشیرین) شش نفرکشته و عده زیادی مجروح شدند.
میگ‌های عراقی در این روز چندین بار به همدان تجاوز و پایگاه هوایی نوژه را بمباران کردند که به قسمتی از باند و انبار مهمات آسیب وارد شد.در جریان این تجاوز سه هواپیمای دشمن سرنگون و یک خلبان دستگیر شد.
در ساعت 14:30، فرودگاه سپاه و چند نقطه دیگر شهر سنندج بمباران شد و پنج نفر شهید و مجروح شدند و یک هواپیمای دشمن سرنگون شد.
بعدازظهر این روز پیرانشهر و پادگان این شهر مورد تجاوز چند هواپیمای دشمن قرار گرفت.
این روز هواپیماهای دشمن پادگان قوشچی (چهل کیلومتری ارومیه) را بمباران کردند.
بعدازظهر این روز هواپیماهای دشمن پایگاه شکاری، پالایشگاه و نیروگاه برق تبریز را بمباران کردند.
هواپیماهای عراقی در این روز کوه‌های اطراف ذوب آهن اصفهان را بمباران کردند.هواپیماهای عراقی با تجاوز به شهرکرد، کارخانه قند را بمباران کردند.
اولین شهر بزرگ اشغال شده
در واقع نیروهای متجاوز عراقی در اولین روز از مهرماه 1359 شهر سومار را به اشغال خود درآوردند و در دومین روز از تهاجم سراسری نفت شهر و مهران و روز بعد موسیان و در چهارم مهرماه بستان را به اشغال خود در آوردند،اما این شهرها که در نوار مرزی قرار دارند،از شهرهای کوچک به شمار می‌آیند. اولین شهر نسبتا بزرگ که به اشغال عراقی‌ها درآمد شهر قصرشیرین بود که عراق در پنجم مهرماه 1359 آن را تصرف کرد.
عراق در هفته اول جنگ، شهرهایی را اشغال کرد که اغلب کوچک و بعضی در حد یک بخش بودند. بزرگ‌ترین شهری که در هفته اول جنگ به اشغال درآمد، قصرشیرین بود. عراق در اشغال شهرها با مشکل روبه‌رو بود و به جز سومار و موسیان که وسعتی بیش از یک بخش ندارند. در بقیه شهرها با مقاومت سرسختانه مواجه شد. در تصرف بستان و سوسنگرد موردی استثنایی وجود داشت؛در آن منطقه شماری از نیروهای سپاه و ژاندارمری در پاسگاه مرزی سوبله در برابر ارتش عراق ایستادند و پس از سقوط این پاسگاه، عراق بستان و سوسنگرد را به تصرف درآورد.
پس از پایان هفته اول، استراتژی عراق از جنگ سریع و پرشدت به جنگ بلند مدت و فرسایشی تبدیل شد در جبهه غرب عراق حمله خود را به خرمشهر آغاز کرد و در همان حال، شعار صلح‌خواهی نیز سر می‌داد.
اما جنگ در خرمشهر به درازا کشید و نیروهای مدافع شهر که از مرز تا پل نو، هفت روز در مقابل دشمن ایستادگی کرده بودند، در محله‌های خرمشهر از پل نو تا پل خرمشهر- آبادان نیز 28 روز تمام جنگیدند، در حالی که با انسداد جاده‌های اهواز-خرمشهر،اهواز-آبادان و ماهشهر-آبادان،که به ترتیب در تاریخ های 5، 19 و 23 مهرماه 1359 مسدود شد، شهر در محاصره کامل قرار داشت.
پس از سقوط خرمشهر، دشمن، تصرف آبادان را هدف قرار داد، چهار روز پس از سقوط خرمشهر نیروهای عراقی با عبور از بهمن‌شیر درمنطقه کوی ذوالفقاریه، وارد جزیره آبادان شدند اما، ارتش عراق دراشغال هدف محدود شده خود نیز ناکام ماند و بخش جنوبی خرمشهر(جنوب کارون) و جزیره آبادان از اشغال دشمن مصون ماند و به این ترتیب با تصرف ناقص اهداف یک خط پدافندی ناقص و آسیب‌پذیر به دشمن تحمیل شد.
1- روزشمار جنگ. مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
2- بر اساس اطلاعات به دست آمده از کتاب کار نامه نیروهای زمینی. ص59
3- اطلس جنگ ایران و عراق. مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.