تأثیر پیروزی حماس بر اسرائیل

پیروزی چشمگیر حماس در انتخابات فلسطین اسرائیلی‌ها را شوکه کرد، هر چند باعث افزایش شفافیت فضا برای آنها شد. یعنی با پیش‌فرض‌های جاری از حماس مذاکرات صلح متوقف می‌شود، اسرائیل به احتمال زیاد روی به واکنش‌های یک جانبه خواهد آورد، مرزها را خود مشخص خواهد کرد و تا حد ممکن از فلسطینی‌ها فاصله خواهد گرفت. «ایهود المرت» جانشین و نخست‌وزیر اسرائیل پس از جلسه اضطراری کابینه این رژیم تصریح کرد مذاکره با حماس گروهی که برای نابودی اسرائیل قسم خورده است، به هیچ وجه در دستور کار نیست و کارشناسان نیز عقیده دارند اسرائیل اکنون برای ترسیم و تصمیم‌گیری برای آینده خود می‌تواند آزادانه‌تر تصمیم‌گیری کند.
روزنامه نیویورک تایمز در گزارش تحلیلی آورده است، اسرائیل حدود دو ماه دیگر انتخابات خود را برگزار خواهد کرد و نتیجه آن انتخابات به شدت متأثر از پیروزی حماس خواهد بود. به احتمال زیاد روند ساخت دیوار حائل نیز تسریع خواهد شد در حالی که کار ساخت دیوار در کرانه باختری با جدیت دنبال می‌شود. یک جانبه‌گرایی مسئله‌ای بود که طی پنج سال گذشته توسط «آریل شارون» نخست‌وزیر در حال اغما کنونی دنبال می‌شد. او سربازان و ساکنان شهرک‌های غزه را بدون مذاکره با فلسطینیان از منطقه خارج کرد و گزینه ادامه این عمل در کرانه باختری را نیز مطرح کرد.
از حدود یک دهه پیش که مذاکرات صلح مجددا آغاز شد و فراز و نشیب‌های فراوانی را طی کرد، اسرائیلی‌ها درباره سیاستگزاری‌های مربوط به عقب‌نشینی و مالکیت ارضی همواره دچار دو دستگی بودند، اما اکنون به نظر می‌رسد شک و تردیدها درباره این مسائل به حداقل برسد. از تندروهای مخالف عقب‌نشینی در اسرائیل تا چپ‌ها و میانه‌روهایی که به احیای مذاکرات امیدوار بودند، همگی اکنون متفق‌القول می‌گویند که مذاکره با حماس غیرممکن است.
«امی آیالون» رئیس سابق سرویس امنیتی «شین بت» اسرائیل که اکنون نامزد انتخابات پارلمانی است می‌گوید در غیاب طرف مذاکره‌کننده اسرائیل نباید تلاش‌های خود را برای جداسازی از فلسطینیان متوقف کند. او می‌گوید اسرائیل باید به دنبال «به وجود آوردن موقعیتی باشد تا از فلسطینیان به طور کامل جدا شود و اسرائیل را به عنوان نماد یک دموکراسی یهودی مطرح نماید.» ایهود المرت به عنوان جانشین شارون و رهبر حزب میانه‌رو کادیما امیدوار است در انتخابات آتی اسرائیل پیروز شود.
اما اکنون «بنیامین نتانیاهو» رهبر حزب راستگرای لیکود، تصریح کرده که نتایج انتخابات فلسطین فرصتی برای شنیدن پیام‌های تند و تیز طرف فلسطینی است. او معتقد است پیروزی حماس نتیجه عقب‌نشینی یک جانبه و بدون گرفتن امتیاز از غزه است، اقدامی که نباید در هیچ جای دیگر تکرار شود. از زمان عقد پیمان اسلو تاکنون رهبران اسرائیلی و فلسطینی همواره تلاش‌هایی برای انجام و تداوم مذاکرات در سطوح مختلف کرده‌اند، اما اسرائیل و حماس هیچ‌گاه با یکدیگر در ارتباط نبوده‌اند، مگر برای رد و بدل کردن بمب و گلوله. پیروزی حماس در حالی شکل می‌گیرد که اسرائیل نیز در حال گذراندن بحران‌های سیاسی است و احتمالاً تا پیش از برگزاری انتخابات خود، اقدام چشمگیری انجام نخواهد داد.
نتیجه انتخابات فلسطین هشداری است برای المرت و همراهانش تا در تبلیغات انتخاباتی موضع محکم‌تری اتخاذ کنند تا در زمینه «امنیت» میدان را به حزب لیکود نبازند. اکنون اسرائیلی‌ها در حال ارزیابی این موضوع هستند که آیا حماس پس از به دست گرفتن قدرت انعطاف بیشتری از خود نشان خواهد داد یا خیر. نیویورک تایمز در تحلیلی دیگر آورده است حماس به عنوان یک حزب سیاسی نشان داده که عملگرا، ساختارگرا و به طرز عجیبی انعطاف‌پذیر است.
این گروه توانست برای شرکت در انتخابات کاندیداهای قابل قبول و شناخته شده‌ای که بعضاً دارای تحصیلات عالیه هستند معرفی کند، با اینکه نابودی اسرائیل و آزادی فلسطین جزء اصول اولیه حماس است، اما این حزب در تبلیغات انتخاباتی خود این شعار را در کمترین حد ممکن مورد استفاده قرار داد.
سایت بی‌بی‌سی نیز در تحلیلی حرکت حماس به سوی شناسایی حق موجودیت اسرائیل را محتمل دانسته و احتمال داده است که این گروه به خلع سلاح شبه نظامیان وابسته به خود و مذاکره با اسرائیل تن دهد. در این مقاله آمده است «چنین تغییری در استراتژی حماس بالقوه می‌تواند به تشدید اختلاف تندروها و میانه‌روها در داخل تشکیلات حماس بینجامد و به انشعاب در این گروه منجر شود. که تاکنون انسجام و نظم و انضباط کم‌نظیری از خود نشان داده است. رهبران تبعیدی حماس که اغلب در سوریه مستقر هستند، معمولاً به عنوان تندرو شهرت دارند و خالد مشعل نماد آنها به شمار می‌رود.
در مقابل، رهبران حماس در سرزمین‌های فلسطینی بیشتر به میانه‌روی شناخته می‌شوند گو اینکه برخی از آنها از جمله محمود زهار نیز به تندروی شده‌اند. گفته می‌شود که رهبران مستقر در سرزمین‌های فلسطینی به علت ارتباط عینی با مشکلات و محدودیت‌های جامعه فلسطینی از روش‌های ملایم‌تر برای مقابله با اشغال اسرائیل حمایت می‌کنند و رهبران مستقر در خارج به دلیل فاصله گرفتن از محیط فلسطین خواهان روش‌های ستیزه‌جویانه‌تر با اسرائیل به رغم پیامدهای زیانبار آن برای اعضای سازمان هستند.» پیروزی حماس ابهام موجود در انتخابات اسرائیل را دو چندان کرده است.
در زمان انتخابات پیشین این رژیم حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی حملات مرگباری را علیه اسرائیل ترتیب دادند که این مسئله نتیجه مثبتی برای راست‌ها داشت. در سال 1996 حزب کارگر به رهبری «شیمون پرز» پس از ترور «اسحاق رابین» توسط یک ناسیونالیست افراطی اسرائیلی امیدوار بود انتخابات را ببرد، اما پس از یک سلسله حملات انتحاری فلسطینیان، نتانیاهو از حزب لیکود با اختلاف اندکی نتیجه را از آن خود کرد.
در سپتامبر سال 2000 انتفاضه دوم مردم فلسطین پس از ورود شارون به مسجدالاقصی آغاز شد و به فاصله چند ماه آریل شارون انتخابات را از «ایهود باراک» رهبر وقت حزب کارگر برد که برای دستیابی به پیمان صلحی با فلسطینیان تلاش می‌کرد، «امنیت» همواره عامل کلیدی در پیروزی رهبران اسرائیل بوده است، اکنون که حماس، دشمن اصلی اسرائیل بر مسند قدرت می‌نشیند باید در انتظار اولین نشانه‌ها برای شناسایی رویکرد این حزب بود. مسئله‌ای که شاید مهمترین عامل در تعیین نتیجه انتخابات اسرائیل باشد.