دوم خرداد فرصت‌ها ـ پیامدها

علی ‌یوسف‌پور

1ـ دولت پنجم و ششم توانست در دوران 8 سال تصدی‌گری خویش نقاط مثبتی را در کارنامه خویش ثبت نامید. بازسازی مناطق جنگی، توسعه و سازندگی در مناطق محروم کشور، اجرای برنامه تولید کالا در جهت جلوگیری از واردات، توسعه زیربناهای کشور در بخش راه‌، راه‌آهن، آموزش و پرورش، آموزش عالی، بهداشت و درمان، ساخت نیروگاه‌ها و سدها و... اما در کنار این کارهای مثبت، افزایش تورم و گرانی، در اثر اجرای سیاست‌های تعدیل، رواج قانون‌شکنی و اشرافیگری مدیران، اشاعه فرهنگ تکبر در ادارات و عدم توجه به اقشار ضعیف مردم، کم‌توجهی به مسائل فرهنگی جامعه، باعث گردید که مردم ایران در انتخابات دوم خرداد 1376 انتخاباتی را رقم زدند که برای کلیه تحلیل‌گران داخلی و خارجی از آن عاجز بودند، این نتیجه حتی برای خود افراد نزدیک به آقای خاتمی هم غیرقابل پیش‌بینی بود.

2ـ شعارهای اصلی انتخابات، توسعه سیاسی، جامعه مدنی، آزادی، قانون‌گرایی که از سال دوم به آن شعارهای اصلاحات هم اضافه گردید، در طول مدت 8 سال هیچگاه تعریف روشن و درستی از شعارهای فوق ارائه نگردید.

اگرچه انتخابات دوم خرداد سال 76 و همچنین سال 80 را در مردم ایران رقم زدند اما گروه‌های فعال و بهره‌بردار که در اطراف جناب آقای خاتمی حلقه زدند از لحاظ طیف‌بندی به قرار ذیل بودند:

الف ـ نیروهای چپ اسلامی موسوم به نیروهای خط امام که آقای کروبی در راس آنان قرار داشت که پدیده دوم خرداد را در چارچوب نظام و اصلاحات را در چارچوب قانون اساسی پی‌گیر بودند.

ب ـ نیروهایی که دارای سابقه انقلابی بودند اما در روند تحولات زمان از آرمان‌های اسلامی و انقلاب دست کشیدند و به سوی افکار سکولار روی آورند و به جدایی دین از سیاست معتقد گشتند که در این میان شاخص‌ترین آنها سازمان مجاهدین انقلاب و نیروهای هوادار آن را می‌توان نام برد که نزدیکی این سازمان به نهضت آزادی نمود بارز این مدعاست.

ج ـ نیروهای که سابقه مبارزاتی در جبهه انقلاب داشتند اما از بنیان به تفکرات سکولاریسم و جدایی دین از سیاست معتقد بودند. مانند نهضت آزادی.

ه ـ نیروهایی که چارچوب‌‌های نظام و حکومت دین را از ابتدا قبول نداشتند و از پدیده دوم خرداد جهت حرکت محو آرمان‌ها و ارز‌ش‌های انقلاب گام برداشتند سه گروه  اخیر در قالب حزب مشارکت که یک حزب دولت ساخته بود فعالیت‌های خویش را تداوم بخشیدند.

3ـ کارکرد طیف‌های دوم خرداد در طول مدت 8 سال تصدی‌گری دولت‌های هفتم و هشتم و مجلس ششم به قرار ذیل بوده است:

الف ـ نیروهای اجرایی معتقد به آرمان‌های انقلاب که توجه کافی به مطالبات مردم داشتند که می‌توان شاخص عملکرد آنان را در وزارت نیرو و صنایع یافت که تا حدی به وظایف و ماموریت‌های خویش عمل نمودند.

ب ـ نیروهایی که سابقه کار و درایت در اطلاعات یا افکار اطلاعاتی داشتند که بطور عمده در صدد رقیب‌سازی و دو قطبی کردن نیروهای سیاسی جامعه و ایجاد حوادث و درگیریها بودند که حادثه هجدهم تیرماه 1378 و بقیه حوادث از این قبیل عملکرد این گروه می‌باشد.

ج ـ نیروهای مطبوعاتی و رسانه‌ای که به دو گروه می‌توان تقسیم کرد، گروهی که در صدد گسترش فرهنگ، تعیین عملکرد رسانه‌ای در چارچوب نظام جمهوری اسلامی بودند و گروه دیگر در یک هم‌صدایی با رسانه‌های بیگانه در صدد نشر عقاید سکولار و اصلاحات در خارج از قانون اساسی بودند.

4ـ نتایج و پیامدها، به علت حاکمیت طیف افراطی دوم خرداد به جریان اجرایی و رسانه‌ای کشور در دولت آقای خاتمی طیف خط امام که معتقد به ارزش‌ها و اصلاحات در چارچوب قانون اساسی بودند منزوی گردید و عنان جریانات دوم خرداد به دست افراطیون افتاد که تقابل این دو جریان را در مجلس ششم می‌توان کاملا به عینه مشاهده کرد و این تفوق طیف افراطی باعث گردید که در کنار توفیقات دولت آقای خاتمی در صحنه بین‌الملل و گسترش کمی مطبوعات و ایجاد فضایی برای اظهار مطالبات مردم اقدامات لازم انجام پذیرد که باعث رویگردانی مردم از جریانات حاکم در دوم خرداد گردید که از شورای شهر دوم شروع و در مجس هفتم تداوم یافت و به انتخابات دولت نهم منتهی شد.

الف: عدم توجه به مطالبات واقعی مردم از قبیل: بیکاری، فقر، مبارزه با فساد، رفع مشکلات عمرانی کشور به خاطر ارائه شعارهایی مانند توسعه سیاسی، جامعه مدنی و اصلاحات و در این میان برخی از مدیران تازه به دوران رسیده توانستند با رانت‌خواری و استفاده‌های مالی به غارت بیت‌المال بپردازند یا ادامه روند اشرافیگری تداوم یابد.

ب: تقابل با آرمان‌ها و ارزش‌های اسلامی و انقلابی که بطور عمده از طریق طیف‌های استحاله شده و سکولار انجام می‌گرفت و به دنبال اصلاحات خارج از قانون اساسی بودند که به شدت معتقد به جدایی دین از سیاست هستند.

ج: هم‌پوشانی مواضع خارجی طیف افراطی دوم خرداد با غرب‌نشینان و عدم توجه به منافع ملی کشور عزیزمان ایران.

ه: ایجاد فضای دو قطبی، درگیری و تشنج در صحنه‌های سیاسی کشور و تلاش در جهت ایجاد یاس و ناامیدی در جامعه.

اگر طیف خط امام دوم خرداد هدایت و رهبری جریان دوم خرداد را می‌توانست بر عهده بگیرد از فرصت‌های پیش آمده این رویداد بزرگ و با برکت توسط ملت ایران می‌توانست استفاده‌های زیادی در جهت تامین منافع کشور و رفاه مردم انجام دهد.