تشدید افراط‌گرایی طالبانی

درگیری‌های اخیر بین نیروهای امنیتی پاکستان و طلاب مسلح افراط‌گرا در مسجد الاحمر (لعل) نشانه‌ای از گسترش افراط‌گرایی طالبانی به مناطقی از پاکستان است که دور از پایگاه‌های سنتی قدرت‌ طالبان در مناطق مرزی با افغانستان قرار دارند. بحران اخیر پاکستان از چند ماه قبل زمانی آغاز شد که طلاب مسلح مسجد الاحمر که حامی ‌طالبان هستند، درصدد برآمدند قرائت افراط‌گرایانه خود را از شریعت اسلام در کشور اجرا کنند و تهدید کردند در صورتی که دولت مانع آنها شود، مقابله خواهند کرد. تقابل نیروهای امنیتی پاکستان با طلاب زمانی شکل جدی به خود گرفت که این طلاب سه پلیس پاکستانی را گروگان گرفته و پایین مسجد منتقل کردند؛ علاوه بر آن، این طلاب در ماه مارس (فروردین ‌ماه) نیز سه زن پاکستانی را ربودند و در حدود 10 روز قبل نیز 6 زن چینی را ربودند که البته پس از رایزنی‌های انجام شده، این شش زن آزاد شدند.

گفته می‌شود رهبری این گروه افراطی مذهبی بر عهده شخصی به نام "عبدالرشید قاضی" است که علاوه بر این گروه تندرو، رهبری چند گروه نظامی را بر عهده داشته و روابط نزدیکی با طالبان دارد. نیروهای امنیتی پاکستان از روز سه‌شنبه 12 تیر اقدام به محاصره مسجد کردند و درگیری‌های آنها و تبادل آتش سنگین بین دو طرف حداقل 16 کشته و حدود 400 مجروح بر جا گذاشت. نیروهای دولتی به طلابی که داخل مسجد پناه گرفته‌ بودند، مهلت دادند تا خود را تسلیم کنند که بیش از یک هزار نفر از آنها خود را تسلیم کردند. اما "مولانا عبدالرشید" معاون مسجد خبر داد که هنوز حدود دو هزار نفر که اکثرشان طلاب ‌زن هستند، در داخل مسجد حضور دارند. علاوه بر این نیروهای امنیتی با پشتیبانی خودروهای زرهی و بالگرد به مسجد هجوم بردند و با انفجار مین، در مسجد را تخریب کردند، اما هنوز وارد مسجد نشده‌اند. یکی از فرماندهان ارتش گفت بین دو طرف تبادل آتش جریان دارد و طلاب و افراد مسلح اقدام به پرتاب نارنجک به سوی نیروهای امنیتی کردند.

عبدالرشید قاضی گفت که خواستار راه‌حلی شرافتمندانه برای بحران به وجود آمده است. عبدالعزیز، برادر عبدالرشید در حالی که با پوشین برقع در میان طلاب زن خود را پنهان کرده بود، توسط نیروهای امنیتی پاکستان دستگیر شد. از سوی دیگر، مردم در شهرهای مختلف پاکستان در اعتراض به حمله ارتش به مسجد‌ الاحمر دست به تظاهرات زدند. تظاهرکنندگان خشمگین در محلات اطراف مسجد در اسلام‌آباد، اقدام به بستن بزرگراه‌ها و خیابان‌ها، حمله به بانک‌ها و تخریب خودروها کردند آنها با آتش زدن لاستیک، صاحبان فروشگاه‌ها را مجبور به بستن مغازهایشان کردند. نیروهای امنیتی در سراسر کشور به حال آماده‌باش هستند. در شهر لاهور طلاب و استادان مسجد جامع اشرفیه دست به تظاهرات در حمایت از مسئولان مسجد‌ الاحمر زدند. در شهر کویته نیز دهها نفر از اعضای گروه جماعت علمای اسلام در اعتراض به حمله‌ نیروهای دولتی به مسجدالاحمر تظاهرات کردند.

این گروه اعلام کرده تا زمانی که دولت به محاصره مسجد پایان ندهد، اعتراض‌های آنها ادامه خواهد داشت. نفوذ افراط‌گرایان مذهبی از جمله مسئولان و نیروهای مسجد الاحمر در پاکستان از زمان سقوط رژیم طالبان در افغانستان در سال 2001 توسط آمریکا، رشد کرده است، چرا که بسیاری از نیروهای طالبان به پاکستان رفته و پناه گرفتند. آنها بیشتر در مناطق شمالی کشور هم‌مرز با پاکستان نفوذ دارند و مدارس و پناهگاه‌های زیادی را اداره می‌کنند. این افراط‌‌‌گرایان خودسرانه قرائت افراطی خود را از شریعت اسلام اجرا می‌کنند؛ خلافکاران را اعدام می‌کنند؛ بمبگذاری‌های انتحاری را انجام می‌دهند و مدارس دخترانه و آرایشگاه‌هایی را که صورت مردان را اصلاح می‌کنند، تهدید می‌کنند. به گفته "بی‌نظیر بوتو"، نخست‌وزیر سابق پاکستان، مناطق قبله‌نشین شمال کشور تسلیم طالبان شده‌‌اند و هم‌اکنون آنها حتی در اسلام‌آباد نیز آنها نفوذ کرده‌اند. طلاب مسجد الاحمر علنا از طالبان افغانستان که با نیروهای آمریکایی و ناتو می‌جنگند، حمایت می‌کنند. مسئولان مسجد همچنین برنامه‌های عام‌المنفعه نیز اجرا می‌کنند از جمله بخشودن شهریه 4 هزار و 500 طلبه دختر و برنامه‌هایی برای کمک به زنان آسیب‌دیده و بیوه‌ها و روسپی‌های سابق برای راه‌انداختن کسب‌ و کار جهت کسب درآمد.

"طارق ‌جان" از پژوهشگران موسسه مطالعات سیاسی اسلام‌آباد درباره آنها می‌گوید: نمی‌توان گفت همه اقدامات آنها اشتباه است. مخالفان "پرویز مشرف"، رئیس‌جمهور پاکستان اعتقاد دارند دولت نظامی وی با تضعیف احزاب سیاسی سکولار، سبب تقویت افراط‌گرایی در کشور شده است. بی‌نظیر بوتو در مصاحبه‌ای که هفته گذشته و قبل از درگیری‌های اخیر انجام داد، اظهار داشت: به نیروهای میانه‌رو اجازه داده نمی‌شود نقش صحیح خود را ایفا کنند، نظام سیاسی که مشرف به اجرا گذاشته، در سرکوب افراط‌گرایی مذهبی کاملا شکست خورده است.