پیدا و پنهان سفر پوتین به تهران

گروه سیاسی ـ سمیه نصرتی: محمود احمدی‌نژاد، فردا (سه‌شنبه) میزبان همتای روس خود در تهران است. ولادیمیر پوتین در قامت رئیس‌جمهور روسیه برای اولین‌بار به منظور شرکت در اجلاس خزر به ایران سفر می‌کند. در آستانه سفر پوتین به تهران، وی با نیکلا سارکوزی رئیس‌جمهوری فرانسه و رابرت کنتیس و کاندولیزا رایس وزیران دفاع و خارجه آمریکا در مسکو نیز مذاکراتی درباره مساله هسته‌ای ایران داشته است. همچنین پیش از سفر پوتین، روسیه قراردادهای دو جانبه‌ای را با قزاقستان و آذربایجان برای تقسیم دریای خزر به امضا رسانده است. با این اوصاف به نظر می‌رسد که این سفر خود به خود حاوی پیام‌هایی جدی باشد. به همین دلیل برخی از کارشناسان بر این باورند که این سفر زوایای تاریکی نیز دارد که باید برای افکار عمومی روشن شود.

داریوش قنبری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در این زمینه در گفت‌وگو با «تهران امروز» ضمن تایید این فرضیه به طرح این سوال می‌پردازد که روسیه که قبلاً با قراردادهای دو جانبه مشکلات خود را برای تقسیم خزر حل کرده، ‌چرا پوتین را به تهران راهی می‌کند؟

وی در عین حال سفر پوتین به تهران را جدا از بحث خزر بررسی کرده و می‌گوید: در این سفر رئیس‌جمهوری روسیه برای رفع مناقشات هسته‌ای ایران و غرب میانداری خواهد کرد.

وی با اشاره به دیدارهای پوتین با مقامات غربی می‌افزاید: پوتین حامل پیام‌هایی برای جمهوری اسلامی ایران درباره مساله هسته‌ای است که به زودی محورهای آن روشن خواهد شد. جعفر قامت نیز در این زمینه نظری همسو با قنبری دارد. این کارشناس روسیه در این‌باره به مهر می‌گوید: روسیه درپی پیوند زدن رژیم حقوقی دریای خزر با موضوع هسته‌ای ایران است. وی ادامه داد: مسکو می‌تواند قبل از صادر شدن قطعنامه سوم تحریمی شورای امنیت علیه ایران امتیازی از ایران بگیرد و موافقت‌نامه رژیم حقوقی دریای خزر را تثبیت کند.

اما از سوی دیگر بری از کارشناسان مسائل سیاسی مهم‌ترین محور بحث‌های پوتین را در تهران بحث سهم کشورهای ساحلی دریای خزر می‌دانند و این دیدار را طبق روال دیدارهای وزرای خارجه کشورهای ساحلی دریای خزر ارزیابی می‌کنند. گرچه برخی از این همسایگان همزمان با گفت‌‌وگوهای چندجانبه به اقدامات یک‌جانبه و تک‌روی برای بهره‌برداری از منابع انرژی دریای خزر روی آورده‌اند.

سهم مناسب برای ایران

برخی کارشناسان بر این باورند که سهم کشورهای مشرف به دریای خزر هنوز وضع مشخصی ندارد و موافقتنامه 1941 بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی بر این دریاچه مجزاست و هم‌اکنون می‌بایست سهم ایران نسبت به کشورهای ساحلی دیگر بیشتر باشد.

محمود محمدی، عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس با بیان این مطلب به «‌تهران امروز» می‌گوید: این اجلاس فرصتی برای تفاهم و هماهنگی برای مسائل چند جانبه به‌خصوص دریای خزر است. البته حمیدرضا ترقی، ‌معاون بین‌الملل حزب موتلفه اسلامی نیز با این نظر موافق است.

وی نیز می‌گوید: همکاری و تعامل با روسیه ضریب امنیتی کشور و منطقه را افزایش می‌دهد. پس ایران باید در خصوص تقسیم خزر و روسیه تفاهم کند.

ائتلاف با روسیه و ترکیه

برخی از کارشناسان و تحلیلگران مسائل سیاسی معتقدند که آمریکا درصدد جلب حمایت روسیه از  تحریم‌های آتی شورای امنیت و افزایش فشارهای بین‌المللی بر تهران است. در همین حال واشنگتن و مسکو بر سر استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی نیز دچار اختلافات جدی هستند. سردی جو مذاکرات سرگئی لاوروف، ‌وزیر خارجه روسیه و کاندولیزا رایس، ‌وزیر خارجه آمریکا که در کنفرانس مطبوعاتی اخیر آنها مشهود بود گویای این مساله است.

کاظم جلالی در گفت‌وگو با «تهران امروز» با بیان این مطلب می‌گوید: با توجه به اینکه بحث اختلافات روسیه با آمریکا به شکل روزافزونی در حال شدت گرفتن است، ایران می‌تواند با یک ائتلاف و اتحاد در این سفر روسیه را همراه خود کند. در همین رابطه حسین احمدی، ‌کارشناس آسیای میانه با اشاره به اختلافات اخیر ترکیه با آمریکا در این‌باره معتقد است که ایران و روسیه نقاط مشترک زیادی دارند و مثلث ایران، ترکیه و روسیه می‌تواند یک ائتلاف جدید قدرت در منطقه را تعریف کنند.

فرصتی برای نیروگاه بوشهر

برخی از کارشناسان مسائل سیاسی نیز سفر پوتین را از جهت تعیین تکلیف نیروگاه بوشهر مهم ارزیابی می‌کنند. علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در این‌باره به «تهران امروز» ‌گفت: گلایه‌مندی‌های متقابلی در انجام پروژه‌های متقابل در کشور وجود دارد که امید است این سفر آن را مرتفع کند.

وی می‌افزاید: امیدواریم که پوتین عزم سیاسی خود را برای تکمیل نیروگاه بوشهر و انتقال سوخت به تهران به کار گیرد.

اما آنچه که تمام کارشناسان مسائل سیاسی ایران در این اجلاس به آن تاکید دارند سهم بیشتر ایران از دریاچه خزر است. آنها بر این باورند که هیچ قراردادی نباید باعث کاهش سهم ایران در دریای خزر شود. باید منتظر بود و دید در روزهای آینده مذاکرات خزر چه تحولی را در این عرصه رقم خواهد زد.