چالشهای انتخابات مجلس هشتم
محمد توسلی
انتخابات مجلس هشتم با توجه به شرایط داخلی و خارجی کشور از حساسیت ویژهیی برخوردار است و حاکمیت، احزاب و گروههای سیاسی و مردم را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
1- حاکمیت برای اجرای برنامههای توسعه کشور و پاسخ به نیازهای اساسی مردم راهی جز تقویت نهادهای مدنی و جلب مشارکت واقعی و قانونمند مردم در اداره کشور ندارد. تحلیلهای جامعهشناختی و تجربه کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه این واقعیت را آشکار ساخته است که بدون حضور نهادهای مدنی و به طور مشخص احزاب سیاسی قوی و ریشهدار، مشارکت واقعی و موثر مردم در اداره کشور ـ یعنی در جامعهییکه فرهنگ تودهوار «پوپولیسم» ساری و جاری است ـ سخنی واهی و بیپایه است. لذا در آستانه انتخابات مجلس هشتم حاکمیت و به طور مشخص دولت و شورای نگهبان برای جلب اعتماد و مشارکت مردم در انتخابات با چالشهای جدی روبهرو هستند.
از یکسو دولت بایستی مطابق اصول قانون اساسی شرایط انتخابات آزاد و سالم را فراهم سازد. شرایط انتخابات آزاد در اصول قانون اساسی، معیارهای جهانی شناخته شده و تجربه سایر کشورها مشخص شده است. آزادی رسانهها برای انعکاس دیدگاههای مختلف تا مردم با آگاهی بتوانند به نامزدهای مورد علاقه رأی دهند. آزادی مردم برای رأی دادن و انتخاب شدن از جمله شرایط انتخابات آزاد است. سلامت انتخابات در سه مرحله اخذ آرا، شمارش آرا و اعلام آنها از اهمیت ویژهیی برخوردار است. محدودیتهای موجود بر رسانهها به ویژه مطبوعات و تجربه انتخابات شوراهای سوم که با ابهامات جدی روبهرو بوده و رد صلاحیتهای گسترده و اقدامات خلاف قانون و شکایتهای اعلام شده در خصوص عملکرد هیاتهای نظارت و اجرایی انتخابات هرگز مورد رسیدگی قرار نگرفت، برخی از مواردی است که اصلاح آنها چالشهای دولت برای جلب اعتماد مردم را نشان میدهد.
2- احزاب و تشکلهای سیاسی نیز در انتخابات پیشرو با چالشهای گوناگونی روبهرو هستند. اولین چالش نحوه تعامل، همکاری و ائتلاف احزاب و تشکلها است. تکثر و پراکندگی این نهادها که با مشکل ضعف روحیه همکاری جمعی روبهرو هستند، به طوری که برای توافق روی حداقلهای مورد اشتراک ـ حداقلهایی که بایستی در راستای منافع ملی باشد نه خودخواهیها و گروهگراییها ـ با مشکل جدی روبهرو است. البته این فرآیند را در راستای فرآیند دموکراسی و یاد گرفتن کار جمعی که عبور از آن در جامعه ما اجتنابناپذیر است بایستی مثبت ارزیابی کرد. این چالش مربوط به همه احزاب و گروههای سیاسی است اعم از محافظهکاران، اصلاحطلبان و... اما احزاب و تشکلهای اصلاحطلب با چالش ویژهیی نیز روبهرو هستند. تدوین استراتژی و برنامهیی که مواضع مشترک اصلاحطلبان را مشخص کند و همه گروهها به آنها پایبند و وفادار باشند از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا عدول یا انحراف از این حداقلها موجب سلب اعتماد مردم خواهد شد.
در این مرحله اصلاحطلبان تا 15 دیماه که تاریخ ثبتنام نامزدها است در راستای دغدغه مشترک همه اصلاحطلبان میتوانند شرایط انتخابات آزاد و سالم را برای مردم تبیین کنند و تضمین و تامین چنین شرایطی را به صورت خواست و مطالبه عمومی درآورند تا دولت و شورای نگهبان راهی جز رعایت قانون و برگزاری انتخابات واقعاً آزاد و سالم در پیشروی خود ببینند. البته نحوه تعامل و عملکرد احزاب اصلاحطلب در این دوره نقش موثری در جلب اعتماد مردم برای حضور حداکثری در انتخابات خواهد داشت. در غیر این صورت اگر رهبران احزاب اصلاحطلب صرفاً به جایگزین شدن محافظهکاران در قدرت به هر قیمت بیندیشند و فرآیند انتخابات را با تامین حداقل شرایط انتخابات آزاد و سالم برای جلب اعتماد و حضور حداکثری مردم فراهم نکنند، اصلاحطلبان با تشکیل اقلیت کمتأثیر چون مجلس هفتم جایگاه موثری برای تأثیرگذاری بر روند تحولات کشور نخواهند داشت.
3- مردم نیز در این انتخابات با چالشهایی روبهرو هستند. شرکت یا عدم شرکت در انتخابات، رأی دادن یا رأی ندادن به نامزدهای تایید صلاحیت شده چالش اصلی مردم در انتخابات پیشرو است. در جامعه ایران عملاً اکثریت مردم همواره در انتخاباتهای گذشته شرکت کردهاند ـ حدود 40 تا 50 درصد مردم در برخی از انتخاباتها با این چالش جدی روبهرو بودهاند ـ البته در انتخاباتهایی مانند انتخابات ریاست جمهوری سالهای 76 و 80 بیش از 80 درصد مردم در انتخابات شرکت کردهاند و با برگه رأی خود ابراز نظر و پیامرسانی داشتهاند.
تجربه اینگونه رخدادها نشان داده است که اقدامات بیشکل و نهادینه نشده پایدار نبوده و به مطالبات بر حق مردم پاسخ شایسته داده نشده است. لذا مشارکت در نهادهای مدنی و تقویت احزاب و تشکلهای سیاسی برای تقویت فرآیند دموکراسی چالشی مهم روبهروی مردم و البته احزاب سیاسی است. اگر تامین شرایط انتخابات آزاد و سالم و مشارکت حداکثری مردم در انتخابات پیشنیاز تقویت و سالمسازی قوه مجریه و قوه مقننه در راستای منافع ملی است، هماهنگ با احزاب، تشکلهای سیاسی و نهادهای مدنی، مردم نیز ضروری است برای دفاع از آزادی انتخابات و برگزاری سالم آن تلاش کنند.
4- بررسی و تحلیل انتخابات مجلس اخیر ترکیه که با حضور همه احزاب و تشکلهای سیاسی اعم از اسلامگرا یا سکولار و حتی نمایندگان تشکلهای کرد با حضور ناظران بینالمللی برگزار شد، میتواند برای حاکمان، احزاب و مردم ایران عبرتآموز باشد و دستاوردهای جامعهیی که نهادهای مدنی در آن تقویت شده و انتخابات آزاد و سالم برگزار شود چه ابعاد گستردهیی در راستای منافع و مصالح ملی آنها میتواند در پی داشته باشد. «واعتبروا یا اولیالابصار»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
