روسیه؛ سیاست دو پهلو

روزنامه روسی « ورمیا نووستی » در مقاله ای به قلم « ایوان سوخوف » تحت عنوان « اتمام حجت سازنده » نوشت : حیدر جمال فیلسوف معروف اسلامی و رئیس کمیته اسلامی روسیه اخیرا در جریان کنفرانس مطبوعاتی خود در مسکو اعلام کرد که مسلمانان روسیه از مقامات روسیه 5 خواست اساسی دارند . به عقیده حیدر جمال . عدم اجرای این خواست ها می تواند صلح بین مذهبی و بین قومی و در نهایت امر تمامیت کشور را زیر علامت سئوال ببرد. بنابراین روزنامه نگارانی که سعی کردند این سخنرانی را به عنوان اولتیماتوم تعریف کنند نزدیک به واقعیت بودند. فقط معلوم نیست حیدر جمال از طرف چه کسی این اولتیماتوم را مطرح کرده است .
حیدر جمال از سرگیری شرکت جمعیت مسلمانان در زندگی سیاسی را هدف دست اول محسوب می کند. باید گفت که قبل از انتخابات اخیر دومای کشوری جنبش های سیاسی اسلام اعم از دو جنبش کاملا وفادار به قدرت دولتی به نام های « نور » و « رفاه » تا اتحادیه مسلمانان روسیه در کار پارلمان شرکت معینی می کردند . نادر خاچیلایف رهبر اتحادیه مسلمانان روسیه در پاییز سال 1378 در روستاهای محاصره شده قره ماهی و چبان ماهی داغستان که بخشی از ساکنان آنها حکومت شرعی و استقلال از روسیه را اعلام کرده بودند مشاهده شده بود.
حیدر جمال با تاسف از مرگ خاچیلایف که چند سال قبل بر روی پله های خانه خود در « ماخاچ قلعه » به ضرب گلوله کشته شد یاد کرد. جمال اطلاع داد که اتحادیه مسلمانان که در طول سالهای اخیر در حال خواب بود دوباره بیدار می شود.
خواست دوم دسترسی جمعیت مسلمان به رسانه های گروهی است . ظاهرا نه پخش گزارش های تلویزیونی درباره برگزاری اعیاد مهم اسلامی در مساجد اساسی کشور در کنار پخش مراسم مسیحی بلکه امکان اعلام ارزش ها و دیدگاه های جمعیت مسلمان درباره مسایل اساسی زندگی اجتماعی مدنظر است .
نکته سوم که بر اجرای انتخابات آزاد در مناطق با اکثریت جمعیت های سنتی مسلمان تاکید می کند کمی مبهم است در حالی که هنوز می توان تا حدودی با نظر آنان مبنی بر فقدان انتخابات آزاد در مناطق موافقت کرد اندیشه احیای انتخابات آزاد فقط در مناطق مسلمان نشین عجیب و غریب به نظر می آید. خبرنگاران از حیدر جمال نظر او را درباره اندیشه منتمیر شایمیف رئیس جمهور تاتارستان درباره بازگشت به انتخابات مستقیم استانداران جویا شدند. وی پاسخ داد که شایمیف سعی می کند نقش رهبری « مالکان منطقه ای » را به خود اعاده کند که این نشانه بحران قدرت دولتی فدرال است .
خواست چهارم شامل تجدید نظر در پرونده هایی است که توسط مقامات رسمی علیه مسلمانان « جعل » شدند. به احتمال قوی پرونده های متعدد تشکیل شده در شمال قفقاز در چارچوب مبارزه با تروریسم مذهبی علیه کسانی مدنظر هستند که پیروی از حکم قرآن در زمینه دعا و ظاهر خود تنها جرم آنها بود. و چنین پرونده هایی در مناطق دیگر نیز تشکیل شدند. ولی مثالی که حیدر جمال زد مانند اکثر این پرونده ها دو پهلو بود . به گفته وی سه نفر محکوم شده در ازای انفجار زمستان 1384 خط لوله شهر بوگولما(تاتارستان ) هنوز در زندان به سر می برند. به گفته وی دادگاه به دلایل اثبات کننده عدم حضور آنها در محل وقوع انفجار در آن زمان توجه نکرد. ولی دو نفر از این تعداد در زندان آمریکایی گوانتانامو نیز زندانی شده بودند و لذا در زمان جنگ متحدان با طالبان قطعا در افغانستان حضور داشتند.
اصل پنجمی که حیدر جمال به آن اشاره کرد تاکید بر لغو تصمیمات درباره افراطی اعلام کردن یک سری متون و کتاب های مربوط به علوم اسلامی بود. این فیلسوف از جمله به حکم دادگاه گورودیشه (منطقه پنزا) مبنی بر افراطی اعلام کردن وصیت نامه آیت الله خمینی اعتراض شدیدی کرد. به گفته وی « این تصمیم توسط دو دختر اتخاذ شد که یکی از آنها طی سه سال به عنوان روان شناس کار کرد و دیگری چهار سال به عنوان زبان شناس آنها از فرهنگ لغت زبان روسی « اوشاکوف » و دو کتاب درسی در زمینه زبان شناسی روانی استفاده کردند » . ولی این وصیت نامه « آتشین ترین » متن آیت الله خمینی نیست . این متن که نه تنها مسلمانان بلکه « مستضعفان پیرو همه ادیان » مخاطبین آن هستند از آنها دعوت می کند مبانی دین را بهتر رعایت کنند و با آمریکا این دولت تروریستی و صهیونیسم بین المللی متحد آمریکا مبارزه نمایند.
حیدر جمال اندیشه خود را درباره « دولت تروریستی » توسعه داد و گفت که روسیه که سعی می کند از راه ائتلاف ضدتروریستی با آمریکا به جرگه قدرت های بزرگ برگردد نسبت به مسلمانان سیاست دو پهلویی دنبال می کند از یک سو سعی می کنیم مسلمانان را به عنوان دشمن داخلی جلوه دهد در حالی که آنها « عنصر مثبت و سازنده تمدن روسی » هستند وبرای کار سازنده آماده هستند. از سوی دیگر سیاستی برای مصرف خارجی دنبال می کند که در چارچوب آن نشست های مختلف بین المللی برگزار می شوند که باید به عرب ها ایرانیان و مالزیایی ها وانمود کنند که روسیه به شهروندان مسلمان خود علاقه مند است و به جهان اسلام روی آورده است . جالب توجه است که اخیرا در آکادمی مالی روسیه چنین کنفرانسی تحت عنوان « روسیه و جهان اسلام » برگزار شد. یوگنی پریماکوف نخست وزیر سابق روسیه آن را افتتاح کرد و آلکسی گریشین مشاور دفتر ریاست جمهوری در آن حضور داشت .
بی دلیل نیست که حیدر جمال نگران موارد اعمال فشار بر برادران ایمانی خود است . محققانی که کمک هزینه دولتی دریافت می کنند در کتاب های خود تلاش می کنند اسلام را به عنوان چالشی فراگیر برای تمام بشریت تلقی کنند پلیس ضد شورش جمهوری کاباردا ـ بالکاریا ضمن آماده شدن برای عملیات می گوید : « می رویم نمازگزاران را بزنیم » . هواداران باشگاه « اسپارتاک » به کسانی با رنگ مو وچشمان غیر روسی حمله می کنند. حیدر جمال معتقد است که اوضاع اینگوشتیا و تمام شمال قفقاز که آنجا آدم ربایی و اعدام های غیر دادگاهی ادامه دارند آبستن خطر انفجار است . وی اوضاع را چنین وصف کرد : « دور آنها گربه های فربه ای نشسته اند و منتظرند تا اوضاع به نقطه بحرانی داغ شود که از این وضع سودی ببرند » . دو نماینده مخالفان اینگوش با چهره های لاغر انقلابیون که کنار حیدر جمال نشسته بودند با حالت چهره خود موافقت خود را با حرفهای او ابراز کردند.
مقاله روزنامه « ورمیا نووستی » هر چند در آخرین جملات خویش و کنایه هائی علیه اسلام و اراده مسلمانان روسیه برای احقاق حقوق قانونی خود دارد ولی در عین حال اعترافات روشنی نیز دارد که نشان می دهد دولت روسیه با فشارهای غیر منطقی مانع برگزاری مراسم مذهبی مسلمانان می شود رسانه ها را از انعکاس اخبار فعالیت های مذهبی مسلمانان منع می کند با دادن پول به نویسندگان آنها را به خطر جلوه دادن مسلمانان برای جهان تشویق می نماید و حتی از انتشار کتاب های مربوط به امام خمینی از جمله وصیت نامه ایشان جلوگیری می کند. این اقدامات قطعا به نفع دولت روسیه نیست زیرا ضمن آنکه با اصول حقوق بشر سازگاری ندارد موجب اعتراض و شورش مسلمانان می شود. راه درست اینست که مسلمانان از حقوق قانونی خود برخوردار باشند تا به زندگی مسالمت آمیز خود در روسیه ادامه دهند.