پیامدهای یک حکم

* ریشه بحران اخیر در شهر کراچی را باید در چه موضوعی جستجو کرد؟

** خاستگاه اصلی بروز بحران امنیتی در پاکستان و خصوصا شهر کراچی در برکناری رئیس دیوان عالی این کشور از سوی ژنرال پرویز مشرف است. برکناری افتخار چودری از ریاست دیوان عالی پاکستان از ماه مارس گذشته تاکنون باعث بروز تنشهای بسیاری در شهرهای مختلف پاکستان شده است.

رئیس‌جمهور پاکستان قصد دارد تا زمینه‌های مساعد را برای پیروزی در انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری که در ماههای آینده برگزار می‌شود، فراهم کند؛ لذا تصمیم مشرف به کنار گذاشتن چودری از ریاست دیوان عالی پاکستان به دلیل مخالفت وی با ادامه ریاست جمهوری پرویز مشرف برای یک دوره 5 ساله دیگر است.

رئیس‌جمهور فعلی پاکستان تلاش می‌کند با حفظ سمت ریاست ارتش مجددا از طریق مجالس ملی، سنا و منطقه‌ای دوره آینده ریاست جمهوری پاکستان را نیز به دست آورد.

اما گفته می‌شود افتخار چودری با سیاست مشرف برای تداوم قدرت در جایگاه ریاست جمهوری آینده پاکستان مخالف بوده و لذا پرویز مشرف با برکناری چودری از ریاست دیوان عالی به دنبال حذف مخالفان است. البته پرویز مشرف اعلام کرده که علت برکناری چودری، سوءاستفاده وی از قدرت و انتصابات خویشاوندی بوده است. در حالی که گفته می‌شود تاکید چودری بر استقلال قوه قضاییه و عدم تمایل چودری برای وارد کردن دیدگاه‌های سیاسی در بررسی پرونده‌ها و در نظر گرفتن ملاحظات دولت پاکستان در صدور آراء نهایی پرونده‌های کلان بوده است.

* رئیس‌جمهور پاکستان برای فرونشاندن آشوب‌های اخیر در پاکستان چه ساز و کارهایی در اختیار دارد؟

**‌ هنگامی که افتخار چودری به لاهور سفر کرد با استقبال بسیار گسترده مردمی مواجه شد که نگرانی‌های زیادی را برای مشرف ایجاد کرده است. در روزهای اخیر نیز که بحث سفر چودری به کراچی مطرح شد مشرف سعی کرد با اتخاذ یک راهکار مدنی عملا ورود چودری به این شهر را تحت تاثیر قرار دهد.

بر این اساس وی با برگزاری یک گردهمایی سیصدهزار نفری در اسلام‌آباد که متشکل از احزاب حامی دولت و سروزیران ایالات و نمایندگان مجالس بود، اقدامات متقابلی را انجام داد.

به دنبال آن،‌ تجمع هواداران دولت در شهر کراچی پاکستان که دارای جایگاه ویژه‌ای در ایالت سند هستند. باعث شد تا فضای روانی کراچی مخدوش شود. در پی درگیری طرفداران چودری و مشرف در این شهر، نزدیک به 50 نفر کشته شده‌اند که با تداوم خشونت‌ها، ‌احتمال افزایش این آمار وجود دارد. شایان ذکر است افتخار چودری نیز با وجود سفر به کراچی، نتوانست وارد این شهر شود و در فرودگاه این شهر از سوی ماموران دولتی بازداشت شد.

* علی‌رغم تاکید مشرف بر دوری از اعلام وضعیت فوق‌العاده در کراچی،‌ خبرها حاکی از ممنوعیت اجتماعی 5 نفره در این شهر است. به نظر شما آیا ابزارهای امنیتی راهکاری مناسب برای خروج از بحران خواهد بود؟

** بی‌تردید ایجاد حکومت نظامی و اعلام وضعیت فوق‌العاده یک نوع مسکن است که اگرچه بتواند باعث پایان یافتن درگیری‌ها نیز بشود،‌ موجب از بین رفتن مخالفت‌های گروه مخالف دولت مشرف نخواهد شد. باید توجه داشت شهر کراچی به عنوان بزرگترین شهر پاکستان حساسیت خاصی دارد که برخوردار از پتانسیل‌های تنش‌آفرینی است.

با توجه به همزمانی آغاز بررسی پرونده اتهامات افتخار چودری توسط دادگاه عالی پاکستان و تشنج‌های اخیر در کراچی، به نظر می‌رسد آتش آشوب‌های شهر کراچی همچنان ادامه پیدا کند.

ساختار سیاسی ـ اجتماعی پاکستان و تجربیات سالهای گذشته نشان داده راهکارهای امنیتی برای مدیریت در این کشور سازوکاری مطلوب به شمار نمی‌رود و ممکن است به عمیق شدن بحران نیز منجر شود.

بنابراین پیدا کردن راه‌حل سیاسی، رهیافتی مناسب برای فرونشاندن بحران در کراچی خواهد بود. چنانچه مشرف بخواهد در انتخابات آینده ریاست جمهوری موفق شود، باید از به کارگیری ابزارهای امنیتی در سطحی وسیع و گسترده اجتناب کند.