وتو؛ بازی در ماتریس عراق
مقدمه:
جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا در یک اقدام قابل پیشبینی، لایحه خروج نظامیان آمریکایی از عراق را وتو کرد تا دامنه اختلافات اساسی دموکراتها و جمهوریخواهان تابعی از موضوع عراق در دکترین سیاست خارجی آمریکا باشد. به نظر میرسد خروجی ماتریس بازی عراق در دولت بوش «گسترش اختلاف دو حزبی» و «چشمانداز شکننده انتخابات» خواهد بود.
دکتر علی خرم، کارشناس مسائل بینالمللی در گفتگو با «جامجم» به سه پرسش در این خصوص پاسخ گفته است.
* وتوی مصوبه دموکراتها برای خروج نظامیان آمریکایی از عراق چه تاثیری بر فضای داخلی این کشور خواهد داشت؟
** در این خصوص باید بر اساس یک نگاه تاریخی معطوف به فضای پس از حادثه 11 سپتامبر 2001 به تحلیل این موضوع پرداخت. دولت بوش پس از این واقعه به طور مصنوعی و ساختگی از فضای آن زمان سوءاستفاده نمود و در ابتدا محیط داخلی آمریکا و سپس محیط جهانی را کاملا امنیتی کرد و اساسا نوعی هراس ناشی از خطرات تروریستی را در سطح ایالاتمتحده و نظام بینالمللی ایجاد کرد. آمریکا در نخستین واکنش به حادثه 11 سپتامبر به افغانستان و سپس به عراق حمله کرد که توجیه حمله به افغانستان پناه گرفتن گروه القاعده به رهبری بنلادن به عنوان مسئول اصلی پدید آمدن حادثه 11 سپتامبر و در دلایل حمله به عراق نیز وجود سلاحهای کشتار جمعی و همکاری با گروه القاعده از سوی نومحافظهکاران اعلام شد.
اما با گذشت زمان برای مردم و برخی محافل داخلی آمریکا مشخص شد که جورج بوش حقایق مربوط به تهاجم به افغانستان و عراق را بیان نکرده و متعاقب این عوامفریبی در یک اقدام مغایر با قانون اساسی، دو قانون میهنپرستی را به تصویب رساند. از نگاه مردم آمریکا این اقدامات جورج بوش میراث ملی آمریکا مبنی بر حفظ آزادیهای فردی را از بین میبرد. بر این اساس در نوامبر گذشته مردم آمریکا اعتراض خود را در قالب رای به دموکراتها به نمایش گذاشتند.
با حضور دموکراتها در مجلس نمایندگان و سنای آمریکا که شعار «مسیر جدید» را سر داده بودند، انتظار رایدهندگان آمریکایی این بود که دموکراتها در مقابل یکجانبهگرایی نومحافظهکاران بایستند. لذا از ژانویه گذشته دموکراتها در هر دو مجلس در برابر سیاستهای بوش قدعلم کردهاند. در هفتههای اخیر دموکراتها سعی کردهاند راهبرد غلط بوش در عراق را از طریق کاهش بودجه نظامی در تنگنا قرار دهند. با وتوی مصوبه دموکراتها توسط بوش، اختلاف آنها با جمهوریخواهان بشدت افزایش خواهد یافت. در شرایط بعدی، دموکراتها میتوانند با برگشت لایحه وتو شده مجددا آن را به رای گذارند و در صورتی که دو سوم نمایندگان بار دیگر به آن لایحه رای دهند، رئیسجمهور موظف به اجرای آن است و در غیر این صورت لایحه جدیدی را به تصویب خواهند رساند که در مرحله آخر استیضاح بوش به دلیل تاکید بر شیوههای قبلی میتواند در دستور کارکار سنا قرار گیرد.
* اختلاف دموکراتها و نومحافظهکاران در خصوص سیاست خارجی آمریکا در چارچوب مند قابل فهم خواهد بود یا در قالب استراتژی تحلیل میشود؟
** اساسا با عنایت وجود سند امنیت ملی آمریکا در قرن 21 و اجماع در خصوص منافع کلان ایالاتمتحده اختلافها در چارچوب متد با شیوههای برخورد با تهدیدات یا ابزارهای سیاست خارجی قابل فهم است. دموکراتها معتقدند که شروع جنگ آمریکا در عراق با استدلالهای قوی همراه نبوده و بسیار شتابزده عمل شده است و بر این اساس اگر چه نومحافظهکاران در استراتژی تخریب حکومت صدام خوب عمل کردهاند، اما برای ادامه حضور نظامیان آمریکا دارای استراتژی نبودهاند. بر همین اساس میتوان گفت که دموکراتها ابزار شورای امنیت، قطعنامهها و فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابله با کشورها توصیه میکنند، اما جمهوریخواهان کاربردهای نظامی را بیشتر مورد توجه قرار میدهند. همچنان که شاهد هستیم در دوران کلینتون دموکرات فشارها علیه ایران بیشتر قطعنامهای بود؛ اما در زمان بوش فشارها بیشتر در قالب تهدیدات نظامی بوده است.
* با این توصیف شرایط جمهوریخواهان در انتخابات آتی ریاست جمهوری آمریکا چگونه خواهد بود؟
** اگر جمهوریخواهان بتوانند در فاصله یکسال آینده تا انتخابات ریاست جمهوری قضیه عراق را مدیریت کنند و به دستاوردهایی در این عرصه دست یابند، شرایط مناسبی را در آینده برای رقابت با دموکراتها خواهند داشت. از سوی دیگر موضوع هستهای ایران نیز چنانچه در دوره بوش بتواند به گونهای سامان پیدا کند، میتواند برای جمهوریخواهان به عنوان یک برگ برنده محسوب شود. تاکید دولت بوش برای تداوم حضور در عراق و همچنین اهمیت دادن به نشستهای بینالمللی در خصوص روند امنیت عراق از جمله نشست شرمالشیخ بیانگر تلاش جمهوریخواهان برای خروج با دستاورد از عراق است تا در انتخابات ریاست جمهوری آینده با بیاقبالی مردم روبهرو نشوند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
