ژنرالی برای حفظ جمهوری لبنان

مجتبی سپهری‌والا

اوضاع سیاسی لبنان چنان درهم پیچیده و نابسامان است که بعید به نظر می‌رسد راه‌حلی سریع برای آن بتوان یافت. اختلاف دو طیف اصلی سیاست لبنان و چنده پاره شدن توافقات معمول، ریاست ‌جمهوری این کشور را تبدیل به معمایی لاینحل کرده است. در شرایطی که نامزدان حایز شانس و به طور خاص میشل‌عون، هر یک به دلیل مخالفت طیفی از سیاسیون به حاشیه رانده شده‌اند، به نظر می‌رسد شانس ژنرال میشل‌ سلیمان، فرمانده ارتش لبنان برای راهیابی به کاخ ریاست ‌جمهوری بیش از دیگران باشد. سلیمان که در آخرین لحظات ریاست‌ جمهوری لحود و با صدور فرمان حکومت نظامی از سوی وی مسئول حفظ امنیت کشور شد، هر چند هنوز نتوانسته اجماع لازم را برای تصاحب این سمت به دست بیاورد و پایانی بر تنش‌ها نهد، اما همچنان به عنوان شانس اصلی ورود به کاخ خالی مانده ریاست‌ جمهوری لبنان مطرح است. نوشتار حاضر نگاهی دارد به زندگی و مواضع فرمانده مسیحی ارتش لبنان و رئیس‌جمهور احتمالی این کشور و نحوه تعامل او با گروه‌های مختلف.

ژنرال میشل‌ سلیمان، مسیحی مارونی 59 ساله، به دنبال پیروزی ارتش لبنان به فرماندهی وی در جنگ علیه گروه تروریستی «فتح‌الاسلام» ‌در اردوگاه «نهرالبارد»‌ در شمال این کشور، به عنوان چهره‌ای بی‌طرف برای مقام ریاست‌ جمهوری مطرح شد.

او در سال 1948 در شهرک عمشیت استان جبل لبنان به دنیا آمد. در سال 1970 از مدرسه جنگلی فارغ‌التحصیل شد. وی پیش از این در سمت‌های رئیس اطلاعات ارتش لبنان در استان جبل، دبیر ستاد فرماندهی ارتش، فرماندهی تیپ یازدهم و تیپ ششم پیاده منصوب بوده است. از سال 1998 به دنبال انتخاب امیل‌ لحود به ریاست‌ جمهوری لبنان، جانشین وی در مقام فرماندهی ارتش شده است.

سلیمان بدون آنکه هوادار حزب و جناح خاصی باشد، به درجه ژنرالی ارتش رسید و در واقع چون ایدئولوژیست نمی‌باشد، موفق شد ارتش لبنان را که از همه قومیت‌ها و ادیان این کشور تشکیل شده است، متحد نماید.

او از زمان شروع اعتراضات مردمی به دنبال ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر فقید لبنان، با گروه حاکم موسوم به «چهارده مارس» مشکلی نداشته است. از سوی دیگر سلیمان هرگز خواسته دولت لبنان برای سرکوب مخالفان را اجابت ننموده است.

در عین‌ حال در جنگ 33 روزه لبنان با اسرائیل، از حزب‌الله و مقاومت اسلامی حمایت کرد و بر اساس ترسیم‌های فکری خود، اسرائیل را به عنوان «دشمن» می‌شناسد.

وی در زمان حضور ارتش سوریه در لبنان به مقام فرماندهی ارتش این کشور رسید و از روابط خوبی با سوریه برخوردار است. علی‌رغم اتهامات جناح «چهارده‌ مارس» به سوریه در مورد هدایت جنگ در اردوگاه «نهرالبارد» در لبنان، او رسما اعلام نمود که سوریه در این جنگ نقشی نداشته است. این اعلام موضع با خشم دولت حاکم فواد سنیوره مواجه شد.

به نظر تحلیلگران، میشل سلیمان به طور کلی بی‌طرف بوده و در فاصله مساوی میان موافقان و مخالفان دولت قرار دارد و می‌تواند مورد حمایت کشورهای مختلف از جمله ایران، سوریه، عربستان، فرانسه و آمریکا قرار گیرد.

چهارده مارس، سنگر پیش‌روی ژنرال

سیاستمداران جناح موسوم به «چهارده مارس»‌که بیش از دو سال است قدرت را در لبنان در دست دارند، با اتخاذ سیاست‌های ضدسوری خود و ادعای مقابله با جریان‌های افراط‌گرا حمایت آمریکا و غرب را به دست آورده‌اند.

در سال 2005 ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر پیشین و تظاهرات گروه‌ها و احزاب در بیروت باعث خروج نیروهای سوریه از خاک لبنان شد. بعد از آن دولت فواد سنیوره مورد حمایت آمریکا قرار گرفت، اما با تغییر رویکرد آمریکا و اتخاذ استراتژی جدید و دعوت از نمایندگان سوریه برای شرکت در کنفرانس صلح آناپولیس (با وجود متهم نمودن سوریه به دخالت در مسائل لبنان و حمایت از ناآرامی‌های عراق) سیاست ترغیب دمشق به حمایت از تلاش‌های کاخ سفید برای پیشبرد طرح صلح خاورمیانه‌ای آمریکا در دستور کار واشنگتن قرار گرفت. ایالات‌ متحده در پی توافق با سوریه برای کاهش تنش در لبنان راهکار میانه‌ای در پیش گرفت. این امر شرایط نامناسبی را برای جناح ضدسوری که سعی در به حاشیه راندن حزب‌الله و دیگر گروه‌های مبارز داشت، ایجاد کرد.

گروه «چهارده مارس» که قبلا به امید انتخاب فردی از جناح خود، با نامزدی میشل ‌سلیمان، فرمانده ارتش لبنان، برای مقام ریاست ‌جمهوری و تغییر در قانون اساسی مخالفت می‌نمود، بلافاصله بعد از برگزاری کنفرانس آناپولیس، با این امر موافقت کرد. لازم به ذکر است که بر اساس قانون اساسی لبنان، نامزد ریاست‌ جمهوری باید دو سال قبل از انتخابات از مقام خود استعفا کرده باشد. گروه «چهارده مارس» مدعی است که با هدف حفظ وحدت ملی لبنان و جلوگیری از تعمیق خلأ سیاسی در کشور، یک هفته قبل از کنفرانس آناپولیس با کاندیداتوری ژنرال سلیمان به عنوان فردی بی‌طرف و میانه‌رو موافقت نموده است. در این میان ولید جنبلاط، از چهره‌های سرشناس این گروه اعلام کرد که در حال حاضر مساله مهم، انتخاب رئیس‌جمهور است و پس از آن می‌توان به حل و فصل اختلافات موجود پرداخت.

در واقع گروه «چهارده مارس» زمان بعد از تعیین رئیس‌جمهور را فرصت مناسبی برای تسویه حساب با مخالفان دولت می‌داند و به دنبال انتقال اختیار اعلام جنگ و صلح از رئیس‌جمهور به نخست‌وزیر و استفاده از آن برای مبارزه با مقاومت لبنان می‌باشد. این در حالی است که سفیر آمریکا در لبنان اعلام کرد حتی رئیس‌جمهور آینده نیز قادر به خلع ‌سلاح حزب‌الله نخواهد بود.