WWW. Hassan Fathi. Blogfa. Com حسن فتحی
هر چند جابجایی کویزومی نخستوزیر ژاپن یک سال قبل با شینزو آبه با آرامی و تفاهم نمایندگان مجلس همراه بود ولی از آنجا که سال گذشته سال خوبی برای حزب حاکم این کشور و کابینه آبه نبوده و او پس از یک سال، ناگزیر به کنارهگیری شده است. انتخاب جانشین او و در حقیقت نخستوزیر جدید ژاپن با تنش و چالش مواجه بود. یک سال قبل حزب لیبرال دموکرات ژاپن که توانسته بود در انتخابات زود هنگام پارلمانی به پیروزی چشمگیری دست یابد پس از بروز اختلافات میان کویزومی نخستوزیر با چین و دو کره و در شرایطی که اوضاع سیاسی در جنوب شرق آسیا برای ژاپن چندان مساعد نبود با صلاحدید حزب حاکم جای خود را به چهره جدیدی داد با این تصور که نخستوزیر و دولت جدید بتوانند اختلافات با چین و کره جنوبی را برطرف کرده و اوضاع را به نفع توکیو دگرگون سازند زیرا این دو کشور برخلاف کره شمالی از نظر سیاسی و تجاری و اقتصادی برای ژاپن اهمیت داشته و ژاپنیها مایل نبودند برخی دیدگاهها و عقاید کویزومی نخستوزیر، این روابط را خدشهدار سازد.
بازدید کویزومی از معبد قربانیان جنگ دوم جهانی (سوکونی) که همه ساله صورت میگرفت همواره با اعتراض و نارضایتی چین و کره جنوبی مواجه بوده است و آنها این اقدام نخستوزیر را طرفداری از جنایات نظامیان ژاپنی در طول جنگ دوم جهانی در دو کشور مزبور تلقی میکردند به همین دلیل وقتی که شینزو آبه با صلاحدید حزب لیبرال دموکرات جانشین کویزومی شد سیاست دولتش را اصلاح روابط با همسایهها و پرهیز از اقدامات تحریک برانگیز اعلام کرد. او در طول یک سال گذشته که سکان هدایت ژاپن را در دست داشت در این راستا حرکت کرده و سعی در ترمیم روابط نمود. ولی مشکلاتی که بر سر راه آبه به وجود آمد و قد علم کرد عمدتاً داخلی بود و در نهایت او را از پای درآوردند.
بحران زمانی حاد شد که حزب حاکم لیبرال دموکرات که در سالهای پس از جنگ دوم جهانی و رنسانس سیاسی در ژاپن همواره قدرت را در دست داشته در انتخابات مجلس سنا از رقیب دموکراتیک خود شکست خورد و آنها خواستار کنارهگیری دولت از قدرت و برگزاری انتخابات زود هنگام پارلمانی شدند. زیرا تصور میکردند رسواییهای مالی که گریبان کابینه و تعدادی از وزرای دولت آبه را گرفته بر آرای مردم تاثیر منفی گذارده و در صورتی که آنها در پای صندوقهای رای حضور یابند دیدگاههای خود را تغییر داده و حمایتشان را از حزب حاکم لیبرالدموکرات پس خواهند گرفت. با توجه به چنین تجربهای که بیش از یک دهه قبل، احزاب مخالف به دست آورده بودند این ذهنیت برای رهبران حزب دموکراتیک و متحدانشان به وجود آمده بود که این بار نیز میتوانند از شرایط نامطلوب حزب لیبرال دموکرات بهره گرفته و اکثریت آنها را در پارلمان از بین ببرند.
در کنار از دست دادن اکثریت مجلس سنا توسط حزب لیبرال دموکرات باید به رسواییهای پیدرپی مالی اعضای کابینه آبه اشاره کرد که روزبهروز از اعتبار و وجهه او و کابینهاش میکاست ولی از آنجا که حزب لیبرال دموکرات اکثریت پارلمانی را در دست دارد خدشهای به موقعیت این حزب در پارلمان وارد نیامده و آبه میتوانست به راحتی وزرای دولت را جابجا کرده و افراد خاطی را وادار به کنارهگیری کند.
در ارتباط با رسوایی مالی که گریبان تعدادی از وزرای کابینه آبه را گرفته بود باید به افشای سوءاستفادههای مالی 3 وزیر کشاورزی اشاره کرد که در مدت 4 ماه منجر به استعفای پیدرپی آنها گردید.
رسوایی مالی 4 وزیر کابینه، آبه را ناگزیر به کنارهگیری کرد اما این رسواییها اگر چه لطمهای اساسی بر وجهه دولت و حزب لیبرال دموکرات زد ولی عامل سقوط دولت و استعفای نخستوزیر این رسواییها و فشارهای احزاب مخالف که کنترل مجلس سنا را در دست گرفته بودند، نبود بلکه آنچه به حضور آبه در نخستوزیری خاتمه داده و او را در بیمارستان بستری کرد اختلاف بر سر برنامههایی بود که دولت و نخستوزیر موظف به تبعیت از آن بودند.
زمانی که کویزومی اعلام انتخابات زود هنگام کرد اصلاحاتش با بنبست مواجه شده بود. او با پیروزی در انتخابات توانست اصلاحات مورد نظرش را در پارلمان به تصویب برساند. اما آبه احساس میکرد با توجه به شرایطی که به وجود آمده قادر به دفاع از برنامههایش خصوصاً طرحهای نظامی نبوده و نمیتواند مجلس را با خود همراه سازد به همین دلیل ترجیح داد جای خود را به چهره جدیدی بدهد.
آبه تهدید کرده بود در صورت عدم تصویب ماموریت پشتیبانی ژاپن از نیروهای آمریکایی در افغانستان توسط پارلمان استعفا خواهد داد. نیروی دریایی ژاپن از نوامبر 2001 به پشتیبانی از نیروهای آمریکایی در افغانستان و سوخترسانی به هواپیماهای آمریکایی مشغول است. مهلت این ماموریت در اول نوامبر (10 آبان) به پایان میرسد و تمدید آن مستلزم تصویب پارلمان است. این ماموریت بیشتر در سال 2003 برای 2 سال و در سال 2005 برای یک سال دیگر تمدید شده بود. مخالفان معتقد بودند این قبیل ماموریتهای پشتیبانی از آمریکا خلاف قانون اساسی ژاپن است. «اوزاوا» رهبر حزب مخالف دموکراتیک میگوید ژاپن فقط باید در ماموریتهای صلحبانی سازمان ملل شرکت کند.
بوش این پشتیبانی را برای نظامیان آمریکا در افغانستان حیاتی توصیف کرده و خواستار تمدید آن شده بود. همچنین به ژاپن هشدار داده بود اتمام این ماموریت به روابط دوجانبه لطمه خواهد زد.
در این شرایط به یکباره آبه تهدید خود را عملی ساخته و یک سال پس از آغاز دوران نخستوزیری در یک کنفرانس خبری اعلام کرده که تصمیم به کنارهگیری گرفته و فکر میکند حزب لیبرالدموکرات باید با یک رهبر جدید پیشرفت و تحرکی دوباره بیابد.
در طول یک سال حکومت آبه، 4 نفر از وزرای کابینه به دلیل رسواییهای مالی و سیاسی مجبور به استعفا شده و یک وزیر نیز خودکشی کرد. پس از انتخابات مجلس سنا، بسیاری از مخالفین خواستار استعفای او شده بودند ولی آبه مخالفت کرده بود. او که پس از کنارهگیری در بیمارستان بستری شد به دلیل بروز ناآرامیها در کشورش عذرخواهی کرد و گفت: متاسفم که نتوانستم انتظارات مردم را برآورده سازم.
او صراحتاً اعلام میکند میبایست به طور واضح درباره شرایطم سخن میگفتم. شرایط من طی ماه گذشته بدتر شده بود تحت این شرایط نمیتوانستم به مسئولیتهایم عمل کنم. به همین دلیل به این نتیجه رسیدم که استعفا دهم.
برای جانشینی او از حزب حاکم دو نفر مطرح بودند که شامل فوکودا و تاروآسو میشدند که در دولتهای قبلی عضویت داشتند. آنها وعده داده بودند که در صورت نخست وزیری به اصلاحات اقتصادی آغاز شده توسط آبه، توجه بیشتری خواهند کرد. آنها همچنین بر لزوم تمدید ماموریت پشتیبانی تاکید داشتند. تا اواخر سال 2009 هیچ نیازی به برگزاری انتخابات مجلس در ژاپن نیست. اما بنبست پارلمانی ممکن است باعث برگزاری انتخابات زود هنگام شود:
رقابت میان فوکودا و آسو برای رهبری حزب حاکم را فوکودا برنده شد. او دیدگاههایی دارد که میتواند روابط با همسایگان را بهبود بخشد. فوکودا در نظر دارد وزیر آموزش را جانشین آسو دبیرکل و فرد دوم حزب کند.
شواهد امر نشان از این واقعیت دارد که فوکودا تغییرات اساسی در سیاستها و روابط ژاپن ایجاد خواهد کرد زیرا او مخالف بازدید از معبد سوکونی و تنش با کره شمالی است و عنصری محافظهکار و میانهرو محسوب میشود. او به این دلیل به این مسئولیت گمارده شد که پس از یک سال تنش و رسوایی، ثبات سیاسی را به کابینه و پارلمان بازگرداند. او 330 رای از 527 رای پارلمان را به خود اختصاص داد در حالی که رقیبش آسو فقط 197 رای را به دست آورد. او پس از این پیروزی اعلام کرد که حزب لیبرال دموکرات با شرایط بسیار دشواری روبهرو است و من میخواهم احیای حزب را در اولویت قرار داده و اعتماد مردمی را به حزب بازگردانم. او با اشاره به شکست حزبش در انتخابات مجلس سنا خاطرنشان ساخت این که ما توسط مردم به شدت مورد نکوهش قرار گرفتیم امری کاملاًًًًً طبیعی است ما کاری که باید انجام دهیم این است که تکتک امور را اصلاح کنیم تا اطمینان و اعتماد مردم را مجدداً به دست بیاوریم. او و رقیبش وعده داده بودند به مناطق روستایی و سایر نهادها و بخشهایی که از اصلاحات پیشین متضرر شدهاند توجه بیشتری خواهند کرد. فوکودا در مصاحبهای بر این مساله تاکید کرده بود که اصلاحات بنیادی یعنی احیای ساختارهای اقتصادی بدون صرف هزینههای گزاف.
در این حال حزب مخالف دموکراتیک با اتکا به اکثریتی که در سنا به دست آورده از فوکودا خواسته دست به تغییرات اساسی بزند. این حزب از نخستوزیر جدید خواسته انتخابات جدید برگزار کند و تاکید کرده که مردم ژاپن خواستار چیزی بیش از یک تغییر در حزب لیبرال دموکرات هستند. «هاتویاما» دبیر حزب مزبور میگوید: خواستههای مردم فقط به چرخش قدرت در درون حزب لیبرال دموکرات محدود نمیشود وی خواستار انحلال هر چه سریعتر پارلمان شده و اعلام داشته هر دولتی که بدون پشتیبانی مردم سر کار بیاید دیر یا زود با بنبست مواجه خواهد شد. این حزب تصور میکنند بحرانی که بیش از یک دهه قبل گریبان حزب لیبرال دموکرات را گرفته و سبب روی کار آمدن کوتاه مدت مخالفین گردید این بار نیز میتواند شرایط را به نفع آنها تغییر دهد. همان زمان نیز رسوایی مالی و اختلاس، افکار عمومی را علیه حزب لیبرال دموکرات تحریک کرده و احزاب مخالف که دست به ائتلاف زده بودند موفق به کسب اکثریت گردیدند در صورتی که حزب لیبرالدموکرات از دهه 1950 که آمریکا استقلال ژاپن را به رسمیت شناخت تاکنون همواره قدرت را در دست داشته و اکثریت پارلمان را دارا بوده است. احزاب مخالف تصور میکنند بحران یک سال گذشته که به سقوط دولت آبه انجامید میتواند زمینهساز روی کار آمدن آنها شود. در حالی که حزب حاکم نیز با سپردن سکان رهبری به فوکودا درصدد نوسازی برآمده تا با پشتسرگذاردن این بحران، اعتبار خود را مجدداً به دست آورد.