گروه جهان
آمریکا سراسیمه و با تلاش فراوان سعی در پیشبرد طرح خود برای استقرار سامانههای راداری و رهگیر موشکی در جمهوری چک و لهستان دارد. ادعای واشنگتن برای این حرکت مقابله با توان موشکی ایران به منظور حمایت از متحدان فراآتلانتیکی کاخ سفید در اروپاست. اما واقعیتهای این پرونده چیست؟
با وجود آنکه ایران در تاریخ 250 سال اخیر خود تجاوز به خاک هیچ کشوری را در کارنامه خود نداشته و در حال حاضر تلاش در برقراری صلح منطقهای و فراتر از آن صلح در سطح جهانی دارد ایالات متحده مدعی است خود را برای روزی آماده میکند که موشکهای ایرانی به سوی اروپا شلیک شوند. میگوید موشکهای رهگیر پاتریوت را برای منهدم کردن راکتهای ایرانی طراحی و تولید کرده است و میخواهد سیستمهای راداریاش را در اروپای شرقی مستقر کند تا در صورت وقوع حملهای موشکی در سریعترین زمان ممکن موشکهای رهگیرش را فعال و پرتاب کند!
همه این موارد از جانب دستگاههای تبلیغاتی و خبرپراکنی آمریکا به کرات مطرح و مبنای آن بر این قرار داده شده است که ایران در پی توسعه توان تسلیحاتی و به ویژه موشکی خود است که این امر به ویژه تهدیدی خطیر برای اروپاییان محسوب میشود. اما ایران چه پاسخی به این هجمه سیاسی داشته است؟
در تازهترین موضعگیری از جانب تهران سیدمحمدعلی حسینی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز 23 مهر ماه برنامههای آمریکا برای استقرار سپر ضد موشکی در اروپا را ماجراجویی نظامی خواند و اعلام کرد: برنامه استقرار سپر ضد موشکی آمریکا در اروپای شرقی به نوعی ماجراجویی نظامی بر اساس توضیحاتی ساختگی غیرواقعی و غیرمنطقی است. این مغایر با تلاشهای جامعه جهانی در راستای کاهش و کنترل تسلیحات است.
در همین حال تهران با این استدلال که اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری ایران است و دو طرف تلاش در حفظ روابط دوستانه سیاسی اقتصادی و فرهنگی خود دارند ادعای وجود تهدید موشکی برای اروپا از سوی ایران را مضحک و غیرمنطقی دانسته است.
بخش جالب داستان آنجا است که روسها نیز در این مساله با ایران هم نظرند. آنها بر اساس اطلاعاتی که میگویند در دست دارند تاکید میکنند آمریکا در پی بزرگنمایی موضوعات بیپایه است.
در همین زمینه یوری بالویفسکی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه ابراز عقیده کرده است که ایران در آیندهای نزدیک موشکهای بالستیک قارهپیما نخواهد داشت بنابراین آمریکا به چه دلیلی باید بخواهد برای دفاع در مقابل تسلیحاتی که وجود خارجی ندارند سپر ضد موشکی در اروپا مستقر کند؟
این سوالی بوده است که بارها طرفهای مختلف به شکلهای گوناگون مطرح کردهاند، اما آمریکا بر آن نیست که پاسخی در خور به این ابهامات بدهد. این کشور تلاش میکند با حرکتهای دیپلماتیک موضع غیرمنطقی خود را بر کرسی بنشاند. چندی پیش از سفر ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه به ایران که برای شرکت در اجلاس سران کشورهای ساحلی خزر به تهران آمده بود کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه و رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا به مسکو رفته بودند تا ضمن جلوگیری از تقویت محور تهران – مسکو روسیه را از مقاومت در برابر استقرار سیستم سپر موشکی آمریکا در اروپا منصرف کنند، اما در نهایت رایس و گیتس با چمدانهای خالی به موطن خود بازگشته و تنها به این توافق با کرملین رسیدند که کارشناسان به ارزیابی از تهدیدات واقعی از سمت جنوب بپردازند. اما به واقع چه تهدیدی؟ میخائیل مارگلوف رییس کمیته امور بینالملل شورای فدراسیون روسیه (مجلس سنای روسیه) اعلام کرده است که مسکو همانند سابق مخالف برنامه آمریکا برای استقرار سیستم دفاع ضد موشکی در اروپا بوده و معتقد است اگر آمریکا قایل به وجود تهدیدی از جانب ایران باشد میتواند آن را با استفاده از ایستگاههای نظارتی حل کند. در همین رابطه آناتولی سردوکوف، وزیر دفاع فدراسیون روسیه در کنفرانسی مطبوعاتی در مسکو که در پایان دیدار وزرای خارجه و دفاع روسیه و آمریکا درباره مساله استقرار سپر ضد موشکی آمریکایی در اروپا برگزار شده بود اعلام کرد که ایستگاه راداری روسیه در جمهوری آذربایجان موسوم به قبله آمادگی انجام وظایفی را دارد که در چارچوب پیشنهاد روسیه به آمریکا برای استفاده مشترک از آن با هدف دفاع ضد موشکی مطرح شده است.
وزیر دفاع آمریکا نیز به نوبه خود گفت متخصصین آمریکایی که از این ایستگاه استفاده کردهاند معتقدند که این رادار ویژگیهایی را دارد که میتواند بسیار مفید واقع شود. با این حال وی ادامه داد مهمترین ویژگی این رادار هشدار زود هنگام است، اما نمیتواند به عنوان رادار قابل استفاده برای موشکهای رهگیر استفاده شود.
همین دست مسایل باعث شده است که روسها با دیده تردید به طرح آمریکاییها بنگرند. مارگلوف رییس کمیته امور بینالملل مجلس سنای روسیه با اشاره به اینکه مسکو امید دستیابی به توافق با آمریکا در رابطه با این مساله را از دست داده است گفت که دلایل آمریکا متقاعدکننده نیست.
مارگلوف همچنین در رابطه با برنامه هستهای ایران ابراز اطمینان کرد: درباره تهدید ایران مبالغه شده است. نه آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نه هیچ کس دیگری اسناد و شواهد متقاعدکنندهای ندارد که ایران به ساخت سلاح هستهای میپردازد. توسل به زور در رابطه با ایران ناقض تمامی کنوانسیونهای بینالمللی است و پیامدهایی فاجعهآمیز برای تمامی منطقه در پی خواهد داشت. تهران پیش از این هشدار داده است که اجرای این طرح آمریکایی بیشک منجر به از سرگیری رقابتهای خطرناک تسلیحاتی بر هم زدن نظم جهانی و توازن قوا در عرصه بینالمللی خواهد شد. مسکو نیز استدلالهای مطرح شده از سوی آمریکا را متقاعدکننده ندانسته و استقرار سیستم سپر موشکی را در نزدیکی مرز خود به مثابه تهدیدی برای امنیت ملی روسیه ارزیابی کرده است.
مسکو سیگنال واضحی را نیز برای آمریکا و اقدام این کشور در راستای بر هم زدن توازن نظامی ارسال کرده است. علاوه بر آن که مسکو خروج خود را از پیمان نیروهای مسلح متعارف در اروپا موسوم به CFE اعلام کرد پوتین از تولید نسل جدیدی از تسلیحات هستهای در روسیه خبر داد.
به هر حال نباید این را از یاد برد که مقامات عالی رتبه روسیه از جمله بالویفسکی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح این کشور خاطرنشان کردهاند برنامه آمریکا برای استقرار سپر ضد موشکی در لهستان و چک علیه روسیه است.
بالویفسکی گفته است: به کمک محاسبات و نمودار میتوان ثابت کرد سیستم دفاع ضد موشکی که امروز در اروپا ایجاد میشود، مشخصا علیه روسیه است. اگر منطق آمریکا را پذیرفت که ایران ظرف پنج تا 7 سال آینده موشکهایش را خواهد ساخت پس رادارهای آمریکا و موشکهای رهگیر در این 7 سال چه کار خواهند کرد آنها چه کاربری خواهند داشت؟ پاسخ روشن است. آمریکا میخواهد پتانسیل روسیه را تحت نظر داشته باشد.
در همین حال به تازگی واشنگتن نیات اصلی خود را که مبتنی بر رویکرد سیاسی و امتیازگیرانه و نه امنیتی و حفاظتی به این موضوع است لو داد. دانیل فرید، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا از طرف واشنگتن اعلام کرده است که کاخ سفید آماده گوش دادن به نگرانیهای مسکو در رابطه با استقرار سپر ضد موشکی در اروپای شرقی و امتناع از آن است، اما پیش از آن روسیه باید موفق شود که ایران را متقاعد به توقف برنامه هستهای خود کند.