تقابل پایدار

بخش سیاسی خارجی

ابراز مخالفت علنی و شدید کاخ کرملین با طرح استقرار سیستم دفاع ضد موشکی ایالات متحده آمریکا در خاک اروپا مناسبات مسکو ـ واشنگتن را وارد فاز تازه‌ای نموده است. این در حالی است که روسها از ابتدای سال 2000 تاکنون سعی داشته‌اند با اتخاذ رویکردی محتاطانه در مقابل کاخ سفید، از ایجاد تنش در مناسبات دوجانبه خود و آمریکا پرهیز نمایند. البته این استراتژی مسکو در نهایت به ضرر کاخ کرملین تمام شد. راه‌اندازی انقلابهای رنگین در حیاط خلوت روسیه و اصرار آمریکا مبنی بر استقرار موشکهای خود در لهستان و چک نتیجه عینی سیاستهای ناکارآمد مسکو در تقابل با کاخ‌ سفید بود. اما این بار روسها منافع کلان خود در نظام بین‌الملل را در خطر می‌بینند. نشانه‌گیری موشکهای آمریکا به سوی کاخ‌ کرملین به هیچ عنوان از سوی مقامات روسی قابل پذیرش نیست. بارها پوتین و لاوروف بر مخالفت خود با این اقدام واشنگتن تاکید نموده‌اند.

اخیرا نیز وزیر خارجه روسیه از نادیده گرفته شدن نگرانی‌های مسکو در خصوص طرح‌های استقرار تجهیزات دفاع ضد موشکی (ای‌بی‌ام) واشنگتن در اروپای مرکزی، ابراز نارضایتی کرده است. واقعیت امر این است که روسیه چاره‌ای جز ترسیم راهبرد جدید خود در تقابل با آمریکا ندارد. البته جابه‌جایی قدرت میان جمهوریخواهان و دموکراتها می‌تواند تا حدودی بار تهدید آمریکا بر روسیه را کاهش دهد. اما کلیت نگاه تهدیدمحور آمریکا نسبت به روسیه هیچ‌گاه از بین‌ نمی‌رود. این نوع نگاه به اروپا نیز سرایت نموده است، به گونه‌ای که کشورهای اروپایی به هر نحو ممکن سعی دارند مناسبات خود و مسکو را به حداقل سطح ممکن برسانند.

هم‌اکنون مناسبات روسیه و انگلستان به دنبال اخراج دیپلماتهای طرفین و اختلافات پایدار آن دو دگرگون شده است و دو کشور فصل بسیار سردی را در روابط دوجانبه خود می‌گذرانند. از سوی دیگر، آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان نیز با محکوم نمودن حقوق‌ بشر در روسیه، دروغین خواندن نتایج انتخابات دوما و دفاع از طرح استقرار سیستم دفاع ضد موشکی ایالات متحده آمریکا مخالفت برلین با مسکو را به عینیت رسانده است. البته در این میان نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه با مخابره سیگنالهای مثبت و نامتعارف در اتحادیه اروپا راهبرد مجزایی را نسبت به دو راس دیگر تروئیکای اروپایی در پیش‌ گرفته است. راهبردی که حتی محافظه‌کاران فرانسه نیز نسبت به آن انتقاد نموده‌اند. در هر صورت روسیه نباید تقابل پایدار آمریکا و اتحادیه اروپا با خود را نادیده انگارد. هرگونه ساده‌انگاری کاخ کرملین در این برهه حساس از حیات سیاسی جهان می‌تواند عواقب و تبعات جبران‌ناپذیری برای آنها به دنبال داشته باشد.