عربستان و ریشههای القاعده
فاطیما رهگذر
دولت عربستان با دستگیری 172 مظنون تروریست وابسته به گروه القاعده اعلام کرده است که آنها در تلاش بودند با حمله به تاسیسات نفتی و نظامی این کشور، حملاتی شبیه 11 سپتامبر 2001 را که در نیویورک و واشنگتن رخ داد، انجام دهند.
اقدام وابستههای شبکه القاعده برای تکرار حادثهای مشابه حادثه 11 سپتامبر در عربستان، جای بسی سوال دارد که چرا القاعده که اعضای کثیری از آن سعودی هستند، این بار کشور خود را نشانه گرفتهاند.
القاعده، شبکهای تروریستی است که از مجموعه گروههای مختلفی تشکیل شده و حلقه ارتباطی همه آنها که در واقع میتوان گفت رهبری این شبکه به عهده اوست، فردی سعودی به نام اسامهبنلادن است. گفته میشود این شبکه دارای 40 پایگاه در نقاط مختلف جهان است که هر پایگاه نیز از سوی فردی رهبری میشود.
عملیات تروریستی متعددی از سوی این شبکه در کشورهای مختلف جهان صورت گرفته و میگیرد؛ به طوری که تعداد آنها از شمارش خارج است و نقطه اوج آن را در عراق میتوان ملاحظه کرد و بر اساس جدیدترین آمار، 45 درصد از حملات تروریستی سال 2006 در عراق بوده است. اهمیت این قضیه از آنجاست که عربستان به همراه آمریکا از پایهگذاران و عوامل اصلی شکلگیری القاعده بودند و در این سالهای اخیر، نشانههایی از حمایتهای تلویحی دولت عربستان و بسیاری از موسسات این کشور از این شبکه تروریستی قابل مشاهده بود و هنوز هم ادامه دارد. سال 1979 به دنبال حمله شوروی سابق به افغانستان، ایالات متحده آمریکا درصدد حمایت از نیروهای مقاومت افغان که بعدها مجاهدین نام گرفتند، برآمد و بعد از آن بود که واشنگتن با همکاری عربستانسعودی و پاکستان تصمیم به بنا کردن مدارس اسلامی در پاکستان برای پناهندگان افغان گرفت که بنلادن نیز از جمله افرادی بود که در این مدارس تعلیم دید. بنلادن اواسط دهه 1980 تحت تاثیر حمله شوروی به افغانستان در این کشور سازمانی به نام مکتب خدمت را تاسیس کرد و سربازانی را از سراسر جهان به خدمت گرفت که بعدها به پایگاه یک شبکه جهانی تبدیل شد. این سازمان، دفترهایی را در دهه 80 در بروکلین و دیترویت آمریکا تاسیس کرد و اعضای جدیدی را به خدمت گرفت. پس از خروج شوروی از افغانستان و بالا گرفتن جنگ و درگیری میان گروههای مجاهدین، طالبان که از بطن مدارس مذهبی که در دوره جنگ بین مجاهدین و شوروی سابق تاسیس شده بود، برآمده و بر افغانستان حاکم شدند که به این ترتیب این گروه به مامنی برای بنلادن تبدیل شد.
با وجود حمایتهای آمریکا و عربستان از بنلادن، در دهه 1990 آمریکاییها به دنبال حمله عراق به کویت در عربستان مستقر شدند تا عملیات آزادسازی کویت را انجام دهند و همین عامل، خشم اسامهبنلادن را برانگیخت و رژیم سعودی را نیز به انحراف از اسلام و مرتد بودن محکوم کرد. این موضوع در کنار خشم اعراب نسبت به حمایت آمریکا از اسرائیل در برابر مردم فلسطین و رنج مردم عراق زیر تحریمهای سازمان ملل متحد، آرمان مقدسی بود که بنلادن جنبش خود به نام القاعده را بر اساس آن بنا کرد. عربستان، بنلادن را به دلیل اقدامات ضددولتی به سودان تبعید کرد؛ اما وی در آنجا هم به همکاری با گروههای افراطی مصر پرداخت و پس از تلاش برای بمبگذاری در محل استقرار سربازان آمریکایی در یمن، سودان تحت فشار آمریکا و عربستان، بنلادن را اخراج و وی راهی افغانستان شد.
بنلادن اردوگاههایی را در افغانستان بنیان نهاد. در این اردوگاهها به داوطلبانی که از کشورهای مختلف میآمدند، نحوه استفاده از مواد منفجره و تجهیزات نظامی آموزش داده میشد.
نقطه اوج فعالیتهای شبکه القاعده به عنوان بزرگترین گروه تروریستی جهان، حادثه 11 سپتامبر 2001 آمریکا بود که در این حادثه بر اثر برخورد هواپیما، مرکز تجارت جهانی و قسمتی از ساختمان ویران شد که البته بنلادن، این عملیات تروریستی را مجازاتی الهی دانست.
پس از 11 سپتامبر که 15 نفر از 19 عامل دستگیر شده آن سعودی بودند، تحریکات برای دستگیری طرفداران و همفکران القاعده در کشورهای مختلف از جمله عربستان بشدت آغاز شد و همین مساله درگیری القاعده و دولت عربستان را افزایش داد؛ به طوری که القاعده اقدامات تروریستی در این کشور را آغاز کرد.
ائتلاف طولانی مدت ریاض با واشنگتن، خشم افراطیون عربستان را در این مدت بیشتر برانگیخته است به طوری که دولت عربستان برای خلاصی از تروریستها و وابستههای القاعده در همان اوایل جنگ عراق یا پس از سرنگونی صدام، رئیسجمهور سابق عراق، آنها را به این کشور روانه کرد. یک مقام آگاه عراقی که نخواست نامش فاش شود در مصاحبهای با ما اظهار کرد: مساجد موجود در عربستان با تبلیغ به جهاد در عراق، موسسههای خیریهای هم که برای اهداف دینی فعالیت میکنند با حمایت مالی از این گروهها و علاوه بر آن فعالیت سایتهای تبلیغاتی سعودی علیه شیعیان و تسهیلات دولت عربستان در صدور گذرنامه برای آنها بستر لازم را برای روانه کردن این گروهها به عراق فراهم کرده است. شاید نتوان مدارک مستدلی دال بر حمایت رسمی دولت عربستان از گروههای القاعده ارائه کرد؛ اما با توجه به این که در کشورهای عربی، سازمانهای اطلاعاتی حاکم هستند و آزادی و دموکراسی در آنجا وجود ندارد، بنابراین تحرک این تعداد تروریست که بعضا به صدها و حتی هزاران نفر میرسد بدون چراغ سبز دولت امکانپذیر نیست و حتی پروندههایی در این خصوص وجود دارد.
دولت عراق در طول این چند سال همواره از کشورهای عرب همسایه که از برخی هم به طور رسمی نام برده است، خواسته که از ورود تروریستها به عراق جلوگیری کنند؛ اما با وجود هشدارهای مقامات عراقی اکنون عملیاتهای تروریستی دامن خود کشورهای صادرکننده تروریست را نیز گرفته است.
امیرنایف، وزیر کشور عربستان پس از دستگیری 172 مظنون تروریستی وابسته به القاعده اعلام کرده است: همکاری میان برخی از کشورها در خصوص شناسایی برخی گروههای تروریستی که در خاک این کشورها آموزش میبینند، وجود دارد و متاسفانه برخی کشورها همکاری نمیکنند؛ البته برخی کشورها مانند عراق به علت شرایطی که دارند نمیتوانند همکاری مناسبی برای جلوگیری از فعالیت شبهنظامیان داشته باشند. کارشناسان بر این اعتقادند که بنلادن روند جدیدی از تروریسم را با کمک پول، دارایی و طرفدارانش ابداع کرده و آن هم خصوصیسازی تروریسم است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
