گفتوگوی «ایران» با دکتر موسی ابومرزوق مقام ارشد جنبش حماس
آناپولیس؛ مُهر پایان بر دفتر سازش
احسان تقدسی ـ مختار پرتو
* فکر مىکنید اجلاس آناپولیس در دو جبهه سازش تشکیلات خودگردان و اسرائیل و جبهه سازش اعراب و اسرائیل چه فرمول عملى را ارائه خواهد کرد؟
** کنفرانس آناپولیس همانند تمام کنفرانسهایى که درباره فلسطین برگزار شده است، بىنتیجه خواهد بود. تجربه ثابت کرده است که اسرائیل جز با مقاومت از هیچ سرزمینى خارج نمىشود. این رژیم در سال ۱۹۷۳ با شکستى که متحمل شد از صحراى سینا خارج شد. از لبنان با شکست از حزبالله و از غزه هم با مقاومت گروههاى فلسطینى ناچار به خروج شد. با این تحلیل مىبینید که رژیم صهیونیستى در پاى میز مذاکره امتیاز نخواهد داد. از زمان کنفرانسهاى مادرید و اسلو ما بارها اعلام کردیم که گفتوگو با اسرائیل فقط وقت تلف کردن است و پیروزى نصیب ما نخواهد شد.
بر این اساس معتقدیم که آناپولیس هم به سرنوشت شکست کنفرانسهاى گذشته دچار خواهد شد. محمود عباس و اولمرت چندین دوره مذاکره کردند؛ گروههاى کارى مختلفى هم تشکیل دادند اما در نهایت حتى نتوانستند حول پیشنویس سادهاى براى ارائه در این اجلاس به توافق برسند. آنها با این پیشزمینه در این کنفرانس شرکت کردهاند. شاید همین امر نیز باعث کاسته شدن از سطح انتظارات آنان از آناپولیس شده و طرفین اعلام کردند که کنفرانس پائیز تنها مىتواند مقدمهاى براى مذاکرات آتى باشد و نه چیز دیگر.
این مواضع اینگونه مىنماید که گویا تاکنون مذاکرهاى میان طرف فلسطینى و اسرائیلى انجام نشده است.
حماس معتقد است که در پس اجلاس صلح آناپولیس اهداف دیگرى وجود دارد. یکى از این اهداف اعلام عدم دشمنى رژیم صهیونیستى و اعراب است. جمع شدن آنها در زیر یک سقف القاى وجود عدم دشمنى در میان آنان است تا بدینترتیب راه آغاز گفتوگوها و روابط دیپلماتیک میان اعراب و اسرائیل گشوده شود.
من به اعراب طرف فلسطینى هشدار مىدهم که اجازه ندارید اینگونه حق مردم مظلوم فلسطین را زیرپا بگذارید.
نکته دیگر این است که آمریکا مىکوشد تا اعراب را به موضعى واحد علیه ایران بویژه در مسأله هستهاى برساند و به این صورت آمریکا در پس برگزارى اجلاس آناپولیس برنامههاى دیگرى در سر دارد. اما این بار هم طرفى نخواهد بست.
* چه اتفاقاتى ممکن است پس از این اجلاس در روابط اعراب و تلآویو صورت بگیرد؟
** آرزوى ما این است که عادىسازى روابط با اسرائیل هیچگاه محقق نشود. این کنفرانس در حقیقت تکرار کنفرانس مادرید اما با پرچم میزبانى آمریکاست. ایالات متحده تلاش فراوانى خواهد کرد تا آناپولیس را مقدمه عادىسازى روابط اعراب و رژیم صهیونیستى قرار دهد. حماس معتقد است که با توجه به سیر مخالفت افکار عمومى جهان عرب با عادىسازى روابط با اسرائیل، این امر هیچگاه محقق نخواهد شد.
الآن مىبینیم که اردن و مصر با اسرائیل قرارداد صلح امضا کردهاند اما این قرارداد بر روى آب بنا شده و ضمانت اجرایى پیدا نکرده است. مسلمانان و اعراب به اسرائیل به عنوان یک دشمن نگاه مىکنند. احتمال مىدهیم در آناپولیس و خارج از آن دیدارهایى میان رهبران عرب و مسئولان رژیم صهیونیستى انجام گرفته باشد یا بگیرد که حتى اعراب از اعلام آنها هم خجالت بکشند. فکر مىکنم مخفى بودن این دیدارها از شدت تأثیرگذارى آنها به شدت بکاهد.
* جمعبندى شما از اهداف کنفرانس چیست و فکر مىکنید آمریکا و اسرائیل بر چه مبنایى این کنفرانس را تشکیل دادهاند؟
** در درون هیأت حاکمه اسرائیل اختلافهاى فراوانى در مورد شرکت یا عدم شرکت در این کنفرانس وجود داشته و دارد. برخى معتقد بودند آناپولیس مىتواند محملى براى دستیابى به صلح فراگیر باشد. برخى دیگر هم معتقد بودند شکست آناپولیس مقدمهاى است بر آغاز انتفاضه سوم و شعلهور شدن خشم مردم فلسطین.
کنفرانس سازش آناپولیس با توجه به نظرات دستگاه دیپلماسى ایالات متحده برگزار مىشود.
رژیم صهیونیستى مشکلى با برگزارى این قبیل کنفرانسها ندارد اما تجربه نشان داده که مشکل اصلى دستگاه دیپلماسى صهیونیستها ناتوانى در دستیابى به هرگونه توافق و اجراى این توافقها است. چنان که ذکر شد طیف قابل توجهى از حاکمان اسرائیل نیز اصولاً اعتقادى به توافق ندارند. اگر تاکنون توافقى هم میان طرف فلسطینى و اسرائیلى منعقد شده، شاهد بودهایم که با کوچکترین تغییرى در ساختار قدرت اسرائیل ـ مثلاً در پارلمان ـ تمام آن توافقات کان لم یکن تلقى شده است. براساس نص صریح قرآن مجید این طبیعت بنىاسرائیل است.
آنان به دنبال نتیجهبخش بودن آناپولیس نیستند بلکه مىکوشند با طولانى کردن سیر گفتوگوها نتیجه دلخواه خود را بر دیگران تحمیل کنند.
* برخى آناپولیس را پوششى براى شکستهاى متمادى راهبردهاى سیاسى آمریکا در خاورمیانه و شکستهاى نظامى و سیاسى رژیم صهیونیستى بخصوص در دو سال اخیر مىدانند ارزیابى شما در این باره چیست؟
** قطعاً همینگونه است که مىفرمایید. آمریکایىها به دنبال تغییر نقشه سیاسى منطقه مىباشند.
نقشه خاورمیانه بزرگ تنها بخشى از این نقشهها است. این قبیل کنفرانسها در حقیقت اعلان جنگى است به جنبشها و کشورهاى مستقل و آزادیخواه. مىبینیم کشورهایى که از نگاه آمریکا معتدل محسوب مىشوند با حجم گستردهاى از هدایا و تشویقهاى سیاسى و نظامى روبهرو مىشوند. اما کشورهایى که بهزعم آمریکا تروریست هستند انواع محاصرهها و تحریمهاى سیاسى و اقتصادى علیهشان به راه مىافتد.
نمونه این سیاست را در عراق، لبنان، فلسطین و افغانستان شاهد هستیم.
این روندى ۵۰ ساله است یعنى از زمانى که آمریکا کوشیده است تا پرچم رهبرى منطقه را از فرانسه و انگلیس بگیرد. از همان زمان نیز نقشه منطقه را براساس تئورىهاى خود طراحى کرده است. امضاى پیمان استراتژیک با اسرائیلىها نیز در همین راستا است. کنفرانس پائیز هم در ادامه طرحهاى منطقهاى آمریکا است. آمریکایىها البته گاهى با پیروزى روبهرو بودهاند و گاه هم شکست خوردهاند اگرچه نسبت شکستهاى آنان در این منحنى خیلىزیاد است.
* میزبان اجلاس از هر سه گروه میهمانان یعنى دول عربى، تشکیلات خودگردان و اسرائیل خواهان چه انعطافهایى خواهد شد. فکر مى کنید سعود الفیصل به نمایندگى از اتحادیه عرب، ابومازن و اولمرت به عنوان سه محور عمده در کنفرانس امروز با چه پیشنهاد و تقاضاهایى روبهرو خواهند شد؟
** نگاهى به لیست مدعوین این اجلاس نشان مىدهد که کشورهایى چون ترکیه، مالزى، اندونزى و... که از نگاه ایالات متحده نگاهى معتدل به قضیه فلسطین دارند به این اجلاس دعوت شدهاند. اولمرت نگاه خاص خودش را دارد و معتقد است که آمریکا در هر شرایطى در کنار اسرائیل خواهد ایستاد. در این میان کشورهایى هم هستند که در کنار فلسطینیان خواهند ایستاد. البته باید تأکید کنم که در این کنفرانس موضوع مهمى مورد بحث قرار نخواهد گرفت که به انعطاف کسى نیاز داشته باشد. این کنفرانس به فیلمبردارى و خوردن کباب ماهى و اقامت ۲۴ ساعته در آناپولیس محدود خواهد شد. پس از آن نیز اعلام خواهند کرد که آناپولیس آغازى بود بر ادامه مذاکرات یا به تعبیرى مذاکرهاى بود براى مذاکره. بعد از آن از همه شرکتکنندگان دعوت خواهد شد تا در کنفرانس مارس ۲۰۰۸ در مسکو شرکت کنند. اینهایى که شما اشاره کردید تاکنون حتى نتوانستهاند بر سر یک پیشنویس بیانیه به توافق برسند. آمریکایىها براى به رسمیت شناختن موجودیت اسرائیل توسط اعراب و فلسطینیان به زور یک ماراتن گفتوگو را آغاز کردهاند که البته به باور ما راه بهجایى نخواهد برد. در این میان گروههاى میهمان این کنفرانس کوچکترین نقشى نخواهند داشت و شاید تنها یک جدول زمانبندى براى ادامه مذاکرات ماحصل آناپولیس باشد.
* درباره مشى سوریه توضیح دهید چه اهرمهاى تشویقى و تنبیهى دمشق را به این اجلاس کشاند؟
** همانطور که مىدانید سوریه رسماً اعلام کرده بود که در صورت عدم طرح مسأله جولان در این کنفرانس شرکت نخواهد کرد. دمشق معتقد بود که اگر آناپولیس واقعاً به دنبال صلح است باید در کنار مسأله فلسطین قضیه جولان نیز مطرح گردد. رفتوآمدهاى دیپلماتیک بسیارى در این چند هفته اخیر به دمشق انجام شد تا سوریه به شرکت در این کنفرانس متقاعد شود. سوریه هم در آخرین لحظات دعوت این کنفرانس را پذیرفت. اگرچه معتقدیم مسأله فلسطین براى سوریه در اولویت قرار دارد اما بشدت با شرکت سوریه در آناپولیس مخالف هستیم.
* به نظر مىرسد از شرکت سوریه در آناپولیس کمى غافلگیر شدهاید...
** ما در سیاست داخلى هیچ کشورى دخالت نمىکنیم اما در عین حال نظرات موافق یا مخالف خود را در مورد موضوعات مختلف مطرح مىکنیم. کنفرانس آناپولیس آسیب بزرگى براى منافع فلسطین است و از همینرو ما موافق حضور اعراب در این کنفرانس نبودیم. حضور اعراب کوچکترین خدمتى به آرمانهاى فلسطین نخواهد کرد.
* حتى یک هفته مانده به برگزارى آناپولیس این گونه به نظر مىرسید که بسیارى از کشورهاى عربى همچون مصر و عربستان مخالف یا حداقل مردد براى حضور در این کنفرانس هستند. چه شد که نظر آنها ناگهان تغییر کرد و به سمت حضور در آناپولیس گرایش یافت؟
** این را باید از کشورهاى عربى پرسید که چرا شما که مىدانید این کنفرانس از قبل شکست خورده است، در آن حضور یافتهاید. آنها کارى بیهوده کردهاند حتى به یافتههاى خود نیز اعتماد نکردند. ماهیت و ساختار این کنفرانس به قدرى متناقض و سست است که زمینه کوچکترین تفاهمى دیده نمىشود. شرکت کشورهاى عربى در این کنفرانس در اثر فشارهاى مضاعف آمریکا بود. لابىها و خواهشهاى محمود عباس هم نقش داشت. شاید بسیارى از کشورهاى عربى برخلاف میل باطنى خود به شرکت در این کنفرانس رضایت دادهاند.
* از این به بعد تعامل حماس با دولتهاى عربى چگونه خواهد شد و آیا مانند گذشته مىتوانید روى حمایت آنها از مقاومت حساب کنید؟
** دوست داریم که کنفرانس آناپولیس به سویى نرود که روابط ما با کشورهاى عربى را تحتتأثیر خود قرار دهد. کشورهاى عربى هرچه به سمت برقرارى روابط نزدیک با رژیم صهیونیستى بروند به این نکته آگاهتر خواهند شد که این سیر روابط سرشار از ضرر و زیان است و از آن در آیندهاى نه چندان دور عبرت خواهند گرفت. آنها خواهند فهمید که تنها راه استیفاى حقوق ملت فلسطین دفاع از مقاومت است. بعد از آناپولیس همه میهمانان این کنفرانس به حقانیت مواضع حماس پى خواهند برد. امیدوارم این کنفرانس منشأ تخریب روابط ما و دولتهاى عربى نباشد.
* فکر مىکنید تصمیم دمشق براى شرکت در آناپولیس مىتواند مقدمهاى براى همکارىهاى جدید دمشق با آمریکا در لبنان و عراق و بدون حضور ایران باشد؟
** ایران و سوریه از روابطى استراتژیک با یکدیگر برخوردارند و در اکثر پروندههاى سیاسى و امنیتى با هم تفاهم دارند. اما در مورد پرونده لبنان معتقدم تفاهم گروههاى ۸ مارس و ۱۴ مارس بر سر انتخاب رئیسجمهور شکست بزرگى براى آمریکا است و در موضوع عراق هم گفتوگوهاى فراوانى با حضور همسایگان این کشور انجام شده است که جمعبندى ما از آنان مثبت مىباشد.
موضوع فلسطین اما کمى متفاوت است. سوریه همواره حامى ما و گروههاى مقاومت بوده است و سوریه همچنین از حامیان بازسازى ساختار تشکیلاتى سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) است و با دولت خودگردان همانند ما مشکلات فراوان دارد. دمشق حامى مقاومت است و ما تصور دیگرى درباره سیاست این کشور نداریم.
* محور مهم کار کشور میزبان کشاندن عربستان به این مذاکرات است چرا که دیگر اعضاى حاضر در آن یا مهم نیستند یا آنکه قبلاً تابوى مذاکره با اسرائیل را شکسته بودند. حال سؤال این است که ریاض با چه انگیزهاى وارد آناپولیس مىشود؟
** عربستان موقعیت خاصى در میان کشورهاى عربى و اسلامى از نظر دینى و اقتصادى دارد و به همین دلیل هم آمریکا تلاش فراوانى کرد تا ریاض را به این اجلاس بکشاند. بسیارى از کشورهاى عربى هم حضور خویش را به شرکت عربستان در اجلاس آناپولیس موکول مىکردند و ریاض هم در نهایت به شرکت در این اجلاس رضایت داد. این البته به معناى برقرارى رابطه با اسرائیل نیست. یقین داریم که ریاض در طول اجلاس آناپولیس کوچکترین ارتباطى با رژیم صهیونیستى برقرار نخواهد کرد و حضور کاملاً تشریفاتى خواهد داشت.
* چه نگرانىهایى از نتایج اجلاس امروز دارید؟
** ما نگران موضوعى نیستیم؛ این کنفرانس به مردم فلسطین اثبات خواهد کرد که سازش با اسرائیل راه درستى نیست و مقاومت بهترین راه براى استیفاى حقوق آنها مىباشد. یقین بدانید کنفرانس آناپولیس سبب شدت گرفتن سیر مبارزه با اسرائیل خواهد شد. ما براى دفاع از خود فاکتورهایى را داریم که حتى دولت خودگردان نیز فاقد آنهاست.
* آیا حضور کشورها و سازمانهاى بینالمللى ممکن است به تصمیمات آناپولیس ابعاد یک قرارداد جهانى ببخشد؟
** از نگاه برپاکنندگان اجلاس مشروعیت بینالمللى نه در قانون و قاعده بلکه در قدرت و ثروت نهفته است. متأسفانه آنها حتى مشروعیت براساس رأى مردم را چنان که در برخوردشان با دولت قانونى فلسطین دیدیم را قبول ندارند. بر این اساس آمریکا سلام فیاض را که منتخب مردم فلسطین نیست به نخستوزیرى دولت خودگردان برگزید و به او همهجانبه کمک مىکند. مشروعیت هماکنون در سایه تفسیرهاى ساختگى سیاستگذاران ایالات متحده رنگ باخته و آن چیزى نیست که سازمانهاى بینالمللى تصویب کردهاند.
* چه میزان این استدلال را قبول دارید که محور اهداف این اجلاس تضعیف جبهه ایران و مقاومت است؟
** بله؛ یکى از اهداف این کنفرانس تضعیف و تفکیک جبهه سوریه ـ ایران و جذب سوریه به سوى جبهه متمایل به آمریکا مىباشد. بعد از گزارش البرادعى و تبرئه ایران از اتهامات وارده از سوى آمریکا، پرونده ایران وارد سیر جدیدى شده است. اکنون آمریکا در پرونده ایران موضع ضعیفى دارد و نمىتواند همانند کیس عراق تاخت و تاز کند.
در قضیه عراق دیپلماتهاى ایالات متحده مدارکى را جعل کردند و وجود سلاحهاى کشتار جمعى در عراق را دستمایه برخورد قرار دادند اما در مورد ایران آنها بازى را باختند.
* اگر فرض بگیریم که آمریکا بتواند به حداقلهایى از اهداف خود در آناپولیس دست پیدا کند حماس چه موضعى اتخاذ خواهد کرد؟
** این اجلاس نهایتاً بر آغاز دوباره گفتوگوهاى طرف فلسطینى و اسرائیلى حکم خواهد کرد. ما وظیفه داشتیم به همه یادآورى کنیم که آناپولیس کنفرانس تزویر و دروغ است. کوشش خواهیم کرد که همه فلسطینیان را نسبت به حقیقت آینده فلسطین مطلع کنیم.
* با ناکام ماندن آناپولیس آیا باید در انتظار انتفاضه دیگرى باشیم؟
** حتى تحلیلگران و استراتژیستهاى صهیونیسم طى روزهاى گذشته هشدار دادهاند که در صورت ناکامى آناپولیس باید در انتظار انتفاضهاى به مراتب بزرگتر از آنچه اسرائیل مىپندارد، بود.
* با شرکت کشورهاى عربى در کنفرانس همچنان بر سر مناسبات سابق خود در مورد کشورهاى عربى اصرار دارید؟
** بعید مىدانم نظر آنها در مورد مقاومت تغییر کند. بنابراین نظر ما هم در مورد آنها تفاوتى نخواهد کرد.
* احتمال دارد طرفداران محمود عباس براى اعمال حاکمیت بر غزه به روشهایى تازه پس از آناپولیس متوسل شوند. آن وقت چه تدبیرى خواهید اندیشید؟
** متأسفانه باید بگویم که بسیارى از کشورهاى منطقه از محاصره غزه حمایت مىکنند. در همین جا از آنها دعوت مىکنم که این طرح ضدانسانى را بشکنند. واقعاً مایه شرم است که برخى کشورهاى عربى و اسلامى حامى محاصره غزه هستند. محمود عباس دو بار راه زور را امتحان کرد و نتوانست غزه را پس بگیرد. قدرت مردمى حماس از قدرت همه گروههاى دیگر بیشتر است. محمود عباس اگر خواست مىتواند از اسرائیل هم براى بازپسگیرى غزه کمک بخواهد و ما هم آن قدر توان داریم که بتوانیم جلوى اسرائیل بایستیم. با این حال ما از اوضاع کنونى غزه راضى نیستیم و خواهان یکى شدن کرانه باخترى و غزه هستیم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
