کارشناسان ارزیابی کردند
مذاکره ایران و آمریکا در تعلیق
ایران و ایالات متحده آمریکا، امروز چهارمین دور مذاکرات خود را با حضور مقامات عراقی در مورد مسایل امنیتی عراق در بغداد آغاز میکنند و به همین علت هیاتی ایرانی به ریاست یکی از مدیران کل شورای عالی امنیت ملی ظهر روز گذشته وارد بغداد شده است.
به گفته رضا امیریمقدم، (رییس هیات ایرانی مذاکرهکننده) طبق پیشبینی دولت عراق، قرار است چهارمین دور مذاکرات سه جانبه درباره امنیت عراق با حضور هیاتهای جمهوری اسلامی ایران، عراق و آمریکا، امروز انجام شود.
در این دور از مذاکرات که قرار است به مدت دو روز و در سطح کارشناسی صورت گیرد، هیاتهای حاضر، در مورد امنیت و استقرار آن در عراق به بحث و گفتوگو میپردازند.
همچنین امیریمقدم در گفتوگویی با ایرنا گفته است: «بحث بر سر آزادی دیپلماتهای ایرانی ربوده شده در اربیل که ایران در این خصوص از آمریکاییها گلایه شدیدی دارد و نیز بحث بر سر چگونگی اخراج و انجام اقدامات آمریکا در خصوص منافقان در عراق از جمله دیگر بحثهای این دور از مذاکرات است.»
اولین دور مذاکرات ایران ـ آمریکا هفتم خردادماه سال گذشته در بغداد صورت گرفت که نخستین تماس دیپلماتیک رسمی دو کشور از زمان قطع روابط سیاسی آنها در سال 1359 بود. در این دور از مذاکرات حسن کاظمیقمی (سفیر ایران در عراق) و رایان کروکر (سفیر آمریکا در بغداد) مقابل یکدیگر نشستند. پس از آن نیز دور دوم مذاکرات در دوم مردادماه سال جاری برگزار شد که همچون دور اول، کاظمیقمی به نمایندگی از تهران و کروکر به نمایندگی از واشنگتن در آن شرکت داشتند اما دور سوم مذاکرات در سطح کارشناسی و در منطقه الخضرای بغداد انجام شد. این در حالی است که مقامات آمریکایی در این مدت (به استثنای یک دوره زمانی کوتاه) به طور مداوم تهران را به تشدید ناامنی در عراق از طریق حمایت از گروههای شیعه رادیکال در عراق متهم کردهاند، هر چند که تهران این اتهامات را بیپایه دانسته است و مقامات بغداد نیز به نقش تهران در خاتمه دادن به ناامنی در عراق تاکید کردهاند.
از سوی دیگر، اکثر کارشناسان مسایل بینالملل بر این باورند که سه دور مذاکره سه جانبه تهران ـ واشنگتن تا به حال نتایج ملموس چندانی را در پی نداشته است.
حال با توجه به احتمال افزایش تنشهای اتمی تهران ـ واشنگتن (به علت صدور قطعنامه جدید علیه ایران و تلاشهای آمریکا در این زمینه) این پرسش مطرح میشود که آیا این دور از گفتوگوهای دو کشور بر سر عراق، در آینده نتایج عینی و ملموسی برای ایران به همراه خواهد داشت؟ آیا اساسا مطرح کردن چنین پرسش و فرضی در شرایط کنونی درست است؟
صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به این پرسش پاسخ میدهد. زیباکلام میگوید: «در اینجا بحث سود و زیان نیست، بلکه مساله، بیاعتمادی و توهماتی است که مقامات دو کشور ایران و آمریکا متقابلا نسبت به یکدیگر دارند. برگزاری این مذاکرات میتواند به از بین رفتن این تصویر و تصورات کمک و در بلندمدت به تلطیف فضای روابط میان دو کشور کمک کند. در این مذاکرات، نه قرار است روابط دو کشور تغییر کند و نه در توان این مذاکرات است که بتواند آن را تغییر دهد.»
به باور زیباکلام در هر شرایطی، گفتوگو کردن بهتر از گفتوگو نکردن است چرا که این پدیده از میزان ابهامات موجود در اذهان مقامات دو کشور میکاهد.
همچنین ماشاءالله شمسالواعظین، روزنامهنگار و تحلیلگر مسائل خاورمیانه در گفتوگویی با «سرمایه» اعلام تاریخ دقیق برگزاری این دور از مذاکرات را یکی از نتایج سفر اخیر احمدینژاد به عراق میداند و بر این باور است که برگزاری این دور از مذاکرات (پس از به تعویق افتادنهای مکرر) به توصیه مجلس اعلای عراق صورت گرفته است. شمسالواعظین در این باره میگوید: «برای ایران در کوتاهمدت، سودی متصور نیست اما در میانمدت باید بگویم که هرچه میزان تنشهای موجود میان تهران و واشنگتن کاهش پیدا کند این امر به سود طرفین خواهد بود.»
وی میافزاید: «در مورد مسائل بلندمدت نمیشود به صورت قطعی اظهارنظر کرد زیرا در روابط دو کشور مسایل زیادی وجود دارد که هنوز معلق هستند و به طور کامل حل نشدهاند. اینکه موضوع عراق بتواند فرصتی را برای طرفهای ایرانی و آمریکایی برای تغییر رفتار و موضعشان ایجاد کند در میانمدت آشکار خواهد شد.»
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه بر این باور است که دولت عراق صرفا به عنوان میزبان این دور از مذاکرات و عراق نیز تنها به عنوان مکان جغرافیایی این گفتوگوها مطرح است، اگرچه عراق خود موضوع مذاکرات نیز هست.
شمسالواعظین میگوید: «در این گفتوگوها عمدتا طرفین همدیگر را مورد سنجش قرار میدهند تا ببینند آیا میتوانند گفتوگوها را از موضوع عراق به مسایل دیگر ارتقا دهند یا خیر؟»
این دور از مذاکرات تهران ـ واشنگتن همچون دور قبلی گفتوگوها قرار است در سطح کارشناسی انجام گیرد در حالی که دور اول و دوم این سری از مذاکرات در سطح سفرای دو کشور انجام گرفته بود.
تقلیل سطح مذاکرات موجب به وجود آمدن این باور در میان برخی از کارشناسان امور بینالمللی شده است که مذاکرات سه جانبه ایران ـ آمریکا تاثیری در روابط تنشآمیز این دو کشور در آینده نخواهد داشت و همانگونه که مقامات این دو کشور بارها اعلام کردهاند این گفتوگوها صرفا بر سر مسایل امنیتی در عراق است.
اما شمسالواعظین نظر متفاوتی دارد. به اعتقاد وی سطح کارشناسی مذاکرات عمیقتر و پایدارتر از سطح پروتکلی آن در سطح سفر است.
شمسالواعظین میگوید: «اگر مذاکرات در سطح سفرا انجام میشد نگرانکننده بود، چرا که سطح پروتکلی به معنای ابلاغ یک پیام از سوی یک کشور و دریافت آن از سوی کشور دیگر است اما سطح کارشناسی، بیانگر این امر است که طرفین مذاکرات عملا به مسایل فنیتر و عمیقتری توجه دارند و به نظر من باید از این امر استقبال کنیم، چرا که انتقال سطح مذاکرات به کارشناسی اهمیت این مذاکرات را افزایش داده است.»
این در حالی است که زیباکلام نظر دیگری دارد. او بر این باور است که مذاکرات دیگر اهمیت اولیه خود را ندارد و اگر اصرار عراقیها برای برگزاری آن نبود نه تهران و نه واشنگتن هیچ یک تمایلی به برگزاری این مذاکرات نداشتند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
