تحریم ایران بازار نفت را منفجر می‌کند

در حالی که بحث و گفت وگوهای دیپلماتیک درباره ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت، پس از آغاز فعالیت های مربوط به تحقیق و توسعه هسته ای بالا گرفته، اولین نشانه ها از تبعات خطرناک برخورد با تهران همانگونه که انتظار هم می رفت، خود را در بازار جهانی نفت نشان داد.
رسانه های آمریکایی روز جمعه گزارش دادند بهای نفت در بازار نیویورک تنها یک روز پس از تشدید تهدید آمریکا علیه آغاز تحقیقات هسته ای صلح آمیز در ایران، به بالاترین رقم در 3 ماهه اخیر خود رسیده است. بنابر گزارش این رسانه ها، هر بشکه نفت در بازار نیویورک با 57 سنت افزایش قیمت، 63 دلار و 94 سنت و نفت خام برنت نیز با 25 سنت افزایش، بشکه ای 62 دلار و 17 سنت فروخته شد. کارشناسان پیش بینی کرده اند در صورت تداوم وضع موجود، بهای نفت روند صعودی را ادامه خواهد داد. فضای به وجود آمده در بازار نفت باعث شد خبرگزاری رویترز روز جمعه نسبت به تبعات خطرناک ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت بر بازار جهانی نفت هشدار دهد. این خبرگزاری با اشاره به افزایش مستمر بهای نفت،نوشت : این وضعیت به سبب نگرانی به وجود آمده در میان سرمایه گذاران است از اینکه مناقشه هسته ای ایران به دخالت شورای امنیت منجر شود.
این خبرگزاری پیش بینی کرد در صورت ارجاع موضوع ایران به شورای امنیت ممکن است حالتی از تنش و بی ثباتی به مدت چندین ماه در بازارهای جهانی نفت به وجود آید. کارشناسان ایرانی که در داخل راجع به این موضوع با کیهان سخن گفته اند عقیده دارند آنچه فعلاً اتفاق افتاده در مقابل آنچه در صورت تداوم زورگویی های غرب اتفاق خواهد افتاد، به راستی هیچ نیست. این کارشناسان که در حوزه های مختلف اقتصادی، امنیتی و سیاسی مرتبط با پرونده هسته ای به تفصیل مطالعه کرده اند، گفتند: اگر فشارهای غرب و انکار حقوق ایران تداوم باید، تهران اهرم های فشار خود را که اثر گذاری روی بازار جهانی نفت فقط یکی از آنهاست، فعال خواهد کرد و وقتی آن سونامی راه بیفتد دیگر معلوم نیست کسی توان کنترل آن را داشته باشد.
تحریم ایران ممکن نیست
در این حال، در میان رسانه های غربی که با جدیت مشغول بزرگنمایی تهدیدهای غرب علیه ایران هستند، روزنامه آمریکایی یو.اس.ای.تودی برکنار از کلیشه های رایج به تفصیل استدلال کرد ایران در برابر تحریم های اقتصادی آسیب پذیر نیست. این روزنامه اعلام کرد: با توجه به قدرت و ثبات اقتصادی ایران، استفاده احتمالی آمریکا و متحدانش از تحریم های اقتصادی علیه این کشور به منظور مقابله با برنامه هسته ای آن، بی فایده خواهد بود. به گزارش مهر به نقل از روزنامه «یو.اس.ای تودی»، تحریم احتمالی اقتصاد ایران به منظور مقابله با برنامه هسته ای این کشور، بیشتر از آنکه ایران را تحت فشار قرار دهد موجب انفجار بازار نفت خام خواهد شد و دود آن به چشم وارد کنندگان بزرگ نفت خصوصاً آمریکا خواهد رفت.براساس این گزارش، ایران دارای تمدن بسیار غنی و بزرگی است و مردم این کشور در جنگ هشت ساله با عراق نشان داده اند که قادر به تحمل شرایط سخت و دشوار می باشند.
به نوشته روزنامه «یو.اس.ای تودی»، هم اکنون ایران از لحاظ اقتصادی با سه آسیب پذیری بزرگ مواجه است که عبارتند از: اتکای بیش از حد به واردات تولیدات پتروشیمی خصوصاً بنزین؛ نیاز ایران به سرمایه گذاری 70 میلیارد دلاری خارجی برای مدرنیزاسیون تجهیزات تولید و پالایش نفت؛ و نهایتاً اتکای کارخانجات تولیدی ایران به تجهیزات و ماشین آلات وارداتی از آلمان و ایتالیا.
این گزارش می افزاید، در صورتی که پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده شود و آمریکا و متحدانش از تحریم های اقتصادی علیه ایران استفاده کنند، ایران می تواند با قطع صادرات نفت خود موجب تسونامی در بازار جهانی نفت شود.براین اساس، پیش بینی می شود در صورتی که ایران صادرات 7/2 میلیون بشکه در روز نفت خود را قطع کند، با توجه به اینکه کشورهای تولید کننده نفت دارای ظرفیت مازاد تولید تقریباً صفر هستند، بهای جهانی نفت خام بی گمان به بالای هر بشکه 100 دلار افزایش خواهد یافت.در حالیکه بالا گرفتن دوباره مناقشه هسته ای ایران طی چند روز اخیر موجب رسیدن بهای نفت به هر بشکه 65 دلار شده است، بنابراین مشخص است که در صورت اعمال تحریم های اقتصادی علیه ایران، کشورهای واردکننده نفت بیش از ایران آسیب خواهند دید.
به نوشته روزنامه «یو.اس.ای تودی» در صورت اعمال تحریم اقتصادی علیه ایران، نمی توان به همکاری چین برای عدم سرمایه گذاری در بخشهای نفت و گاز ایران چشم امید داشت، چرا که چین قویاً به بخش انرژی ایران وابسته است.همچنین ژاپن نیز سرمایه گذاری های کلانی در توسعه حوزه نفتی آزادگان ایران (که بزرگترین کاوش نفتی 30 سال اخیر در ایران می باشد) و همچنین بخش پتروشیمی آن انجام داده است و آن را به منزله تضمین نفت وارداتی بلندمدت خود می داند و نمی توان امیدوار بود که ژاپن به راحتی از این سرمایه گذاری چشم پوشی نماید.
روزنامه «یو.اس.ای تودی» می افزاید، در صورتی که کشورهای اروپایی صادرات کالاهای خود به ایران را متوقف سازند، اقتصاد ایران بیش از شرکتهای اروپایی آسیب خواهد دید، اما از آنجا که اقتصاد ایران طرح های اقتضایی و تجربه مناسبی در این زمینه دارد، نمی توان امیدوار بود که ایران از این عمل نیز فشار چندانی حس کند.بر پایه این گزارش، درآمدهای بالای نفتی ایران طی چند سال اخیر موجب شده است ایران دارای ذخایر نقدی کافی برای مقابله با تأثیرات تحریمهای اقتصادی باشد.بنابر اعلام مؤسسه فاینانس بین الملل، ذخایر خارجی ایران در پایان ماه مارس 2005 به 6/33میلیارد دلار رسید که پیش بینی می شود تا ماه مارس سال جاری به 44 میلیارد دلار افزایش یابد. بنابراین، در صورتی که بهای نفت در سطح فعلی باقی بماند، ایران در برابر تحریم های احتمالی آمریکا و متحدانش آسیب پذیر نخواهد بود.
به گزارش خبرنگارکیهان توجه به این نکته ضروری است که آنچه تحلیلگران غربی و بازار نفت را تا این حد آشفته ساخته نه «ارجاع واقعی» پرونده ایران به شورای امنیت، بلکه «تهدید» به این کار توسط آمریکا و اروپاست. بعلاوه این در حالی است که تهران نیز هنوز هیچ واکنش عملی از خود نشان نداده است.
تحلیل بی بی سی
در خبری دیگر، تحلیلگر شبکه بی بی سی اعلام کرد مقصود ایران از آغاز مجدد تحقیقات هسته ای این است که می خواهد با موضع قوی تری در گفت وگوها با اروپا شرکت کند. «مارک فیتز پاتریک» کارشناس مؤسسه بین المللی مطالعات استراتژیک در لندن، اضافه کرد: ایرانی ها اکنون در جبهه ای متحد قرار دارند. اشاره کارشناس بی بی سی به گزارش «فرانسیس هریسون» خبرنگار این شبکه در تهران در رابطه با اظهارات اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در نماز عیدقربان است که گفت که رهبری ایران و کادر سیاستمداران این کشور یکپارچه از بحث هسته ای دفاع می کنند و کسی بطور انفرادی در این باره اظهار مخالفی نمی کند و اظهارات هاشمی رفسنجانی در پشتیبانی از موضع رئیس جمهور ایران نیز برهمین اساس است. رفسنجانی در خطبه های نماز عیدقربان بر ادامه فعالیت های هسته ای صلح آمیز از سوی ایران تأکید کرد و اعلام نمود که تهران تسلیم هیاهوی غرب نخواهد شد.
اروپا ، یک گام به پیش دو گام به پس
در این فضا، از لابلای اخبار منتشره کاملاً پیداست مقامات غربی در مواجهه با ابتکار عمل ایران، در یک تناقض آشکار گرفتار آمده اند. آنها از یک سو مایلند خود را از تک و تا نیندازند و موضوع ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را «کاملاً جدی» جلوه دهند و ازسوی دیگر به خوبی می دانند تحمل عواقب اقداماتی چون اعمال تحریم علیه ایران به هیچ وجه برای آنها امکانپذیر نیست. این وضعیت سبب شده مقامات 3 کشور اروپایی در عین حال که تهران را به کشاندن موضوع به شورای امنیت تهدید می کنند، بی درنگ یادآوری کنند که هنوز کسی به تحریم نمی اندیشد. این مضمون در اظهارنظرهای تمامی مقامات غربی ظرف چند روز گذشته تکرار شده است. «ژان باپتیست» سخنگوی وزارت امورخارجه فرانسه روز جمعه اعلام کرد هرگونه درخواست اعمال تحریم علیه ایران در مرحله فعلی، اقدامی شتابزده است. «مارتین یگر» سخنگوی وزارت خارجه آلمان نیز در اظهارنظری مشابه گفت: «هنوز زمان صحبت از تحریم ایران فرا نرسیده است.» بعلاوه هر دو این سخنگویان تاکید کردند فعلاً باید شرکایشان رایزنی بیشتری بکنند. وزیر امورخارجه ژاپن نیز در همین زمینه اعلام کرد: کشورش از تلاش برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت حمایت می کند ولی بلافاصله تذکر داد این به معنای اعمال تحریم های فوری علیه تهران نیست. وی تلاش دیپلماتیک بیشتر را ضروری دانست.
روس ها اما با احتیاط بیشتری سخن گفته اند. «سرگی لاوروف» وزیرخارجه روسیه در گفت وگو با رادیو اکو در مسکو با اشاره به اینکه اقدام ایران در فک پلمب مراکز تحقیق هسته ای قانونی بوده، خواستار در پیش گرفته شدن یک خط مشی مسالمت آمیز در برابر ایران شد. وی ادامه داد: بعید است مسئله ایران را بتوان بدون کار کارشناسی در آژانس حل کرد. وی همچنین تنها راه را دیپلماسی دانست.«آندره دنیسوف» نماینده روسیه در شورای امنیت سازمان ملل در موضعی صریح تر آشکارا با ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت مخالفت کرد. به گزارش AP وی گفت: هنوز خیلی زود است که درباره ارجاع ایران به شورای امنیت صحبت شود. «سرگی ایوانف» وزیر دفاع روسیه نیز در گفت و گو با نووستی گفت: مذاکرات هسته ای روسیه و ایران ادامه می یابد و تاکید کرد: مسئله ایران باید در چارچوب آژانس حل و فصل شود. دیپلمات ها در نیویورک نیز در این باره به AFP گفتند: بعید است پرونده ایران تا پیش از یک ماه آینده که آمریکا ریاست دوره ای شورای امنیت را برعهده می گیرد، به نیویورک برود. این خبرگزاری ادامه داد دیپلمات ها می گویند: اروپایی ها نسبت به اعمال مجازات های سخت علیه تهران اکراه خواهند داشت.در این حال «کونگ کوان» سخنگوی وزارت امورخارجه چین نیز تاکید کرد کشورش همچنان طرفدار راه حل مذاکره است. وی تهران را به آرامش فراخواند.
به این ترتیب به نظر می رسد اوضاع آنچنان که اروپایی ها تمایل دارند پیش نمی رود. 3وزیر خارجه اروپایی به همراه خاویر سولانا روز پنجشنبه نشست مشترکی برگزار کرده و خواستار ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت شده بودند.به گزارش خبرگزاری فرانسه از برلین، وزرای خارجه سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در پایان نشست روز گذشته خود در برلین با انتشار بیانیه ای تاکید کردند: «ما همچنان مایل به حل و فصل برنامه هسته ای ایران از طریق دیپلماتیک هستیم و طی روزها و هفته های آینده با شرکای بین المللی خود از نزدیک رایزنی خواهیم کرد.»سه کشور اروپایی در عین حال در بیانیه خود خواستار برگزاری نشست فوق العاده آژانس بین المللی انرژی اتمی برای ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت شدند.
آنها اعلام کردند، زمان ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد فرارسیده است، زیرا ارجاع پرونده به این شورا، ضمانت اجرایی قطعنامه های آژانس بین المللی انرژی اتمی را تقویت می کند.«فرانک والتر اشتاین مایر» وزیرامورخارجه آلمان گفت: «تروئیکای اروپایی معتقد است گفت وگوها با ایران به بن بست رسیده است.»وی افزود: «ما خواهان برگزاری نشست فوق العاده آژانس بین المللی انرژی اتمی هستیم.»فیلیپ دوست بلازی وزیر امورخارجه فرانسه نیز گفت: «به علت اقدامات ایرانیها، نشست هجدهم ژانویه در وین ضرورتی ندارد.»
جک استراو وزیر امورخارجه انگلیس نیز گفت، لندن ترجیح می دهد پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شود چرا که این سازمان می تواند مجازات های بین المللی را علیه ایران اعمال کند.مقامات اروپایی همچنین خواستار برگزاری فوری یک نشست اضطراری توسط شورای حکام آژانس شدند. اروپایی ها امیدوار بودند پس از تحولات اخیر موضع آنها در قبال تهران با استقبال چین و روسیه نیز رو به رو شود اما نشانه های موید این موضوع چندان قوی نیست. رسانه ها گزارش می دهند: روسیه، چین، اروپایی ها و آمریکا روز دوشنبه طی نشستی در لندن درباره ایران باز هم گفت وگو خواهند کرد.