بیانیه هدفمند

گروه سیاسی: محمود احمدی‌نژاد چندی است که از پایان پرونده هسته‌ای ایران می‌گوید، قطعنامه‌های سازمان ملل را ورق پاره‌ای بیش ندانسته و با اطمینان می‌گوید که آمریکا علیه ایران وارد جنگ نخواهد شد. او همچنین با اطمنیان می‌گوید که قطعنامه سومی علیه ایران تصویب نمی‌شود.

در شرایطی که همگان انتظار داشتند قطعنامه دیگری علیه ایران تصویب شود یکباره شورای اطلاعات آمریکا گزارشی منتشر می‌کند مبنی بر این‌که ایران فعالیت هسته‌ای نظامی‌اش را در سال 2003 متوقف کرده‌است. آیا احمدی‌نژاد چیزی می‌داند که دیگران از آن بی‌خبرند؟

گزارشی که از سوی شورای ملی اطلاعات آمریما منتشر می‌شود اگرچه از سوی تحلیلگران به ضرر بوش و جمهوریخواهان تعبیر می‌‌شود اما در عین حال نه‌تنها هیچیک از مقامات ارشد دولت جمهوریخواه آمریکا در قبال انتشار گزارش مزبور موضع دفاعی اتخاذ نکرده‌اند، بلکه طی ملاقات‌های از پیش طراحی شده با مطبوعات، ضمن دفاع از محتوای گزارش، رضایت خاطر خود را از انتشار آن نشان داده و در عین حال بر اهمیت خبری آن افزودند. استف هادلی، مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهوری آمریکا، جورج بوش و کوندولیزا رایس وزیر خارجه دولت او از جمله این مقامات‌اند که هر یک جداگانه از محتوا و اقدام به انتشار گزارش اطلاعاتی استقبال به‌عمل آورده‌اند.

در کنار این اخبار همگان می‌دانند که دولت آمریکا الزامی در بر داشتن محدودیت‌های اسناد طبقه‌بندی شده از گزارش یاد شده و متعاقبا انتشار عمومی آن نداشته‌است. در صورت ضرورت، دولت آمریکا می‌توانست به صورت انتخابی به انتشار بخش‌های برگزیده آن قناعت کند یا در قالب همکاری‌های متقابل امنیتی، مفاد یافته‌های گزارش را به‌صورت محرمانه در اختیار دولت‌های دوست با هم‌پیمان خود قرار دهد. حال آنکه هنوز روشن نیست که حتی متن گزارش فوق‌العاده با اهمیت و تأثیرگذار یادشده، پیش از انتشار آن در اختیار کشور ثالثی قرار گرفته یا در مورد انتشار عمومی آن با هیچ‌یک از متحدان سنتی آمریکا مشورتی به‌عمل آمده‌باشد.

در رابطه با چرایی انشتار این گزارش و اهدافی که دنبال می‌کند رضا تقی‌زاده، استاد مطالعات منطقه‌ای در دانشگاه گلاسکو - بریتانیا تحلیلی ارائه کرده که مرکز تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را منتشر کرده که ما در اینجا به بخش‌هایی از این تحلیل در چارچوب یک گزارش اشاره می‌کنیم.

اهداف آمریکا از انتشار

انتشار گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا پیرامون برنامه‌های هسته‌ای ایران و برگزاری کنفرانس مطبوعاتی رئیس‌جمهور آمریکا یک روز پس از انتشار متن آن گزارش، بیش از پاره‌ای از گمانه‌زنی‌های تحلیلگران پیرامون احتمال تغیر سیاست آمریکا در قبال ایران، متوجه دلایل انتشار مفاد گزارش یاد شده در شرایط جاری بوده‌است.

بخشی از گمانه‌زنی‌ها، منجمله منابعی از داخل آمریکا، اقدام یاد شده را تلافی‌جویی منابع اطلاعاتی آمریکا خوانده و از این اقدام، به‌عنوان تلاشی در جهت اعاده اعتبار مخدوش شده آنها یاد کردند. گروهی نیز گزارش جدید را، که در تقابل گزارش دیگری که در همین زمینه در سال 2005 منتشر شده و ایران را متهم به تلاش برای در اختیار گرفتن سلاح هسته‌ای کرده‌بود قرار داده و در نتیجه اعتبار این گزارش را نیز مورد تردید قرار دادنده‌اند (جان بولتن، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل از جمله آنها است). گروهی نیز انتشار گزارش را نتیجه آشفتگی و عدم‌تمرکز و هماهنگی در داخل دولت آمریکا دانسته‌اند.

بیانیه هوشمند

انتشار گزارش اطلاعاتی، ادامه سیاست چماق و هویج آمریکا و جامعه اروپا را در قبال ایران تغییر نمیدهد. آنچه تغییر خواهد کرد احتمالا طبیعت چماق است که به‌جای گزینه نظامی، محدود به فشارهای فزاینده اقتصادی - سیاسی علیه ایران خواهد شد. تغییر طبیعت چماق نیز به نوبه خود هویج نقدی است که آمریکا با منتفی ساختن گزینه نظامی ‌علیه ایران در قالب یک نوع ضمانت امنیتی غیررسمی‌ و در عین حال عملی، به آن کشور عرضه می‌کند.

تردید نیست که مشکلات روابط ایران و آمریکا بسیار فراتر از محدوده برنامه‌های اتمی ‌تهران است. با این وجود، موفقیت حتی نسبی این همکاری ابتدائی - که انتشار گزارش اطلاعاتی زمینه پیگیری آنرا فراهم آورده - می‌تواند به افزایش تعداد و سطح گفت‌وگوهای مستقیم مابین ایران و آمریکا انجامیده و راه توسعه توافق‌های بیشتر را فراهم سازد. در صورت شکست تلاش‌ها نیز، دست آمریکا برای تشدید فشارها علیه ایران همواره باز خواهد بود، ضمن آنکه استفاده مؤثرتر از چماق سیاسی اقتصادی علیه ایران، با همکاری نزدیکتر کشور‌هایی نظیر چین و روسیه، می‌تواند سیاست داخلی ایران را نیز تحت‌تأثیر قراردهد. در این راه تشدید دشواری‌های معیشتی و کاهش سطح اشتغال و افزایش فشارهای تورمی ‌ناشی از اعمال تحریم‌های بیشتر می‌تواند به افزایش نارضایتی‌های جاری درداخل انجامیده و فشارهای داخلی را بر دولت اصولگرای کنونی افزایش دهد.

با توجه به ظرفیت‌های بالقوه‌ای که انتشار گزارش اطلاعاتی در جهت تأمین کم‌هزینه بخشی از هدف‌های فوری‌تر سیاسی دولت آمریکا فراهم کرده، به‌‌رغم دشواری‌های محدود تبلیغاتی آن، شگفت‌انگیز نیست که رئیس‌جمهور آمریکا طی آخرین اظهارنظر خود در این زمینه آنرا خبر خوش قلمداد کند.

این خبر در داخل ایران و در نظر اکثریت قاطع مردم که تا کنون نگران هجوم نظامی ‌آمریکا به کشورشان بوده‌اند خبری به مراتب خوشتر از آن است که در چشم رئیس‌جمهور آمریکا نشسته است. از این لحاظ انتشار گزارش یاد شده و آثار وضعی ناشی از آن می‌تواند تا حدودی به بهبود تصویر آمریکا در افکار عمومی مردم ایران نیز یاری دهد.

www.hamshahrionline.ir