13 «نه» قاطع به بوش

اجلاس 148 وین اما چنین کرد و در شرایطی که بوش بارها افزایش تولید را به اوپکی‌ها توصیه(!) کرده بود، اعضای این سازمان بعد از 5/2 ساعت مذاکره، چونان که انتظار می‌رفت، دست رد به سینه رئیس دولت آمریکا زدند و سطح تولید خود را تثبیت کردند. در جلسه روز گذشته، اعضا توافق کردند بدون توجه به فشارهای غرب سطح تولید این سازمان را حفظ کنند. آنها به این نتیجه رسیدند که با سنت‌شکنی نسبت به نشست‌های ماه مارس خود سطح تولیدشان را حفظ کنند. در سال‌های گذشته اوپک در نشست ماه مارس خود و در آستانه فصل گرما که تقاضا برای نفت کاهش می‌یابد تولید خود را کاهش می‌داد. از چند هفته گذشته کشورهای غربی با اعمال فشار بر کشورهای متحد خود در درون اوپک سعی داشتند این سازمان را به افزایش تولید خود وادار کنند.
شاید جالب باشد که حتی ساعتی پیش از پایان رسمی اجلاس 148، منابع حاضر در نشست‌ اوپک در وین از تصمیم این سازمان برای تغییر ندادن میزان تولید نفت‌ خبر دادند. آگاهان پیش‌بینی کردند وزرای نفت عضو اوپک که برای تعیین سقف تولید این سازمان در وین گردهم آمده‌اند در مورد حفظ تولید به اجماع برسند. این در حالی است که از میان سه گزینه افزایش، کاهش و حفظ سطح تولید اجماع نظر در مورد گزینه سوم احتمال بیشتری داشت. شکیب خلیل رئیس اوپک که وزیر نفت الجزایر است در سخنان خود در جریان نشست اوپک گفته بود ما همه گزینه‌ها را بررسی می‌کنیم. وی در عین حال تاکید کرد نفت کافی در بازار وجود دارد. وی گفته بود: «ما در نشست امروز تمامی مسائل موجود را مد نظر قرار می‌دهیم تا ببینیم چه اقدامی باید انجام دهیم که ثبات بازار در ماه‌های آینده حفظ شود.»

براساس این گزارش همه اعضای اوپک با درخواست غربی‌ها برای افزایش تولید مخالف بودند. در میان اعضای اوپک ایران و ونزوئلا از گزینه‌ کاهش تولید حمایت می‌کنند. به عقیده این دو کشور که سیاست‌های خود در اوپک را فارغ از فشارهای غرب اتخاذ می‌کنند بالا رفتن قیمت نفت دلایلی به غیر از کمبود عرضه دارد و به علاوه با توجه به کاهش شدید ارزش دلار قیمت 100 دلاری برای هر بشکه نفت خام چندان قابل توجه نیست. وزیر انرژی ونزوئلا در مصاحبه با رویترز پیش از نشست گفته بود که این کشور از کاهش تولید اوپک حمایت می‌کند. رافائل رامیرز افزود: «ونزوئلا به شدت مخالف افزایش تولید اوپک در شرایط کنونی است».

هیچ یک از اعضای اوپک از گزینه‌ کاهش تولید حمایت نکرده است و بجز ایران و ونزوئلا که با کاهش تولید موافقند سایر کشورها از حفظ سطح تولید حمایت کرده‌اند. همچنین وزیر نفت لیبی در مصاحبه با فرانس پرس گفت: سفق تولید اوپک تغییری نخواهد کرد شکری غانم تاکید کرد با توجه به افزایش مجدد قیمت جهانی نفت، سقف تولید اوپک در نشست مارس تغییری تخواهد کرد. چنان که گفته شد وزیران نفت اوپک روز چهارشنبه در نشست خود در وین میزان تولید نفت این سازمان را در سطوح پیشین و بدون تغییر حفظ کردند. به فاصله دو روز پس از ثبت رکورد بی‌سابقه 103.9 دلاری برای هر بشکه نفت و پس از آن که رییس‌جمهور آمریکا به اوپک توصیه کرد(!) با توجه به پیامدهای بد قیمت بالای سوخت تولید نفت را افزایش دهند، اعضای حاضر در نشست وین گفته‌اند این سازمان مخالفت خود را با هر گونه تغییر در میزان تولید بیان داشته است.
اعضای اوپک معتقدند عواملی بر افزایش فعلی قیمت نفت تاثیر می‌گذارد که کنترل آنها از دست اعضای این سازمان خارج است. از اظهارات صورت گرفته توسط اعضای اوپک پیش از حضور در نشست نیز به نظر می‌رسید که کشورهای عضو این سازمان با رد درخواست آمریکا برای کمک به کاهش قیمت نفت و افزایش تولید، در نشست امروز حکم به تثبیت میزان تولید دهند. وزیران کشورهای عضو اوپک در آستانه برگزاری نشست 148 عنوان کرده بودند که این سازمان تولید خود را در سطح 29 میلیون و 670 هزار بشکه حفظ خواهد کرد. این در حالی است که بازارهای جهانی در روزهای گذشته شاهد رکورد شکنی‌های جدیدی بوده‌اند و نفت خام نیویورک که در روز گذشته به سطح بی سابقه 103 دلار و 95 سنت نیز رسیده بود.

واکنش تند بوش و موضع‌گیری وزیر نفت ونزوئلا

رئیس‌جمهور آمریکا همزمان با نشست اوپک با اشاره به مخالفت صریح اعضای این سازمان با درخواست خود برای افزایش سطح تولید نسبت به عواقب این مخالفت هشدار داد. رئیس‌جمهور آمریکا همزمان با نشست اوپک بار دیگر خواهان افزایش تولید این سازمان شد. وی که در جریان یک کنفرانس در واشنگتن سخن می‌گفت طی سخنانی از اوپک برای نجات اقتصادهای غربی دعوت کرد. بوش با اشاره به مخالفت صریح اعضای اوپک با درخواست خود برای افزایش سطح تولید این سازمان نسبت به عواقب این مخالفت هشدار داد.
وی مدعی شده: «کمبود عرضه و قیمت‌های فزاینده نفت به اقتصادهای غربی زیان وارد می‌آورد و اوپک باید در مورد عواقب این امر نگران باشد.» براساس این گزارش اقتصاد آمریکا در حال حاضر با رکود در بازار مسکن مواجه است و برخی کارشناسان نسبت به بروز رکود در سراسر بخش‌های اقتصادی این کشور هشدار داده‌اند. برخی از منتقدان بوش دست‌اندازی وی به عرصه اقتصادی و استفاده از اهرم‌های اقتصادی برای نیل به اهداف سیاسی به ویژه در بعد سیاست خارجی را از جمله دلایل بروز نابسامانی در اقتصاد آمریکا می‌دانند.

اما در جواب بوش وزیر انرژی ونزوئلا درخواست رییس‌جمهور آمریکا از این سازمان برای افزایش تولید را اشتباه خواند. رافائل رامیرز. وزیر انرژی ونزوئلا. در واکنش به اظهارات رییس‌جمهور آمریکا گفت: بوش اشتباه کرده است؛ او همیشه اشتباه می‌کند. این در حالی است که رییس‌جمهور آمریکا به اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) توصیه کرده است نگران قیمت‌های بالای سوخت باشند.

منتقدان دقت کنند

غلامحسین نوذری، وزیر نفت در پایان نشست 148 گفت: تصمیم ایران برای افزایش ظرفیت تولید با قطعنامه اخیر شورای امنیت تحت تاثیر قرار نمی‌گیرد. وی در وین با بیان این مطلب افزود: برنامه‌های ایران برای افزایش ظرفیت تولید به 4.5 میلیون بشکه در روز در دو سال آینده که با هدف تامین تقاضای جهانی صورت می‌گیرد، تحت تاثیر فشارهای غرب قرار نمی‌گیرد.
پایگاه خبری تامسون فایننشال در گزارش خود نوشت: نوذری با ابراز اطمینان به خبرنگاران در این مورد که برنامه‌های افزایش ظرفیت تولید ادامه پیدا می‌کند، تاکید کرد: صنعت نفت ایران تاکنون از این تحریم‌ها آسیبی ندیده است و این تحریم‌ها با انگیزه‌های سیاسی انجام می‌شود. نوذری پیش‌تر در مورد افزایش اخیر قیمت نفت نیز گفته بود: درست است که قیمت نفت افزایش داشته، اما دنیا باید به کاهش ارزش دلار نیز توجه داشته باشد. وزیر نفت تاکید کرد: با وجودی که قیمت نفت در بازارهای جهانی سه رقمی شده است، ولی عرضه و تقاضای جهانی در توازن به سر می‌برد و بنابراین دلیلی برای اقدام جدید از سوی اوپک نیست. وی با بیان این که مشکلات اقتصادی و کاهش ارزش دلار از مهم‌ترین دلایل افزایش قیمت نفت است، تصریح کرد: منتقدان قیمت‌های بالا باید به کاهش ارزش دلار نیز توجه داشته باشند.

کمبود ظرفیت پالایشگاهی

در همین حال رییس سازمان کشورهای صادر کننده نفت اوپک تاکید کرد، عوامل زیادی غیر از عرضه، در افزایش قیمت جهانی موثر هستند. پایگاه اینترنتی فوربس ضمن اعلام این مطلب به نقل از شکیب خلیل افزود: بازار نفت از نظر عرضه کاملا اشباع است و اوپک هم‌اکنون روزانه 32 میلیون بشکه نفت تولید می‌کند. کمبود ظرفیت پالایشگاهی، ادامه مشکلات سیاسی در برخی از کشورهای نفت‌خیز، تنشهای سیاسی بین‌المللی و کاهش ارزش دلار مهمترین علل افزایش قیمت نفت به شمار می‌رود. وی تصریح کرد: شرایط نابسامان اقتصاد جهانی موجب نگرانی اوپک نسبت به آینده تقاضای نفت شده است. بسیاری از موسسات تحقیقاتی پیش‌بینی خود در خصوص تقاضای جهانی نفت در سال 2008 میلادی را کاهش داده‌اند و این مساله موجب نگرانی اوپک شده است.