تجدید حیاط کمونیست‌ها در روسیه

گنادى زیگانف با لبخند، رو به صورت‌هاى پر چین و چروک مخاطبان خود فریاد زد: رفقا اجازه بدهید به قهرمانان انقلاب اداى احترام کنیم. گروهى از مردان که انگار از دل تاریخ بیرون آمده باشند به حرکت درآمدند و زیگانف به هرکدام از آنها یک مدال داد. 

یکى از قهرمانان 94 ساله که در زمان حکومت تزار به دنیا آمده بود، نمى‌توانست از پله‌هاى چوبى سن بالا برود که جلسه تبلیغ انتخاباتى در آن برگزار شده بود. زیگانف در حالى که با تعجب اعلام مى‌کرد 94 سال از پله‌ها پایین آمد، مدال او را به سینه‌اش چسباند و گفت: حیرت‌انگیز است.

90 سال از زمانى مى‌گذرد که بولشویک‌ها در روسیه به قدرت رسیدند. با این حال حزب کمونیست این کشور زنده و سرپاست هرچند شاید خیلى پیر به نظر برسد .لنین 83 سال قبل مرد، اتحاد جماهیر شوروى از هم پاشید و دورنماى انقلاب‌هاى جهان تیره و تار است اما کمونیست‌ها براى انتخابات پارلمانى ماه آینده از تجدید حیات تازه‌‌اى بهره‌مند شده‌‌اند.

پیشتازی حزب پوتین

زیگانف، مردى که سالهاست ریاست حزب را برعهده دارد در شهرک کورولیف در پانزده مایلى مسکو براى مردم سخنرانى مى‌کرد؛ شهرکى که زمانى براى فضانوردانش معروف بود اما حالا فضانوردان و مهندسان آن هم بخشى از بازندگان روسیه سرمایه‌دارى را تشکیل مى‌دهند.

دبیر کل حزب زیر سقفى سخنرانى مى‌کرد که گچ ‌کارى‌هاى بر جا مانده از دوران کمونیست‌ها در حال محو شدن از روى آن بود. او از این موضوع صحبت مى‌کرد که کمونیست‌ها تنها حزبى هستند که به عدالت اجتماعى توجه دارند: اگر تمام منابع روسیه به شکل عادلانه‌اى تقسیم مى‌ِشد به هر کدام از شماها 160 هزار دلار مى‌رسید.

در حال حاضر بازنشستگان و مستمرى‌بگیران با حقوقى در حدود 120 دلار در ماه زندگى مى‌کنند. او خطاب به طرفداران خود گفت: وقتى پوتین به قدرت رسید فقط هفت گروه وابسته به دولت وجود داشت ولى الان تعداد آنها به 61 گروه رسیده است. زیگانف در ادامه صحبت‌هاى خود در جواب یادداشتى که از بین جمعیت به دست او رسانده شد، عنوان کرد که تهاجم هیتلر به روسیه تقصیر استالین نبود.

شعار زیگانف براى بیشتر جمعیت 142 میلیون نفرى روسیه و به خصوص 38 میلیون فرد بازنشسته این کشور شعارى اغواکننده است. او از درآمدهاى عظیم نفتى سخن مى‌گوید که بیشتر مردم بهره‌‌اى از آن نمى‌برند در حالى که گروه‌‌‌هاى مرتبط با کاخ کرملین روز به روز ثروتمندتر مى‌شوند.

دبیر کل حزب کمونیست روسیه در گفت‌و‌گو با گاردین عنوان کرد: ما تنها حزبى هستیم که روسیه را از سقوط به ورطه فساد حفظ مى‌کنیم. او در جواب این سوال که آیا روسیه کشورى دموکراتیک است گفت: نه واقعا.

حزب کمونیست با وجود تلاش‌هاى پى در پى کرملین‌نشینان امروزى هنوز از طرفداران بسیارى برخوردار است. در نودمین سالگرد انقلاب سال 1917 که ماه گذشته برگزار شد حدود 20 هزار نفر به خیابان‌هاى مسکو آمدند.

این راهپیمایى از میدان سرخ آغاز شد و در خارج از مسکو در کنار هتل تازه تاسیس ریتس - کارلتن به پایان رسید. در کنار هتل کمونیست‌هاى جوان مى‌رقصیدند و پرچم‌هاى سرخ را به اهتزاز درآورده بودند در حالى که پیرمردها با لباس‌هاى نظامى سرودهاى انقلابى مى‌خواندند و این کلمات را بر زبان مى‌آوردند: «براى میهن و استالین.»

پاول کوتف که در سخنرانى زیگانف حضور داشت معتقد است: زندگى در دوران کمونیست‌ها آسان‌تر بود. معلوم نیست این جوان 16 ساله از کجا چنین عقیده‌اى پیدا کرده است. او مى‌گوید: «پدر و مادر من هر دو کمونیست هستند و من هم از دو سال پیش به آنها ملحق شدم.» دیگر افراد حاضر در سخنرانى، بیزارى خود را از فساد ادارى ابراز مى‌کردند که در دوران پوتین رشد زیادى داشته است.

 اولگ نوسکى، فیزیکدان بازنشسته حاضر در این جلسه مى‌گفت: «برخى از جنبه‌هاى زندگى ما بهتر شده است اما در بیشتر مسائل پسرفت داشتیم. الان همه اجازه دارند به خارج سفر کنند اما فقط 10 تا 15 درصد از مردم از توانایى مالى براى این کار برخوردارند.»

 مخالفان

بعضى از طرفداران کمونیست‌ها خیلى عصبانى به نظر مى‌رسند. مردى که تابلویى دست‌ساز با تصویر پوتین در حال فرو رفتن در یک توالت را در دست دارد فریاد مى‌زند: «پوتین از هیتلر بدتر است.

 هشت میلیون مرد مرده‌‌اند.» اشاره او به کاهش جمعیت روسیه در دوران حکمرانى پوتین به ویژه در میان مردان روسى است که سن متوسط آنها در هنگام مرگ 58 سال بود: «حالا روسیه 9 هزار روستا دارد که فقط پیرزن‌ها در آنها زندگى مى‌کنند.»

حزب روسیه متحد تاکنون بر مجلس دوما حکمرانى مى‌کرد. پوتین نیز ماه گذشته اعلام کرد که نام خود را در صدر فهرست این حزب قرار خواهد داد که به این ترتیب آراء آن از 47 درصد به 56 درصد افزایش خواهد یافت.

براساس قوانین روسیه ولادمیر پوتین مجبور است ماه مه سال آینده از سمت خود به عنوان رئیس‌جمهور کناره‌گیرى کند. اما بسیارى از ناظران مسائل سیاسى روسیه معتقدند او خود را چه به عنوان نخست‌وزیر، رئیس‌جمهورى یا هر مقام دیگرى در قدرت حفظ خواهد کرد.

با تغییر قوانین انتخاباتى روسیه هم‌اکنون هر حزب براى ورود به پارلمان به جاى پنج درصد آراء به هفت درصد احتیاج دارد که به این ترتیب امکان ورود احزاب رقیب «روسیه متحد» کاهش پیدا مى‌کند. تمام این مسائل به آن معناست که حزبى که زمانى به عنوان صاحب قدرت دیکتاتورى پرولتاریا شناخته مى‌شد در حال حاضر به عنوان آخرین گزینه براى حفظ دموکراسى مطرح است. حزب کمونیست تنها حزبى است که حکومت روسیه را از رفتن به سوى سیستم تک‌حزبى باز مى‌دارد.

لونید سدوف از مرکز پژوهشى لوادا مى‌گوید: «هیچ فضایى براى دیگر احزاب در پارلمان وجود ندارد. کمونیست‌ها تنها نیروى مخالف هستند. این امر به آن معناست که راى‌دهندگانى که مى‌خواهند هر گروه مخالفى را حفظ کنند باید به کمونیست‌ها راى بدهند.»

به گفته سدف بعد از هفت سال حکمرانى ولادمیر پوتین اغلب روس‌ها به این باور رسیده‌اند که دموکراسى واقعى در کشور آنها وجود ندارد. ضمن آنکه خیلى از آنها معتقدند احتمال دستکارى کرملین در نتایج انتخابات وجود دارد.

 او مى‌گوید: «به نظر من در روند اعلام نتایج آراء در زمان اعلام جزئیات، تقلب‌هایى صورت خواهد گرفت. فکر نمى‌کنم کرملین دیگر نگران وجهه خود در بین کشورهاى غربى باشد.»