پایان مشرف

احسان ابطحی
پرویز مشرف، رئیس جمهور پاکستان که 9 سال پیش با کودتایی بدون خونریزی قدرت را در دست گرفته بود، دیروز بر اثر فشار های پارلمانی که در روندی دموکراتیک تشکیل شده بود ناچار به استعفا شد.
این ژنرال بازنشسته که تا سال گذشته فرماندهی ارتش پاکستان را هم بر عهده داشت، دیروز ساعت یک بعد از ظهر به وقت محلی در سخنانی تلویزیونی استعفای خود را اعلام و آن را به پارلمان ارائه کرد. او که کت و شلواری خاکستری رنگ بر تن داشت و کراوات زده بود در این سخنان تلویزیونی گفت که پس از مشورت با نزدیکانش تصمیم گرفته استعفا دهد.
او تاکید کرد که در استعفای خود منافع ملی را بر منافع شخصی ترجیح داده است. مشرف در این مصاحبه تلویزیونی گفت: < چه من در استیضاح پیروز می شدم، چه شکست می خوردم، این کشور بود که متضرر می شد.>
رئیس جمهور پاکستان اضافه کرد که دولت ائتلافی کنونی که روند استیضاح را پیگیری می کرد دروغ را جایگزین حقیقت کرده است.
مشرف گفت: < آنها درک نمی کنند که می توانند مرا استیضاح کنند اما به کشور صدماتی جبران ناپذیر وارد خواهند کرد.> او پایانی احساسی به سخنرانی یک ساعته خود داد و با مشتی گره کرده فریاد زد < زنده باد پاکستان! >
استعفای مشرف پس از 10 روز فشار سنگین ائتلاف حاکم، متشکل از حزب مردم به رهبری آصف علی زرداری و حزب مسلم لیگ شاخه نواز به رهبری محمد نواز شریف انجام می شود. زرداری و شریف روز هفدهم مرداد ماه در کنفرانسی مطبوعاتی در اسلام آباد، پایتخت پاکستان اعلام کردند که قصد دارند مشرف را به اتهام بی کفایتی و سوء مدیریت استیضاح کنند. هفته گذشته چهار مجمع ایالتی پاکستان؛ سند، پنجاب، بلوچستان و سر حد با تصویب قطعنامه هایی غیر الزام آور از پرویز مشرف خواستند یا استعفا دهد یا از پارلمان رای اعتماد بگیرد. روز یکشنبه هم اعلام شد که فهرست اتهامات علیه مشرف نهایی شده و قرار بود این فهرست دیروز تقدیم پارلمان شود. مشرف در حالی استعفا داد که به عنوان رئیس جمهور این اختیار را داشت تا نخست وزیر را بر کنار و پارلمان را منحل کند اما ترجیح داد از ابزار های قانونی خود برای حفظ قدرت استفاده نکند.
به این ترتیب پارلمان پاکستان که احزاب مردم به رهبری آصف علی زرداری و حزب مسلم لیگ شاخه نواز به ترتیب بیشترین کرسی های آن را در اختیار دارند و دولتی ائتلافی را تشکیل داده اند این امکان را خواهند داشت تا رئیس جمهور آینده را انتخاب کنند. موقعیت پرویز مشرف از سال گذشته رو به ضعف گذاشت. حوادث مسجد سرخ پاکستان اولین اپیزود در راه تضعیف مشرف بود. پس از آن بود که مشرف مذاکراتی محرمانه را با بی نظیر بوتو، نخست وزیر سابق و رهبر فقید حزب مردم برای تقسیم قدرت آغاز کرد. بوتو آن زمان در تبعیدی خود خواسته به سر می برد و به طور متناوب در دبی، از شهر های امارات عربی متحده و لندن پایتخت بریتانیا زندگی می کرد.
در اوایل پاییز سال گذشته دوره ریاست جمهوری مشرف به پایان رسید و او در حالی که همچنان سمت ریاست ارتش را بر عهده داشت خود را نامزد انتخابات ریاست جمهوری کرد و توانست از پارلمانی که در آن زمان در کنترل هوادارانش بود رای بگیرد. دو روز پس از این انتخاب بی نظیر بوتو پس از هشت سال به کشورش بازگشت و در مراسمی که برای استقبال از او در شهر کراچی ترتیب داده شده بود از یک حمله تروریستی که منجر به کشته شدن 150 نفر و زخمی شدن 400 نفر دیگر شد جان سالم به در برد.
مخالفان مشرف اما با استناد به این موضوع که او همزمان با نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری سمت ریاست ارتش را در اختیار داشته و به این دلیل انتخاب او به عنوان رئیس جمهور غیرقانونی است از دادگاه عالی پاکستان خواستند تا صلاحیت مشرف را رد کند.
اما در شرایطی که دادگاه عالی پاکستان در حال بررسی صلاحیت مشرف بود، او با تعلیق قانون اساسی، دادگاه عالی را منحل، قضات این دادگاه را بازداشت و در کشور وضعیت اضطراری اعلام کرد. مشرف همچنین رسانه های مستقل را توقیف و ژورنالیست های منتقد و مخالفان سیاسی را بازداشت کرد. او اگرچه پس از شش هفته اعمال وضعیت اضطراری را لغو کرد اما محبوبیت او به دلیل این اقدام به شدت کاهش یافته بود.
مشرف سپس از سمت ریاست ارتش کناره گیری کرد. در همین حال و در شرایطی که مذاکرات مشرف با حزب مردم به بن بست رسیده بود، بی نظیر بوتو، رهبر این حزب در نخستین روزهای زمستان گذشته در همایشی انتخاباتی در شهر راولپندی ترور شد. اگرچه مشرف اعلام کرده بود که القاعده و شخص بیت الله محسود، رهبر این شبکه در پاکستان، مسوول ترور بوتو است اما مخالفان انگشت اتهام را به سوی رئیس جمهور نشانه رفته و او را عامل کشته شدن بوتو می دانستند. آنها خواستار تشکیل کمیسیون تحقیق سازمان ملل در این زمینه شدند اما بعد ها اسکاتلند یارد، پلیس انگلیس، در تحقیقاتی مشرف را از دست داشتن در این ترور مبرا کرد. در این میان محمد نواز شریف، رهبر حزب مسلم لیگ شاخه نواز هم که هشت سال را در تبعید در عربستان سعودی به سر می برد و یک بار به پاکستان بازگشته بود، اما در همان فرودگاه به عربستان بازگردانده شده بود، بار دیگر با ضمانت سعودی ها به کشورش بازگشت تا در صحنه انتخابات پارلمانی نقشی فعالانه داشته باشد.
پس از ترور بوتو، مشرف به دلیل آنچه نگرانی های امنیتی توصیف کرد، انتخابات پارلمانی را به تعویق انداخت؛ اقدامی که به کاهش بیشتر محبوبیت رئیس جمهور پاکستان منجر شد. سرانجام انتخابات پارلمانی در روز 29 بهمن ماه برگزار شد و احزاب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز توانستند اکثریت پارلمانی را به دست آورند. حزب مسلم لیگ شاخه قائد اعظم که برای حمایت از مشرف تشکیل شده بود، برای اولین بار متحمل شکستی سنگین شد و به این ترتیب مشرف برای اولین بار پس از به قدرت رسیدن دولت را از دست داد.
هنوز مشخص نیست چه کسی رئیس جمهور آینده خواهد بود. بر اساس قانون اساسی پاکستان رئیس جمهور بعدی باید طی مدت 30 روز انتخاب شود. روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که برخی مقامات آمریکایی اعلام کرده اند که آصف علی زرداری، همسر بی نظیر بوتو که پس از ترور او رهبر حزب مردم شد به پست ریاست جمهوری علاقه دارد، اما محمد نواز شریف که آشکارا با زرداری اختلاف دارد به شدت مخالف ریاست جمهوری رهبر حزب مردم است.
ارتش پاکستان در روزهای اخیر تلاش کرد تا بی طرفی خود را در بحران اخیر سیاسی حفظ کند. مشرف در سال 1999 میلادی در کودتایی بدون خونریزی قدرت را در پاکستان در دست گرفت و دولت محمد نواز شریف، نخست وزیر وقت را ساقط کرد و او را به تبعید در عربستان سعودی فرستاد. مشرف پس از حوادث یازدهم سپتامبر به یکی از مهم ترین متحدان آمریکا در جنگ علیه تروریسم تبدیل شد و میلیارد ها دلار کمک مالی و نظامی از واشنگتن دریافت کرد اما کاخ سفید در روز های اخیر موضوع استیضاح مشرف را موضوعی داخلی توصیف و تلاش کرد بی طرفی خود را حفظ کند.
با استعفای مشرف احتمال ایجاد بی ثباتی در این تنها کشور مسلمان مسلح به بمب اتمی که در خط مقدم جنگ آمریکا علیه تروریسم قرار دارد، افزایش یافته است.
وضعیت دولت ائتلافی پاکستان هم با استعفای مشرف در هاله ای از ابهام قرار می گیرد چرا که اساسا این دولت برای مخالفت و مقابله با مشرف تشکیل شده بود و به نظر می رسد احزاب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز دیگر هدف مشترکی ندارند که برای آن به ائتلاف ادامه دهند. به این ترتیب انتظار می رود جنگ قدرت در صحنه سیاسی پاکستان بیش از گذشته شدت گیرد.