استعفاى مشرف و شادى مخالفان

سرانجام پس از کشمکش هاى فراوان، پرویز مشرف در برابر فشارهاى فراوان ائتلاف حاکم در پاکستان استعفاى خود را از سمت ریاست جمهورى این کشور اعلام کرد. براساس قانون اساسى پاکستان رئیس سنا، ریاست موقت کشور را تا برگزارى انتخابات براى تعیین رییس جمهورى جدید عهده دار خواهد شد. به گزارش دیپلماسى ایران، پرویز مشرف دوشنبه ۱۸ اوت در یک کنفرانس خبرى در اسلام آباد ضمن اعلام استعفاى خود، تمام گروه هاى پاکستانى و ملت این کشور را به آشتى ملى فرا خواند. پرویز مشرف، رییس جمهورى پاکستان در اسلام آباد با بیان اینکه به دلیل حفظ منافع پاکستان از ریاست جمهورى استعفا مى دهد، به بیان بحران سیاسى کشورش و چالش هاى پاکستان در دوران مسئولیتش پرداخت. مشرف گفت: «در ۹ سال خدمتم در پاکستان همواره سعى کردم کشور را به پیشرفت و ثبات سوق دهم.
من از همان ابتدا بر اساس ایمان و اعتقاد خود، به تمام مسئولیت هایم عمل کردم و سعى کردم به رغم تمام چالش ها و سختى ها آنها را پشت سر بگذارم. دوست دارم مردم واقعیت اوضاع پاکستان و مشکلاتى که ما با آن روبرو بودیم را دریابند. پاکستان در این مدت شاهد مشکلات زیادى بود که یکى از آنها مشکلات اقتصادى که بسیار مهم است اشاره کرد.» وى ضمن بیان اینکه پاکستان در دوره مسئولیتش پیشرفت هاى زیادى در بخش هاى کشاورزى، آموزشى، بهداشتى، صنعتى و بخش هاى دیگر اقتصادى داشته است، گفت: «کشور به رغم تمام مشکلات از جمله وقایع بعد از ۱۱ سپتامبر و گسترش اقدامات تروریستى در سراسر جهان از جمله پاکستان توانست دستاورد هاى زیادى را محقق سازد.
من افتخار مى کنم که اعلام کنم پاکستان در مسیر پیشرفت قرار دارد. من هرگز نمى پذیرم که در برابر هیچ چالش و مشکل در کشور سکوت کنم. من هرگز در برابر مشکلات دست بسته نمى مانم.» وى در ادامه افزود: «بر خلاف آنچه که برخى ادعا مى کنند من منافع شخصى ام را بر منافع ملى ترجیح نمى دهم. باید بگویم که هرگز در این زمینه تلاش نکرده ام. دشمنان من قصد انتقام از من و سیاست هایم که همواره در جهت خدمت به پاکستان بوده را دارند. اتهاماتى که علیه من مطرح شده واقعیت نداشته و آنها تنها مى خواهند در جهت منافع خودشان عمل کنند.»
بدین ترتیب محمدمیان سومرو، ۵۷ ساله از اعضاى حزب مسلم لیگ قائد مشرف از سال ۲۰۰۰ تا سال ،۲۰۰۲ فرماندار استان جنوبى سند و رئیس سناى پاکستان به طور موقت سمت ریاست جمهورى پاکستان را بر عهده مى گیرد. وى همچنین در سال گذشته توسط مشرف به عنوان نخست وزیر موقت در دوران اعلام حالت اضطرارى منصوب شد. نواز شریف، رهبر حزب مسلم لیگ نواز و نخست وزیر سابق پاکستان در واکنش به استعفاى مشرف ضمن تبریک به مردم پاکستان گفت: «این یک پیروزى براى مردم پاکستان است. اکنون شما از حکومت ژنرال رها شدید. امروز مردم پاکستان از رژیمى دیکتاتورى رهایى یافتند. مى توانیم بگوییم که دوران تاریک ما به سر آمده است.» محمود قریشى، وزیر امور خارجه پاکستان نیز تصمیم مشرف براى کناره گیرى را یک تصمیم واقع گرایانه خواند و گفت: «پاکستان از رفتن مشرف بهره مند خواهد شد.» آصف على زردارى، رهبر حزب مردم، حزب حاکم در این کشور با استقبال از تصمیم مشرف این اقدام را پیروزى بزرگ براى مردم پاکستان خواند. اما شجاعت حسین، از رهبران حزب مسلم لیگ قائد تاکید کرد که مشرف در پاکستان خواهد ماند.
راجا ربانى، ریس مجلس ملى پاکستان نیز گفت: «قانون و نظم در دوران حکومت مشرف به شدت به وخامت گرایید و کشور با انزواى بین المللى روبه رو شد. مردم پاکستان مجبور به اطاعت از دستورات وى بودند و خلع وى مى تواند به بهبود اوضاع در پاکستان بیانجامد.» شرى رحمان، وزیر اطلاع رسانى پاکستان نیز در گفت وگو با شبکه اسکاى نیوز گفت: «افزایش فشارها در پاکستان باعث شد که مشرف از سمت ریاست جمهورى استعفا کند. وى تلاش کرد تا اقداماتش را توجیه کند اما فکر مى کنم در پایان استعفا، تنها گزینه پیش روى مشرف بود. چون فضا براى باقى ماندن وى در این سمت به هیچ عنوان مهیا نبود به گونه اى که خودش به این موضوع پى برد که ادامه فعالیت در این پست دیگر غیرممکن است.» پسر بى نظیر بوتو، نخست وزیر سابق پاکستان نیز از استعفاى پرویز مشرف استقبال کرد و پیش بینى کرد که رییس جمهورى آینده پاکستان از حزب مردم بوتو باشد. بیلاوال بوتو زردارى، پسر ۱۹ ساله بى نظیر بوتو و رئیس حزب مردم پاکستان همچنین گفت: «پس از ترور مادرم، گفته بودم دموکراسى بهترین انتقام است و امروز این مساله ثابت شد.» وى در فرودگاه کراچى به شبکه تلویزیونى GEO پاکستان گفت: «یک نفر از حزب مردم پاکستان رییس جمهور آینده کشور خواهد بود اما نمى دانم آن فرد چه کسى است.» پسر بوتو که هم اکنون دانشجوى دانشگاه آکسفورد انگلیس است پس از کشته شدن مادرش در یک عملیات انتحارى در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷ به عنوان رییس حزب مردم پاکستان (PPP) معرفى شد. این حزب در انتخابات ماه فوریه حائز اکثریت کرسى هاى مجلس پاکستان شد و هم اکنون دولت ائتلافى این کشور را که شامل حزب نواز شریف نیز مى شود رهبرى مى کند. از سوى دیگر مقامات افغانستان ابراز امیدوارى کردند که کناره گیرى مشرف به تقویت دولت پاکستان و استقرار دموکراسى در این کشور منتهى شود. سخنگوى وزارت امور خارجه افغانستان گفت: «ما امیدواریم کناره گیرى مشرف موجب استقرار دولت مدنى و برپایى دموکراسى در پاکستان شود. افغانستان حامى پاکستانى با ثبات و دموکراتیک است که بر پایه حکومت قانون استوار باشد.»
روابط میان مشرف و حامد کرزاى رییس جمهورى افغانستان پس از افزایش خشونت هاى افراطیون در داخل این دو کشور به تیرگى گراییده بود. سخنگوى دولت افغانستان نیز اظهار داشت، دولت افغانستان معتقد است برکنارى مشرف اثرات مثبتى در افغانستان برجاى خواهد گذاشت. سخنگوى وزارت کشور افغانستان نیز با اشاره به دخالت سرویس اطلاعاتى پاکستان در سازمان دهى حملات در خاک افغانستان گفت: «مشرف از متحدان آمریکا بود، اما نه در عمل، بلکه در حرف. ریاست جمهورى پرویز مشرف به نفع افغانستان نبود.» همچنین اسد اقبال، مدیر بورس اوراق بهادار اسماعیل اقبال نیز اظهار داشت: این اقدام مشرف تمام بلاتکلیفى ها در بازار را از بین خواهد برد و فکر مى کنم مشکلات سیاسى موجود در پاکستان نیز پایان یابد. دولت جدید پس از کناره گیرى مشرف شروع به تمرکز بر فعالیت هاى اقتصادى خواهد کرد. به نظر من دولت جدید اکنون دیگر هیچ بهانه اى براى توسعه اقتصادى در این کشور ندارد.» واجد حسن، سفیر پاکستان در انگلیس نیز اظهار داشت، مشرف به پاکستان صدمات زیادى را وارد کرده است. در دوران مشرف پاکستان به کانون تروریسم بین المللى تبدیل شده بود. وى در نهایت به این موضوع پى برد که خود بخشى از یک معضل بزرگ در پاکستان است نه بخشى از یک راه حل. در همین حال هفته نامه آمریکایى نیوزویک در گزارشى در شماره دوشنبه ۱۸ اوت منتشر شد، نوشت: یکى از معاونان سابق مشرف که خواست نامش فاش نشود گفت که انتظار مى رود پرویز مشرف، رئیس جمهورى پاکستان پس از استعفا در پروازى به عربستان تبعید شده و سه ماه آینده را در آنجا سپرى کند.
اکنون و یا هرگز
با اعلام خبر استعفاى پرویز مشرف از ریاست جمهورى پاکستان، تحلیلگران به جایگاه بعدى وى و فراتر از آن به آینده پاکستان نگاه مى کنند. در این میان یک چیز مطرح است و آن این که در حالى که به نظر مى رسد نظر جمع بر این است که ارتش پاکستان براى نجات رییس جمهور غیر نظامى پاکستان دخالت نخواهد کرد، اما اگر ارتش متوجه شود که باید کشور را نجات دهد، در آینده نه چندان دور حتما شاهد دخالت این ارگان کشورى خواهیم بود. به گزارش ایسنا خبرگزارى رویترز در تحلیلى درباره اوضاع پاکستان پس از مشرف نوشته است: «طارق على، یک تحلیلگر مسائل پاکستان در روزنامه لس آنجلس تایمز مى نویسد: رفتن مشرف مشکلاتى را که کشور با آنها روبه روست، برجسته مى کند و آن بحران غذا و انرژى است. همچنین تورم نیز از کنترل خارج شده است. این تحلیلگر مسائل پاکستان اضافه مى کند که آمریکا طى ۵۰ سال گذشته ترجیح داده است با ارتش پاکستان کار کند تا با رهبران غیر نظامى این کشور.
وى در این باره مى گوید، هیچ چیزى تغییر نکرده است.» شجاع نواز که کتابى درباره ارتش پاکستان به چاپ رسانده است در روزنامه واشنگتن پست مى نویسد: ارتش ترجیح مى دهد وارد این درگیرى فعلى سیاسى نشود. آنها مى خواهند به غیر نظامیان زمان و فضا بدهند تا بتوانند به بهترین نحو دولت را اداره کنند. وى اما مى گوید دولت غیر نظامى پاکستان باید براى استقرار ثبات در این کشور درگیر با شبه نظامیان، سریع عمل کند. اگر دولت نتواند این کار را انجام دهد، در پاکستان شایع مى شود که ارتش قرار است دخالت کند و این بار بر اساس مدل بنگلادش، به قدرت طولانى تر و پوشیدن نقاب غیر نظامى براى بازگرداندن سلامتى به اقتصاد در حال احتضار این کشور آسیایى اقدام خواهد کرد. تورم ۲۵ درصدى پاکستان، اقتصاد آن را ویران کرده است. سرمایه گذاران در حال فرار از پاکستان هستند و ارزش روپیه این کشور در برابر دلار به پایین تر حد خود تاکنون رسیده است. جدایى خواهان، اسلام گرایان و افراط گرایان در مناطق نا آرام مرزى در حال قدرت یافتن هستند و به نظر مى رسد اسلام آباد ناتوان از تحمیل قدرت خود بر آنهاست. ۲۰ سال پس از مرگ مشکوک ضیاء الحق، حاکم پیشین نظامى پاکستان، سیاست مداران دشمن یکدیگر دوباره درصدند تا فرصت هاى خود را از دست بدهند در نتیجه مى بینیم که یک ارتش ناآرام انتظار چنین وضعیتى را مى کشد.»