پرونده رشدی از دوره تاچر تا عصر بلر

کتاب آیات شیطانی برای بار نخست مهر 67 با حمایت تاچر چاپ شد اما در هند، کشور زادگاه رشدی ممنوع شد. ایران برای مخالفت جهان اسلام با کتاب آیات شیطانی فراخوان داد. در نوامبر 1988 چند ماه پس از انتشار کتاب شیخ‌اعظم‌الازهر خواستار اقدامات حقوقی برای منع انتشار کتاب در بریتانیا شد.

ـ این اثر موهن در پاکستان و آفریقای‌ جنوبی به عنوان سمبلی از دسیسه برضد دین در فهرست آثار ممنوعه قرار گرفت و پس از چند هفته در بسیاری از کشورهای اسلامی فروش آن ممنوع شد.

ـ در دسامبر و ژانویه مسلمانان در بریتانیا قیام خود بر ضد آیات شیطانی و نویسنده مرتد آن را آغاز کرده و با تظاهرات خواستار جمع‌آوری نسخه‌های کتاب از کتابفروشی‌ها و عذرخواهی ناشر آن، انتشارات پنگوئن شدند.

ـ در فوریه سال 1989 فتوای مرگ نویسنده مرتد آیات شیطانی از سوی حضرت امام(ره) صادر شد. پس از این فتوا که به عنوان مهمترین رویداد سال در جهان بازتاب یافت، نهاد 15 خرداد جایزه‌ای برای قتل وی تعیین کرد. پس از آن جوایز بسیاری از سوی نهادها و سازمان‌ها در کشورهای اسلامی برای اجرای فرمان قتل رشدی تعیین شد.

ـ همزمان با فتوای قتل رشدی موجی از اعتراض در کشورهای اسلامی به راه افتاد. در تظاهرات پرشوری که در اسلام‌آباد در مخالفت با سلمان رشدی و کتاب آیات شیطانی برپا شد، 6 نفر کشته شدند. در همین ماه تظاهرات دیگری نیز در بیشتر کشورهای اسلامی صورت گرفت و از همان زمان سلمان‌رشدی مورد حفاظت دولت بریتانیا قرار گرفت.

ـ بیشتر کتابفروشی‌های بریتانیا و آمریکا که به کار نشر و فروش کتاب آیات شیطانی مبادرت می‌کردند با اعتراض و خشم مسلمانان روبرو شدند و این کتاب را از قفسه‌های خود جمع کردند.

ـ هفتم مارس 1989 دولت بریتانیا در اوج واکنش محافل اسلامی و اعتراض به صدور فتوای قتل رشدی روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کرد. سفیران 15 کشور اروپا نیز همزمان تهران را ترک کردند اما پس از زمان کوتاهی اروپایی‌ها در حرکتی آشتی‌جویانه بازگشتند. وقفه در روابط تهران و لندن نزدیک یک دهه طول کشید. در سال 1998 روابط ایران با بریتانیا و برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا به وضع سابق بازگشت.

ـ نویسنده مرتد آیات شیطانی مقاله‌ای درباره رحلت امام خمینی(ره) نوشت و تلاش کرد جمهوری اسلامی فتوای مرگ وی را لغو کند. در این مقاله وی مطالبی را درباره ریشه‌های تعارض بین اسلام و آزادی بیان در غرب مطرح کرد، اما جمهوری اسلامی در نخستین موضع پس از رحلت امام(ره) بر فتوای مهدورالدم بودن رشدی تاکید کرد.

ـ یک سال بعد مترجم ژاپنی کتاب وی به قتل رسید و مترجم ایتالیایی آیات شیطانی به سختی مجروح شد و در سال 1993 ناشر نروژی آیات شیطانی مورد حمله قرار گرفت و به شدت مجروح شد.

ـ بنیاد 15 خرداد جایزه برای قتل رشدی را به 600 هزار دلار افزایش داد. این بنیاد این جایزه را در چندین مرحله دیگر افزایش داد و در سال 1999 مبلغ آن را به 8/2 میلیون دلار رساند.

ـ لندن در 16 ژوئن و پس از ناامیدی از لغو فتوای مهدورالدم بودن رشدی در مراسم ویژه کاخ باکینگهام نشان عالی بریتانیا با عنوان "سر" به رشدی اعطا شد و در پی آن موج تازه‌ای از اعتراض ایرانی‌ها و ملت‌ها و دولت‌های مسلمان به راه افتاد.