ظهور شوراها در عرصه مدیریت

هفتمین سال استقرار شوراها رفته رفته پشت سر گذاشته می‌شود و این نهاد گرانسنگ پس از نزدیک شدن به پایان دور دوم فعالیت خود, سومین تجربه انتخابی‌اش را آذر 85 شاهد خواهد بود. شوراهای اسلامی شهر و روستا اگرچه دیر هنگام و با تأخیر در ایران تولد یافتند, اما تأسیس آنها از چنان اهمیتی به لحاظ تأثیرات در توسعه پایدار برخوردار بود که دو سال پس از آغاز به کار سید محمد خاتمی در سال 78 سرانجام ظهور یافت. گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجویان ایران با تنی چند از شاخص ترین اعضای شورای اسلامی شهر تهران, گفت و گو‌هایی را با موضوع ظهور و حضور شوراها انجام داده است که بخش اول این گفت و گو‌ها به گفته های مهندس چمران رییس و سخنگوی شورا، اختصاص دارد و با اظهارات او این موضوع را فتح باب می‌کند.از آنجا که مرور بر گذشته شورا برای خوانندگان مفید است و برای آیندگان نیز گویای سرگذشت این نهاد می‌اشد همبستگی اقدام به انتشار این سخنان نموده است. یادآور می‌شود که همه دیدگاه های گوینده مورد تأیید نیست و جای گفت و گوی جداگانه به ویژه در عملکرد شورای شهر کنونی دارد که قابل نقد می‌باشد.
شورا, نیازمند اعضای متخصص است
مهندس چمران مانند همیشه سخن خود را در اهمیت جایگاه شوراها آغاز کرده و با اشاره به استقبال طیفهای گوناگون برای نامزدی در دور سوم سوم انتخابات شوراها همانند مشاورین دولت, وزرای سابق و همه کسانی که مسؤولیت فعلی خود را برای حضور در شورا ترک کرده اند, گفت: این امر نشان می‌دهد که شورا باید با تحقق مدیریت واحد شهری به جایگاه واقعی برسد؛ چراکه اصلا سزاوار نیست که شورای شهر بیش از آن در مدیریت شهری است, تصریح کرد: البته این مسأله به معنی این نیست که ان دو مغایر یکدیگرند ؛چرا که اگر فعال سیاسی بخواهد دیدگاههای سیاسی و جناحی را در شورا پیاده کند, موفق نبوده و نتیجه‌ای هم در پی نخواهد داشت.
رییس شورای اسلامی شهر تهران, با تأکید بر این که افراد متخصص با دیدگاههای باز سیاسی می‌توانند در شورای شهر موفق باشند, افزوده: این افراد باید مسائلی سیاسی را از فعالیت خصوصی تفکیک کنند. وی اظهار داشت: مسؤولانی که برای نامزدی در انتخابات شوراها استعفا کردند و یا افرادی که در گذشته دارای پست و مقامی بوده و در زمینه مدیریت شهری توانمندی دارند]هیچ اشکالی ندارد که وارد شوراها شوند؛ اما به شرط این که مسائل سیاسی جناحی بر برنامه های تخصصی آنها تأثیر نگذارد؛ در غیر این صورت موفق نخواهند بود. مهندس چمران با بیان این که مردم تصمیم خواهند گرفت که در شورای شهر بعدی چه کسانی حضور یابند, تصریح کرد: سابقه نشان داده که مردم به تخصصهای لازم توجه بیشتری دارند تا عناوین پر طمطراق سیاسی! بویژه آن که از این عناوین خیر چندانی ندیده اند. رییس شورای عالی استانها تأکید کرد: اگر فردی فکر کند شورای شهر سکوی پرش سیاسی است, هیچ گاه موفق نخواهد شد و اگر موفق هم شود, شهر از حضورش بهره‌ای نمی‌برد, لذا صحیح نیست که عده‌ای بخواهند از طریق شورا جهش سیاسی کنند وی یادآور شد: به همین دلیل اعضای شورای اسلامی شهر دور دوم, هیچ کدام برای حضور در دولت و مجلس قدم پیش نگذاشتند. علیرغم این که از سوی دولت, اصرارها, پیشنهادات, دعوتهای فراوان, به اعضا شد, اما همگی اعلام کردیم که در شورای شهر خواهیم ماند و حتی بنده گفتم که از شورا نمی‌روم مگر بمیرم! و چون به مردم گفتیم نماینده آنها در شورای شهر هستیم به این عهد خود پایبند ماندیم. مهندس چمران خاطر نشان کرد: البته استعفای افراد دارای مسؤولیت در دولت و شرکت در نامزدی انتخابات شوراها به این معنی نیست که دولت شورای شهر را تحت سلطه خودش قرار دهد؛ چرا که این موضوع عملی نخواهد بو؛ زیرا شورا‌ها باید استقلالشان را حفظ کنند. رییس شورای اسلامی شهر تهران در ادامه گفت و گوی خود با ایسنا، طیف بندی در شورای اسلامی شهر را پدیده‌ای ناپسند خواند و گفت :قبل از انقلاب اسلامی, هر کس طرفدار رژیم بود, می‌گفتند آمریکایی است و اگر مخالف رژیم بود, می‌گفتند کمونیسیم است؛ در حالیکه جمهوری اسلامی ایران نشان داد این طور نیست! هم اکنون نیز دچار این اشتباه هستیم, عموماً کسانی که شورای شهر تهران را طیف بندی می‌کنند, می‌گویند طیف شهردار (قالیباف) و طیف رییس جمهور (شهردار سابق) و موافق یکی را مخالف دیگری تلقی می‌کنند که این صحیح نیست؛ زیرا شهردار فعلی و رییس جمهور حال حاضر, قبل از انتخابات ریاست جمهوری, میثاق 4 نفره اصولگرایی را امضا کردند و بنده به عنوان ریش سفید این 4 نفر بودم. وی افزود: این گونه نیست که یکی که رییس جمهور و دیگری شهردار است و این دو با هم مخالفند؛ البته ممکن است در کش و قوسها و رقابتهای سیاسی در مقابل هم قرار بگیرند, ولی پس از مدتی رقابتها به رفاقت تبدیل می‌شود. رییس شورای شهر تهران توضیح داد: شورای شهر نیز با انتخاب دکتر قالیباف به عنوان شهردار تهران نشان داد که به دنبال مسایل سیاسی نبوده, بلکه به دنبال توانمندی افراد است و کسی را انتخاب می‌کند که در پی افکار تفکر سیاسی و جناحی نباشد. چمران اذعان کرد: البته وجود طیف در هر جمعی, طبیعی است و حتی در زمان احمدی نژاد این مسایل در شورا دیده می‌شد. برخی اوقات اعضا, موافق و یا مخالف وی بودند و درگیریهای سختی پیش می‌آمد, اما همه این مسایل جهت نتیجه گیری تخصصی بود نه جناح بندیهای سیاسی و طیف بندی, تأثیری در تصمیم گیریهای شهری نداشت و پس از بحث و بررسی و مخالفت , نهایت 12 یا 13 رأی برای یک طرح داشتیم. به گفته وی ممکن است عضوی از شورا, بت دیدگاه شهردار فعلی موافق نباشد که قاعدتا نقادانه به مسایل نگاه می‌کند, نه با نگاه ویرانگری؛ لذا اگر اشتباهی باشد, باید اصلاح شود و اگر نباشد این عضو شورا از نظرش باز نمی‌گردد. وی گفت: به رغم این مسایل در رأی گیری‌ها بسیار دقت می‌شودو با وجود دیدگاه های مختلف در مسایل شهری با وجدان برخورد می‌کنند. رییس شورای اسلامی شهر تهران در این گفت و گو وقتی در برابر این پرسش قرار گرفت که مردم از شوراها انتظارات وسیع و گسترده‌ای دارند و امیدوارانه تر به پیگیری خواسته های خود در شوراها نگاه می‌کنند, شورای شهر تهران چه اندازه به این انتظارات پاسخ در خور داده است؟ گفت: مردم از شوراها انتظارات بسیار گسترده‌ای دارند؛ آنها شورای شهر را نماینده خود می‌دانند؛ علاوه بر مسایل شهری , درخواستهای متعددی همچون کمک مالی, نام نویسی دانش آموزان, درمان و ... که در حیطه وظایف شورای شهر نیست, دارند. البته آنها حق دارند چون نفس وجود شوراها همین است و باید جایگاه شوراها به جایی برسد که به این تقاضاها پاسخگو باشد. مهندس چمران ادامه داد: متأسفانه شوراها اگر مردم با مشکل مواجه شوند, نیمه شب به درب منزل اعضای شورا می‌روند, اما شوراها اختیارات لازم را جهت پاسخگویی به آنها ندارند. به اعتقاد وی، شورای شهر تهران برای پاسخگویی به انتظارات غیر مرتبط و خارج از اختیار ,تا حدودی توانسته, نقش هماهنگی داشته باشد که آن هم به خاطر ارتباط نزدیک با دستگاهها بویژه در دولت نهم بوده است. رییس شورای اسلامی شهر تهران تصریح کرد: در هر صورت مردم نسبت به زمانی که شورای شهر نبود و تنها شهرداری وجود داشت راضی تر هستند؛ چون علاوه بر شهردار 15 عضو هستند که با مردم ارتباط دارند و به مشکلات آنها رسیدگی می‌کنند. ایسنا از وی درباره عملکرد شوراها از ظهور تا کنون پرسید؛ این که در دور دوم شوراها نگرانی‌هایی وجود داشت که اتفاقات دور اول تکرار شود. دسته بندی های سیستمی شکل بگیرد و در نهایت مسایل مردم فدای اختلاف نظرهای حاشیه ساز شود. او فعالیت شورای اسلامی شهر تهران, به گونه‌ای است که لوایح و طرحهای مختلفی را مورد بررسی قرار می‌دهد و گاهی اوقات جلسات فوق العاده برای طرح جامع و تفضیلی تهران از این دست بوده است.دور شدن از هسته واحد و هماهنگی را از جمله تجربیاتی دانست که باید در شوراهای شهر سوم, بیشتر به این مسأله توجه شود. وی گفت: انتظار داشتیم این وحدت به عنوان هسته واقعی در شورای شهر دوم بیشتر حفظ شود و اختلاف نظرها دلیلی بر عدم همکاریها نبود. رییس شورای شهر تهران گفت: انتظار داشتم و دارم که وحدت و انسجام بیشتر از وضعیت فعلی باشد. اگرچه در مسایل شهری و تخصصی دیدگاهها و اختلاف سلیقه‌هایی مطرح است؛ اما این اتحاد در شورای شهر دوم, باید بیش از اینها بود. وی افزود: بنده معتقدم و تجربه شخصی ام این است که هر جا هستم یک هماهنگی و همفکری کامل به وجود بیاورم. انتخاب شهردار یکی از مهم ترین رخدادهای دور دوم شورای اسلامی شهر تهران است که چمران حتی از آن به عنوان یک چالش یاد کرد و گفت: انتخاب شهردار با بحثهای طولانی, واقعه و مهمی در شورای شهر بود.برای انتخاب دکتر احمدی نژاد به عنوان شهردار حتی در تعطیلات عید نوروز, جلسه داشتیم و سرانجام در این واقعه بسیار مهم و نفس گیر, توانستیم شهردار را انتخاب کنیم. برای انتخابی آقای قالیباف نیز 5/2 ماه بحث کردیم و این هم بسیار واقعه مهمی بود و نشان دادیم که در این انتخاب به رقابتهای سیاسی و درگیرها توجه نمی‌کنیم و تنها توانمندی افراد را مورد توجه قرار می‌دهیم. مهندس چمران از دیگر چالشهای دور دوم را این گونه بر شمرد: تعیین حریم تهران, از بین رفتن باغات و فضای سبز, ساخت و سازهای غیر مجاز, لایحه تعجب آور اصلاحیه قانون شوراهای وزارت کشور, نوع برخورد با شوراها و مصوبات آن و دهها چالش دیگر که در کنار اینها می‌توان مطرح کرد. وی درباره تعیین حریم تهران گفت: این موضوع در دولت قبل مورد بحث میان شورا و وزارت کشور بود که متأسفانه تصمیمی که در آن زمان گرفته شد, فاجعه‌ای برای تهران ایجاد شد اما امیدواریم در دولت فعلی بتوانیم درباره حریم به نقاط مشترکی رسیده و موضوع را حل کنیم. به گفته چمران از بین بردن باغات و فضای سبز و ساخت و ساز در ارتفاعات 1800 تهران نیز از چالشهای دیگری بود که شورای شهر با آن مواجه بود و حتی در این زمینه به دلیل جلوگیری از ساخت غیر مجاز برجی در این ارتفاعات, حکم عزل شهردار منطقه صادر شد و با تلاش فراوان توانستیم این مشکل را حل کنیم. وی افزود شورای شهر برای جلوگیری از بین رفتن باغات هم تشویق‌هایی را برای مالکان قایل شد تا بتوانند باغات را حفظ کنند. رییس شورای عالی استانها لایحه اصلاح قانون شوراها که از سوی وزارت کشور به دولت و مجلس ارایه شد را نیز چالشی مهم, فراروی شوراهای شهر خواند و گفت: ارایه این لایحه از سوی دولت نهم تعجب آور بود و بارها به این مسأله اعتراض کردم که باید با شوراها در این زمینه مشورت می‌شد. این که معاون وزارت کشور عده‌ای از شوراها را جمع و بیان کند که با شوراها در خصوص لایحه مشورت کرده, مورد قبول نیست و ما انتظار داشتیم که با شورای عالی استانها هماهنگ می‌شد. مهندس چمران افزود: جلسات مختلفی در این زمینه با مسؤولان گذاشتیم و در نهایت بررسی این لایحه متوقف شد اما ناگهان وقتی با م.ض.ع تجمیع انتخابات همزمان شد، یک شبه به امضا رسید و به مجلس رفت.
رییس شورای عالی استانها ادامه داد: سیستم اجرایی و اداری کشور شهرداری را کارمند وزارت کشور می‌داند و زمانی که قانون را اصلاح می‌کند, با همین دیدگاه وارد عمل می‌شود و این مسأله در دولت قبلی (هشتم)هم با تصویب قانون تجمیع عوارض مشاهده شد. وی یادآور شد که زمینه سازی برای اصلاح قانون شوراها مربوط به دولت قبل بوده و حتی در آن زمان یک سال بحث کردیم؛ ولی به نتیجه نرسیدیم و مبنا و پایه لایحه اصلاح قانون شوراها با همان تفکر, آن زمان شکل گرفت و متأسفانه به مذاق عده‌ای خوش آمد. مهندس چمران گفت: با بسیاری از موارد اصلاح قانون شوراها جز برخی مسایل مهم و کلیدی, موافق بودیم اما کاهش اختیارات شوراها به شدت مخالفت جایگاهی است که قانون اساسی برای شوراها در نظر گرفته است. رییس شورای شهر تهران, با بیان این که نمی‌توان به عقب بازگشت و معتقد بود شورای شهری در کنار نباشد, افزود: برخی افراد هر جایی که مسؤولیتی دارند, به خاطر تعصب نسبت به جایگاه خود , اظهار نظر می‌کنند؛ اما بنده به خاطر فعالیت‌های مختلف این مسایل را از جانب تعصب شورایی نمی‌گویم؛ بلکه با نگاهی کلان و اصلاح گرایانه نسبت به مسایل کشور می‌نگرم. وی خاطر نشان کرد: اگر از شوراها حمایت می‌کنم به این خاطر نیست که شورایی هستیم , بلکه دید کلان نسبت به مسایل دارم. رییس شورای شهر تهران افزود: مهمترین مسأله در ارتباط با شوراها قانون اساسی است و تعجب دارد که چگونه 7 بند قانون اساسی درباره شوراها نادیده گرفته می‌شود و هرچه از زمان تصویب آن گذشته, بیشتر, از قانون اساسی فاصله گرفته ایم. به اعتقاد مهندس چمران, چالشها می‌توانست حیات شورای شهر را متزلزل کند؛ اما شورای شهر درگیر احساسات و سیاسی کاری نشد و لذا توانست مسایل خود را حل کند.