افت و خیزهای اقتصادی جهان در سال 2005

سال 2005 هم با تمام خوبی‌ها و بدی‌هایش به پایان رسید. سالی که با سونامی اقیانوس هند آغاز شد و بیش از 200 هزار کشته بر جای گذاشت و با برگزاری دور نسبتا موفق نشست سازمان جهانی تجارت در هنگ‌کنگ پایان یافت. سال گذشته میلادی همانند سالهای گذشته برندگان و بازندگانی داشت، اما برندگان این سال مثل برندگان سالهای گذشته نه جزو تولیدکنندگان بودند و نه جزو مصرف‌کنندگان، بلکه با نگاهی گذرا معلوم می‌شود که برندگان برخلاف سهامداران ایرانی، بورس بازانی بودند که در بازارهای بورس جهانی و معاملات کاغذی سبب افزایش قیمت تولیداتی – مانند نفت – در جهان شدند و از کنار آن هم تولیدکنندگان آن محصول سود خود را بردند. در سال گذشته جهانیان مثل سال 2004 که شاهد درگیری‌ تجاری میان اروپا و آمریکا بر سر بالا بردن تعرفه واردات فولاد از سوی آمریکا بودند این بار شاهد درگیریهای تجاری میان چین از یک سو و اروپا و آمریکا از سوی دیگر بر سر پوشاک شدند که به جنگ پوشاک معروف شد. جنگی که در نهایت با گفتمان تجاری میان چین و اروپا حل شد.
علیر‌غم این جنگهای تجاری، تحلیلاگران اقتصادی معتقدند که این سال نسبت به سالهای آغازین قرن بیست‌و یکم سال نسبتا پررونقی بوده است. دلیل آنها هم به داده‌های آماری بر می‌گردد که از روند متحول اقتصاد جهانی به دست آورده‌اند.
در سال 2005 برآورد‌ها حاکی از آن است که حجم تجارت جهانی با رشد 2/6 درصد به بیش از 19 هزار و 600 میلیارد دلار خواهد رسید که کشور آلمان با بیش از 650 میلیارد دلار صادرات همانند سال 2004 باز بزرگترین صادرکننده جهان شناخته می‌شود. میزان واردات این کشور حدود 800 میلیارد دلار برآورد شده است.
بخشی از رونق تجارت جهانی در سال 2005 مدیون رونق قیمت نفت در آن سال است. متوسط قیمت نفوذ در سال 2005 حدود 53 دلار و 60 سنت بود که نسبت به سال 2004 حدود 42 درصد رشد داشته است. این بالاترین رشد قیمت نفت در سال گذشته بیش از آنکه نصیب تولیدکنندگان شود، ‌شرکتهای نفتی را و نیز دولتهای توسعه‌یافته را که بر واردات هیدروکربورها مالیات می‌بندند بهره‌مند کرد. این بهره‌مندی آنقدر به صرف بود که ادغام شرکتهای نفتی را که در چهار سال گذشته مسکوت مانده بود توجیه‌پذیر کرد به طوری که در سال گذشته بازار جهانی نفت شاهد دو ادغام بزرگ میان شرکتهای نفتی آمریکایی کونوکو با برلینگتون رسورسز و شورون با یونیکال بود. در کنار این توجیه‌‌پذیری ادغامها، بالابودن قیمت نفت، اکتشاف و بهره‌‌برداری نفت در مناطقی که غیر اقتصادی بود مانند آنگولا و نیز بهره‌برداری از شن‌های نفتی را بسیار با صرفه کرد.
همچنین مردم جهان در سال گذشته میلادی شاهد افزایش بی‌سابقه قیمت طلا در بازارهای جهانی بودند. در این سال قیمت هراونس طلا در بازارهای جهانی با افزایش 100 دلار در هر اونس به 520 دلار رسید. این افزایش بر بازارهای طلای جهان از جمله ایران هم تأثیر گذاشت به طوری که قیمت هر قطعه سکه طلا را از 97 هزار تومان در سال گذشته به 115 هزار تومان رساند.
در اینجا به مؤثرترین بخش اقتصاد در جهان که رشد اقتصادی جهان یا رشد تولید ناخالص داخلی است می‌پردازیم.
بر اساس برآوردهای اولیه، ‌رشد اقتصادی جهان در سال 2005 معادل 2/3 درصد است که نسبت به سال 2004 حدود 6 دهم درصد کاهش دارد. میانگین رشد اقتصادی کشورهای پردرآمد در سال 2005 معادل 5/2 درصد برآورد شده که برای سومین سال پیاپی ایالات متحده آمریکا با 5/3 درصد بالاترین رشد را در میان کشورهای پردرآمد دارا است. میانگین رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه در این سال حدود 6 درصد تخمین زده شده است و میانگین رشد اقتصادی کشورهای آسیای جنوب شرقی 8/7 درصد برآورده شده است. چین در سال گذشته هم مانند سالهای پیش شاهد رشد بسیار سریع اقتصادی بود. در این سال رشد اقتصادی چین معادل 9 درصد برآورد شد که بالاترین رشد اقتصادی در جهان است.