دانشجویان ایرانی در سراسر جهان

نوشین غبرائی
جوانان هر کشور، سرمایه‌های اصلی آن مملکت هستند. علی‌الخصوص قشر تحصیلکرده. بین سال‌های 1987 تا 1997 حدوداً هشت میلیون و 718 هزار و 870 ایرانی به خارج از کشور مهاجرت کردند که سه میلیون و 555 هزار و 570 نفر از آنان جوانان 20 تا 40 ساله بودند. بر اساس آمار وزارت علوم 80 درصد از دانش‌آموزانی که موفق به اخذ مقام در المپیادهای جهانی می‌شوند؛ هم اکنون در بهترین دانشگاه‌های خارجی مشغول به تحصیل هستند. این افراد که از بین سنین 16 تا 19 سال انتخاب شده‌اند؛ به راحتی موفق به اخذ پذیرش، ویزا و تسهیلاتی برای خود و خانواده‌شان می‌شوند. گزارشات نشان می‌دهد که از میان 61 کشور مهاجرخیز، ایران بالاترین آمار فرار مغزها را به خود اختصاص داده‌ است. در سال‌های اخیر یک صد و پنج ‌هزار ایرانی به آمریکا و 7500 نفر به کانادا مهاجرت کرده‌اند که اغلب آنها از مدارج علمی بالایی برخوردار بوده‌اند. در ضمن هم‌اکنون 7 هزار دانشجوی ایرانی در اروپا مشغول به تحصیل در دوره دکترا هستند. نمودارهای سازمان ملل نشان می‌دهد که در سال 1993 از میان 24 هزار دانشجوی ایرانی که در ایالات‌متحده مشغول به تحصیل بوده‌‌اند، هزار و 862 نفر به عضویت هیات علمی دانشگاه‌های این کشور درآمده‌اند. در ضمن آمار بانک اطلاعات علمی دولت فدرال اعلام کرد: از میان 374 هزار و 620 ایرانی که درسال 1997 جزء لیست این بانک آماری بوده‌اند، 29 درصد دکترا، 33 درصد کارشناسی ارشد و 38 درصد مدرک کارشناسی دارند.
هم اکنون با افزایش روابط تجاری و اقتصادی ایالات‌متحده با کشورهای آسیایی و آفریقایی، تمایل این کشور به پرورش افراد متخصص و مسلط به زبان، فرهنگ و آداب و رسوم این کشورها بیشتر شده است. سازمان PAAL (سازمان برنامه‌ریزی آموزشی زبان‌های آفریقایی و آسیایی) زبان‌هایی چون عربی، چینی، هندی، ژاپنی و... را در این کشور تقویت می‌کند. این سازمان از سال 2003 به نشر و آموزش زبان فارسی کمر همت بسته است و در نتیجه تمایل به جذب دانشجویان ایرانی با تخصص‌های گوناگون دارد. مقارن با ریاست‌جمهوری آقای خاتمی وشروع کنفرانس‌ گفت‌وگوی تمدن‌ها، بسیاری از کشورها علی‌الخصوص ایالات‌متحده به جذب دانشجویان ایرانی راغب شدند و حتی در شرایطی آنان موفق به اخذ بورس تحصیلی نیز می‌شوند. در آمریکا برخلاف دیگر کشورها اخذ دانشجو از طریق وزارت علوم یا آموزش عالی صورت نمی‌گیرد بلکه هر دانشگاه یا کالج شرایط ویژه‌ای برای جذب دانشجو دارد. تحصیل در این کشور بسیار گران است. لیکن سیاست دولت جذب بهترین و نخبه‌ترین نیروهای انسانی جوان از سراسر دنیا است. پس به همین دلیل دانشجویانی که اقامت دائم داشته باشند، قادر به اخذ وام‌های طویل‌المدت بوده و همراه با کار دانشجویی می‌توانند به راحتی امورات خود را بگذرانند. آمار دقیقی از تعداد دانشجویان ایرانی در هر کشور در دست نیست. لیکن گمان می‌رود آمریکا به دلیل وسعت و امکانات مناسب تحصیل و زندگی، بیشترین میزان دانشجویان ایرانی را در خود جای داده باشد.
دانشجویان ایرانی به راحتی در این کشور مشغول به تحصیل هستند و حتی با تشکیل انجمن‌های صددرصد ایرانی به ترویج فرهنگ خود در نسل جوان ایرانی - آمریکایی و در بین دیگر ملل می‌پردازند. از جمله این انجمن‌های دانشجویان ایرانی در اغلب کشورهای اروپایی و ایالات‌های کانادا نیز دایر است. اکثریت این انجمن‌ها در چهارچوب قوانین آن کشور یا ایالت‌ و بدون هیچگونه تبعیض یا ترجیح نسبت به جنس، رنگ، نژاد، مذهب یا گرایش سیاسی کار می‌کنند. اهداف اصلی آنها عبارتند از: ایجاد ارتباط و همکاری علمی و تحقیقی، ارتقای مشارکت اجتماعی در میان دانشجویان ایرانی، ارتباط دانشجویان با اساتید و پژوهشگران، حمایت از اساتید و اندیشمندان ایرانی، تماس با استادان، محققین و دانشجویان مقیم ایرانی، تماس با استادان، محققین و دانشجویان ایرانی مقیم ایران و سایر نقاط جهان به منظور بهبود کیفیت آموزشی و علمی. تحصیل در یک کشور جدید، شروع یک زندگی سرشار از تغییرات و تجارب سودمند است. وزارت فرهنگ کشور کانادا نیز زمینه‌های مناسبی برای جذب دانشجو از اقصی نقاط جهان فراهم کرده است. سالانه بیش از 130 هزار دانشجو از 85 کشور به کانادا وارد می‌شوند که تعداد قابل توجهی از آنان ایرانی هستند. این کشور چند ملیتی نیز تمام سعی خود را در جذب و به کارگیری نیروهای کاری و علمی جوان به کار می‌گیرد.
به همین دلیل دانشجویان در تمام مدت تحصیل از امکانات رفاهی وتحصیلی مناسب بهره می‌برند و در صورت تمایل می‌توانند ویزای تحصیلی خود را به اقامت تبدیل کنند. چه بسیارند جوانان ایرانی که در این راه قدم نهاده و هرگز به موطن خود بازنمی‌گردند. در کانادا 14 تا 18 نوامبر هفته آموزش بین‌المللی نام‌گذاری شده است. تمامی کالج‌ها، دانشگاه‌ها، سازمان‌های دولتی و خصوصی برای ارج نهادن به آموزش و جذب دانشجو در برپایی هرچه بهتر این هفته تمام تلاش خود را می‌کنند. آمار نشانگر این موضوع است که تعداد دانشجویان ایرانی در امارات نیز رو به فزونی است. تعداد دانشجویان ایرانی از 1700 نفر درسال گذشته به 9 هزار نر در سال اخیر افزایش پیدا کرده است. امارات نیز به دلیل نزدیکی با ایران و دارا بودن برخی دانشگاه‌های آمریکایی و اروپایی یکی دیگر از اماکن جذب جوانان ایرانی برای کسب علم است. بسیاری از جوانان نیز به قصد ادامه تحصیل راهی اروپا می‌شوند و اکثریت به خاک دامن‌گیر آنجا پناه برده و مشغول زندگی می‌شوند. گزارشات واصله حاکی از آن است که 12 درصد از 34 هزار دانشجویی که بین سال‌های 1985 تا 1995 موفق به اخذ بورسیه شده‌اند، به کشور بازنگشته‌اند.