نقش پشتیبانی – مهندسی جنگ جهاد در عملیات کربلای 7

جمشید معظمی
با ادامه سلسله‌ی عملیات کربلای 5 در جنوب و ضرورت سرکوبی پاتک‌های ارتش عراق که با هدف تثبیت منطقه‌های آزاد شده انجام شد، ضرورت طراحی یک عملیات جدید در منطقه‌ی‌ غرب کشور در ذهن فرماندهان نظامی جنگ شکل گرفت؛ هدف عمده‌ی طراحان این عملیات، وارد آوردن ضربه‌ای دیگر به دشمن و منحرف کردن ذهن فرماندهی ارتش عراق بود. در چنین شرایطی، نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، عملیات کربلای 7 را در تاریخ 12/12/1365 با رمز مبارک «یا مولای متقیان» در عمق منطقه‌ای حاج عمران و با هدف آزادسازی ارتفاعات مهم منطقه، انهدام ماشین جنگی دشمن، تسلط بر محور حاج عمران - رواندوز و ایجاد تسهیلات لازم برای ادامه‌ی نبرد در منطقه آغاز کرد. رزمندگان لشکر 64 ارومیه برای چندمین بار در رویارویی با ارتش عراق حضوری فعال و چشمگیر داشتند.با عبور از میدان‌های مین، مانع‌های ایذایی و کوه‌های سر به فلک کشیده‌ی پوشیده از برف به دشمن بعثی یورش بردند و با بهره‌گیری از تاکتیک‌های رزم شبانه، دشمن را غافلگیر و حماسه‌ی‌ «شلمچه‌» را در «حاج عمران» تکرار کردند. در این حمله 3 گردان از تیپ 75 لشکر 23 و تیپ‌های . 4،6.95 و 96 عراق به محاصره درآمدند؛ و بیش از 2000 نفر از نیروهای ارتش عراق، نابود و تعدادی نیز به اسارت گرفته شدند و بدین ترتیب خطوط اولیه‌ی دشمن درهم شکسته شد. رزمندگان لشکر 64 به هنگام حمله‌شان، مواضع دشمن را در ارتفاع مهم 2519 محاصره کردند و با انهدام و سرکوب مقاومت بعثیان، این مواضع را از چنگ دشمن درآوردند؛ سپس در ادامه‌ی حمله، ارتفاعات و بلندی‌های مهم گردمند، تپه سرخی، یال کله اسبی را آزاد کردند و بر شهرهای چومان مصطفی، کاورت، تاردپرداران وکام استوان تسلط پیدا کردند و محل استقرار لشکرهای بعث در زیر دید و تیررس آتشبارهای نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. گردان 42 تانک از تیپ 80 زرهی ارتش عراق با داشتن جنگ افزارهای پیشرفته کوشید تا از پیشروی نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران جلوگیری کند؛ که نبرد سختی درگرفت و این گردان خسارت و تلفات زیادی را متحمل شد و بیش‌تر نیروهایش کشته، زخمی و اسیر شدند. در این نبرد، تعداد 8 دستگاه تانک، 10 قبضه‌ی توپ ضدهوایی و مقدار قابل توجهی از جنگ‌افزارهای گوناگون به غنیمت رزمندگان لشکر 64 ارومیه درآمد.
دشمن بعثی با توجه به شرایط سخت، سرد و یخ بندان منطقه و نیز نامساعد بودن موقعیت لشکر 64 و مشکلات تدارکاتی آن، با سازمان‌دهی نیروهای پراکنده، پاتک‌های سنگینی علیه ایرن لشکر تدارک دید؛ تا شاید بتواند منطقه‌های از دست رفته را باز پس گیرد؛ اما نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران درحالی که توپخانه‌ی نیروی زمینی از آنان حمایت می‌کرد، پاتک‌های دشمن را یکی پس از دیگری درهم شکست. دشمن پس از این شکست، بی‌درنگ با به کارگیری یک گردان پیاده و یک گردان تانک، به پاتک دیگری اقدام کرد؛ که این پاتک نیز دفع شد و دشمن با به‌جا گذاشتن تعداد زیادی کشته، زخمی و اسیر به عقب رانده شد.
موقعیت‌های نیروهای ارتش جمهوری اسلامی تثبیت شد و نومیدی بر اردوی دشمن همانند عملیات کربلای 5 سایه افکند. نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران برای یک سره کردن کار دشمن، در ساعت پانزده دقیقه‌ی بامداد همان روز، پس از گذشتن از مانع‌های ایذایی مختلف بر آنها یورش بردند و باقی‌مانده تیپ‌ 96 از لشکر 23 را دچار ضربات مهلک کردند و پایگاه آنها را به آتش کشیدند. از عملیات بدر تا پایان جنگ که فرماندهی سپاه و ارتش در جنگ از یکدیگر تفکیک شد، درخشان‌ترین بخش از کارنامه‌ی ارتش،در عملیات کربلای 7 رقم خورد؛ فرماندهی و اجرای عملیات را لشکر 64 ارومیه به عهده داشت.
پشتیبانی - مهندسی«جنگ جهاد» عملیاتی با احداث خاکریزها، سنگرسازی و رساندن تدارکات به نیروهای لشکر 94 ارومیه، نقش برجسته‌ای را در این عملیات ایفا کرد. بدیهی است که در صورت نرسیدن تدارکات و پیشتبانی نشدن، نیروهای نظامی، به پیروزی چشمگیری دست نمی‌یافتند. به گفته‌ی «مهندس دلگرم»، یکی از فرماندهان پشتیبانی- مهندسی جنگ جهاد، هنگامی که جنگ به نقطه‌ی اوج‌اش رسیده بود، فرماندهان جنگ در کربلای 4، تمام توان‌شان را برای ورود به بصره ذخیره کرده بودند؛ تا با ورودشان به بصره، سرنوشت جنگ رقم بخورد. اما با فاش شدن جزئیات عملیات کربلای 4 و ایجاد خط آتش دشمن به وسیله‌ی سلاح‌های شیمیایی، ناگهان فرماندهان ارشد جنگ تصمیم دیگری را گرفتندو عملیات کربلای 5 را تنها پس از چند روز در منطقه‌ی عمومی شلمچه آغاز کردند. عملیات کربلای 5، یکی از عظیم‌ترین فعالیت‌های پشتیبانی- مهندسی جنگ جهاد در طول دفاع مقدس است؛ که شرح آن نوشتار جداگانه‌ای را می‌طلبد؛ چرا که بیش از 25 گردان مهندسی جنگ جهاد هر شب با پشتیبانی از لشکرهای سپاه و ایجاد خاکریز در خط مقدم جبهه فعالیت می‌کردند.
عملیات کربلای 7 افزون بر ایذایی بودن می‌توانست دشمن را نیز به سوی خود جلب کند؛ اگرچه در منطقه‌ی حاج عمران در والفجر 2 عملیات بزرگی انجام شده و قله‌های منطقه‌های حاج عمران در اختیار نیروهای جمهوری اسلامی ایران بود.
اما با بودن کوه‌های سر به فلک کشید‌ه‌ی کردستان عراق هنوز می‌توانست این عملیات ازنقاط شمال غرب تداوم یابد.
در این عملیات، به دلیل حضور پشتیبانی- مهندسی جنگ جهادسازندگی قم در منطقه که زیرنظر قرارگاه حمزه، سیدالشهدا(ع) فعالیت می‌کرد، به عنوان پشتیبانی ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه موظف بود تا چند روز پیش از عملیات، جاده‌های منطقه‌ی حاج عمران را ترمیم، تعمیر، تسطیح، نگه‌داری و جاده‌های جدید را احداث کند.دراین عملیات بهترین گردان، پشتیبانی- مهندسی جنگ جهادسازندگی قم بود؛ که از پیش در منطقه حضور داشت و از نیروهایش در برای عملیات ایذایی استفاده می‌کرد. افزون بر این، گردان قرارگاه حمزه، دو گردان نیز از منطقه‌های دیگر برای حمایت از ارتش جمهوری اسلامی ایران به منطقه وارد کرد؛ تا هدف‌هایی را که ارتش جمهوری اسلامی ایران از فرماندهان کل دریافت کرده بود، به اجرا بگذارد.
جاده‌ها و پل‌ها پیش از عملیات، ترمیم‌ و تسطیح شد و سه گردان جهاد قرارگاه حمزه، سیدالشهدا(ع) فعالیت‌شان را آغاز کردند.
رانندگان لودر، بلدوزر و گریدر به فعالیت تسطیح و تعریض جاده‌ها پرداختند؛ گروه پل‌سازی نیز آبروها و آبراه‌ها را ترمیم کردند. جهادگران در عملیات کربلای 7 برای پیشروی نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران، جاده‌های جدیدی را در منطقه‌های کوهستانی حاج عمران احداث کردند.
متمزکز شدن گردان‌های پشتیبانی- مهندسی جنگ- جهاد در سه محور، باعث شد که ارتش بتواند توپ‌خانه‌هایش را تا نزدیک‌ترین بخش تهاجمی‌اش برساند. وی عقبه‌ی دشمن را زیر آتش بگیرد و انهدام ماشین جنگی ارتش عراق را فراهم کند؛ پیچیده شدن نظم عملیاتی، دشمن را از آن چنان سردرگم کرده بود، که برخی از نیروهایش را به طرف شمال حرکت داد که نقطه‌های دیگر جبهه ضعیف شد واین هدف فرماندهان جنگ بود. با احداث جاده‌هایی در منطقه‌ی عملیاتی کربلای 7 برخی از قله‌ها فتح شدند که می‌بایست پایگاه‌های جدیدی برای حفاظت از منطقه‌های آزاد شده احداث گردان پشتیبانی- مهندسی قم انجام گرفت. این جاده‌ها در ارتفاع‌های گرمند، تپه سرخی و یال کله اسبی احداث شد، همان‌طور که پیش از این نیز اشاره شد در هر سه محور می‌بایست جاده‌های جدیدی احداث می‌شد؛ که این مهم، با تلاش‌های واحدهای پشتیبانی- مهندسی جنگ جهاد در چند روز انجام گرفت؛ افرون بر جاده‌های یاد شده می‌بایست بر سر هر قله نیز نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران پایگاهی برای حفاظت از منطقه احداث می‌کردند؛ که احداث پایگاه‌های ایستگاه‌های حفاظتی بر عهده‌ی پشتیبانی- مهندسی جنگ جهاد بود؛ که چندین پایگاه در این نقطه‌ها احداث شد.
دکتر ابراهیم حاجی مظفری با تمام توان مدیریتی‌اش و با ایثار، خلاقیت وابتکار از امکانات موجود پشتیبانی- مهندسی جنگ جهاد در مناطق صعب‌العبور حاج عمران با ساخت چندین جاده نام خویش و گردان حضرت معصومه(س) قم را در تاریخ پشتیبانی- مهندسی جنگ جهادکشور به ثبت رساند. نیروهای جهادگر با تدبیری که در منطقه‌ی حاج عمران اندیشیدند، تنها تعداد اندکی زخمی بر جای گذاشتند؛ در این عملیات علیرضا دادشی به شهادت رسید.
در اجرای عملیات کربلای 7 سنگرسازان بی‌سنگر تلاش‌های بی‌وقفه‌ای را سامان دادند. فرماندهان نظامی معترفند که اگر تلاش‌های جهادگران نبود، عملیات‌ کربلای 7 به هدف‌های مورد نظر با آن سرعت نمی‌رسید.