راهى براى حضور بلندمدت در منطقه

توافقنامه امنیتى آمریکا و عراق که توسط مقامات دفاعى، امنیتى و سیاست خارجى آمریکا براى برنامه ریزى حضورى بلند مدت، جدى و هدف دار در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس طراحى شده است، در حال نزدیک شدن به مرحله امضا و پس از آن اجراست. نیروهاى نظامى امریکا که پنج سال متمادى را در عراق سپرى کرده اند، على رغم خستگى و میل به اتمام دوره خدمت و بازگشت به وطن، اکنون باید خود را براى ادامه حضور فعال در عراق پس از جنگ آماده کنند و این در حالى است که مردم عراق، رغبتى به ادامه این حضور ندارند.
مقامات ارشد آمریکا پیش از اعلام زمان بندى مشخص براى خروج نیروهاى نظامى خود از خاک عراق به فکر راهکارى براى حفظ پایگاه نظامى خود در منطقه افتاده و طرحى را با نام پیمان امنیتى آمریکا و عراق در این رابطه ارائه کردند که در صورت تصویب از سوى مراجع قانونى دو کشور، زمینه را براى حضور بلند مدت نیروهاى آمریکایى و به تبع آن ادامه نفوذ و اعمال نظر مقامات این کشور در عراق و اوضاع و تحولات منطقه فراهم مى سازد.
از همین رو ایران و کشورهاى عربى منطقه از ابتداى طرح این موضوع به مخالفت با آن پرداخته و تصویب این پیمان امنیتى را راهى براى تمدید دخالت هاى آمریکا در خاورمیانه قلمداد کردند که بى شک با منافع ملى کشورهاى منطقه و استقلال آنها منافات داشته و حتى مى تواند ناقض تمامیت ارضى این کشورها نیز شود. به تازگى دیدارها و مذاکرات مقامات عراقى و آمریکایى به گونه اى پیش رفته است که نزدیکى زمان نهایى شدن پیمان امنیتى بغداد- واشنگتن را گوشزد مى کند و این در حالى است که وقایع، خلاف نظر و دیگاه مردم عراق و کشورهاى منطقه در حال پیش روى است.
به گزارش دیپلماسى ایران،مردم و برخى نهادهاى داخلى عراق که معتقدند امضاى تفاهمنامه جدید میان بغداد و واشنگتن نقض حاکمیت کشورشان است و هم اکنون زمان خروج اشغالگران آمریکایى از عراق فرا رسیده است، به واقع توان و قدرت ایستادگى در برابر توافق دولتمردان خود و آمریکاییان را ندارند و حتى مقامات عراقى نیز به خوبى بر خلع سلاح بودن در برابر سیاست هاى ایالات متحده و بازى هایى که براى اجرا در صحنه عراق دارد، واقفند. اما کشورهاى عربى منطقه هم به واسطه فقدان وحدت و اشتراک دیدگاه در مسائل و امور منطقه اى، این بار هم به مانند قبل، توان و اراده مخالفت و ایستادگى در مقابل نفوذ قدرتى فرامنطقه اى را در خود نمى بینند و به همین دلیل از هرگونه اقدام عملى و جدى در ارتباط با پیمان امنیتى آمریکا و عراق، خوددارى کرده و سکوت پیشه کرده اند.
ترکیه نیز با وجود آنکه به نظر مى رسد مخالف امضاى این توافق نامه است، هنوز موضع رسمى در این باره اعلام نکرده است. تنها مخالف سرسخت نهایى شدن پیمان امنیتى آمریکا و عراق در منطقه، ایران است که در صورت توافق دو طرف بغداد و واشنگتن، عملا راه به جایى نخواهد برد.با وجود آنکه مقامات سیاسى و نظامى عراق بارها به ایران به عنوان کشور هم مرز و همسایه خود تضمین داده اند که توافقى خلاف امنیت این کشور نداشته و اجازه نخواهند داد عراق به پایگاهى براى حمله کشورى به خاک ایران تبدیل شود، اما رایزنى هاى مقامات سیاست خارجى عراق و آمریکا حاکى از آن است که تصمیم گیران عراقى نیز هم پیمان شدن با ایالات متحده آمریکا را در شرایط کنونى بیش از سایر فاکتورها به صلاح کشورشان ارزیابى مى کنند.روز پنجشنبه کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا، براى دیدار با مقام هاى عراقى و فرماندهان ارتش آمریکا به طور غیر منتظره وارد بغداد شد. سفر خانم رایس به عراق در زمانى صورت گرفته که آمریکا و عراق همچنان در حال مذاکره بر سر پیمان امنیتى هستند.طى مذاکرات رایس و هوشیار زیبارى همتاى عراقى او، افق روشنى از توافق دو طرف براى امضاى پیمان امنیتى مورد نظر، پدیدار شد.کاندولیزا رایس در کنفرانس مطبوعاتى مشترک با همتاى عراقى خود گفت که توافق بر سر افزایش مدت زمان حضور سربازان آمریکایى در عراق نزدیک است.
وى افزود: این یک حقیقت غیر قابل کتمان است که مذاکره کنندگان خیلى به توافق نهایى نزدیک شده اند، ولى این به معناى آن نیست که بگوییم در حال حاضر توافق حاصل شده است و یا امروز به آن دست خواهیم یافت.»از سوى دیگر، هوشیار زیبارى صراحتا خواستار ارائه جدول زمان بندى روشن از سوى ایالات متحده آمریکا براى خروج ارتش این کشور از عراق شد. آقاى زیبارى گفت:« توافق از جمله در خصوص زمان بندى خروج، بسیار نزدیک است و احتمالا در اوایل ماه سپتامبر به پارلمان عراق ارائه مى شود. گفت و گو ها هم اکنون در جریان است و پیشرفت زیادى حاصل شده و توافق نزدیک است.»به گفته زیبارى، توافقنامه امنیتى عراق با آمریکا جایگزین قطعنامه شوراى امنیت سازمان ملل متحد خواهد شد که حضور آمریکا را در کشورش مشروعیت مى بخشد. پیمانى که به موجب آن نیروهاى ایالات متحده آمریکا پس از پایان سال جارى همچنان در عراق باقى مى مانند. این در حالى است که مهلت قانونى آمریکا از سوى سازمان ملل متحد براى حضور نظامى در عراق، دسامبر امسال به پایان مى رسد.به نظر مى رسد زمان خروج نیروهاى آمریکایى از خاک عراق، اصلى ترین موضوع اختلاف برانگیز میان امریکا و عراق در امضاى پیمان امنیتى بین دو کشور است.
بغداد خواستار آن است که در این قرارداد، جدول زمانى مشخصى براى خروج نیروهاى آمریکایى از عراق گنجانده شود. همچنین مستثنى شدن نیروهاى آمریکایى از قوانین عراق و وضعیت زندانیان در اختیار ارتش ایالات متحده آمریکا میان واشینگتن و بغداد، از دیگر موارد اختلاف دو طرف است که براى امضاى پیمان امنیتى بغداد- واشینگتن باید بررسى و رفع شود. این در حالى است که شوراى سیاسى امنیت ملى عراق هم به تازگى براى امضاى یادداشت تفاهم با آمریکا سه پیش شرط تعیین کرد «تعیین سقف زمانى براى خروج نیروهاى خارجى، ادامه مذاکرات میان طرفین و علنى و شفاف بودن مذاکرات و حضور تمام نیروها و جریانات سیاسى در مذاکرات.»بدون تردید مذاکره و بررسى موارد اختلاف آمیز بین بغداد و واشنگتن براى نهایى کردن پیمان امنیتى، زمانبر خواهد بود، طى این مدت تحولات منطقه، مواضع کشورهاى همسایه عراق نسبت به مفاد و ماهیت این پیمان، همچنین درگیرى آمریکا در آسیاى مرکزى و قفقاز، مى تواند در نتیجه مذاکرات تأثیر گذار باشد.