قدرت هستهای هند
مقدمه:
بوش در حالی توافقنامه هستهای را با هند امضا کرد که حتی شورای امنیت سازمان ملل نیز از هند و پاکستان خواسته است تا برنامههای هستهای خود را کنار بگذارند با این حال جان بولتون نماینده امریاک رد سازمان ملل معتقد است که هند و پاکستان به طور مشروع به سلاحهای هستهای دست یافتند. دکتر سیدجلال ساداتیان استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بینالملل در گفتگوی اختصاصی با «جام جم» بر این باور است که اساس این اظهارات در چارچوب نظم نوین ژئواکونومیک امریکا شکل میگیرد که کشورهای همسو با منافع امریکا تحت فشار این کشور قرار نمیگیرد.
* در حالی که هند و پاکستان هیچکدام عضو NPT نیستند. جان بولتون نماینده آمریکا، در سازمان ملل ادعا کرده است که این 2 کشور سلاحهای هستهای خود را به شکل مشروع بدست آوردهاند نظر شما در این باره چیست؟
** این سخن بطنی در کلام دارد که در جهانی با نظم نوین جهانی تعریف میشود که بعد از فروپاشی جهان 2 قطبی و ژئواستراتژی متکی بر قالبهای سریع تسلیحاتی به وجود آمد. امروز شاهد جهانی هستیم که نه بر پایه نظام قطبی تک قطبی بلکه بر پایه برتری قدرت یک کشور بر پایه قدرتها تعریف میشود و متکی بر قدرتی است که در راس آن قدرت اقتصادی یا ژئواکونومیک تعریف شده است در این نظم نوین ژئواکونومیک آمریکا برای خود یک برتری قائل است و براساس این چارچوب تاکید میکند که کشورهای هماهنگ این سیاست تحت فشار قرار نمیگیرند. از این رو هر کشوری که خودش را با این رفتار بینالمللی منطبق نکند مانند ایران تحت فشار قرار خواهد گرفت.
کلام بولتون نیز متکی بر استراتژی جهانی آمریکاست و چنانچه این اقدامات هند و پاکستان در تضاد با منافع آمریکا بود. دسترسی هند و پاکستان به تکنولوژی هستهای اعم از صلحآمیز با غیرصلحآمیز به گونهای دیگر توجیه و تعریف میشد.
* بوش قرارداد هستهای را در حالی با هند امضا کرد که حتی برخی از کارشناسان آمریکایی نسبت به این امر ابراز نگرانی کردهاند. دلیل این امر چیست؟ دلیل اعلام حمایت روسیه و اروپا از عقد این توافق چیست؟
** در حال حاضر تحولاتی در جهان اتفاق میافتد که با نگاهی ریشهای تر به این تحولات حرکتهای منطقهای و محلی در قالب آن تحلیل میشود. در پاسخ به سوال اول باید گفت نظام شبه یک قطبی به ریاست آمریکا خصوصیاتی دارد که اگرچه امریکا قدرت برتر تعریف میشود اما بر منطق ژئواکونومیک حیطهبندیهایی به رسمیت شناخته میشود. 5 منطقه ژئوپولتیک جهان در این حیطهبندی قرار دارند. منطقه روسیه،حوزه کارائیب به ریاست آمریکا، اروپا با ریاست سه قدرت انگلیس، فرانس و آلمان و منطقه آسیا که قدرت آن در مشرق دور چین و ژاپن و تا حدودی کره که تلاش میکند وارد قدرت اقتصادی شود و عناصر کامل نشدهای چون هند که برای کسب جایگاه قدرت در تلاشند و منطقه خاورمیانه نزدیک و بزرگ که برخی از ابعاد آن در حوزه امنیتی روسیه، آسیای مرکزی و جنوب قفقاز و شبه قاره هند، پاکستان کشمیر و بخشی از هند و منطقه خلیجفارس و خاورمیانه قدیم و قسمتی از آن در شمال افریقا قرار دارد. از زاویه دید آمریکا خاورمیانه قدیمی به عنوان جایگاه انرژی جهان و مرکز عمده تولید نفت و گاز در این چارچوب واقع است و رقابت اقتصادی در این مناطق ژئوپولتیک وجود دارد. ثانیا بین هر یک از این مناطق با مناطق دیگر و ثالثا بین همه با راس هرم قدرت یعنی آمریکا رقابت و همکاری وجود دارد در عین حال اگر برخی از افراد داخل آمریکا نسبت به این موضوع ابراز نگرانی کردهاند نگران رقابتهای آتی در این چارچوب هستند. اگر بنا به تحولات آینده هند دارای قدرت بیشتری شود ممکن است به عنوان یک عنصر تاثیر در کنار دو قدرت دیگر یعنی چین و ژاپن سرنوشتساز باشد و در شرایطی بر آمریکا مشکلساز شود از این رو آنها با امروز هند کاری ندارند و اگر مشکلی با هند است مشکلات رقابت جزئی اقتصادی است و تاثیری در مرزهای منافع اقتصادی کلان ندارد.
* چرا آمریکا در خصوص توافقنامه مشابه با اسلامآباد به نتیجه نرسید؟
** این امر به مشکلات فرهنگی اسلامآباد با آمریکا برمیگردد. در پاکستان هنوز طالبان در برخی از جزئیات خاص میتواند تاثیرگذار باشد. التهاب طالبانزدایی موجود در پاکستان، بحث حضور بنلادن پسزمینه و نگرانی در قالب موارد از جمله توافقنامه دو جانبه برای آمریکا وجود دارد. اگرچه مشرف در مقابل این جریانات افراطی و تند احساسی ایستاده است و تلاش میکند که اعتماد آمریکا را جلب کند اما باید در نظر داشت تعاملات آمریکا با پاکستان برپایه نوع افکار شکل میگیرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
