اختیارات تنش‌زای ابومازن

«طیب عبدالرحیم» دبیر کل حکومت خودگردان فلسطین که از اعضای جنبش فتح است، دیروز، جنبش حماس را به کودتا علیه ابومازن متهم کرد. این اظهارات در پی افزایش تنش میان حماس و فتح بیان شده است. آخرین حرکت حماس لغو کلیه مصوبات گذشته پارلمان و کاهش بسیار زیاد قدرت ریاست تشکیلات خودگردان است.
پس از پیروزی چشم‌گیر حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین، جنبش فتح در آخرین روزهای تصدی خود مصوبه‌ای را از پارلمان گذراند که اختیارات ویژه‌ای به رهبر فلسطین، محمود عباس می‌داد تا پارلمانی آتی این کشور به رهبری حماس را تحت کنترل درآورد. اما حماس در همان اولین روز جلسه شورای قانون‌گذاری فلسطین، با لغو قوانین مجلس قبلی و کاهش قدرت ابومازن، قدرت خود را به رخ کشید. در مجلس جدید، حماس 74 کرسی و فتح 45 کرسی را در اختیار دارند و خروج اعتراض‌آمیز فتح از جلسه پارلمان هم نتوانست جلوی کاهش قدرت محمود عباس را بگیرد.
دکتر محمود عباس مشهور به ابومازن رییس‌جمهور سرزمین کوچک خودگردانی است که اکنون نام فلسطین را بر آن نهاده‌اند.
محمودعباس سومین رییس‌جمهور این سرزمین است که پس از یاسر عرفات، رهبر فقید فلسطینیان، در نهم ژانویه سال 2005 به ریاست تشکیلات خودگردان رسید.
محمودعباس متولد 1935 شهر سافد واقع در ولایت فلسطینی تحت حکومت بریتانیا است،‌ اما خانواده او طی جنگ‌های 1948 به سوریه پناهنده شدند. او تحصیلات مقدماتی خود را در سوریه گذراند و در مصر حقوق خواند و دکترای تاریخ خود را در مسکو گرفت. سال 1982 تز دکترای خود را با نام «منکران هولوکاست»، دعوایی میان «نازیان» و جنبش صهیونیسم ارایه کرد. رساله دکتری محمودعباس بعدها به صورت کتابی در اردن چاپ شد با عنوان «روی دیگر: ارتباطات سری نازیسم و صهیونیسم». این اعتقادات او در زمان نخست‌وزیری‌اش در سال 2003 موجب انتقادات بسیاری علیه او شد. عباس در کتابش در ماجرای اتاق‌های گاز نازی‌ها تشکیک کرده است. او به صراحت گفته که کشته‌شدگان یهودی جنگ و هولوکاست کمتر از یک میلیون تن هستند.
اما هم‌چنین گفته که: «هولوکاست وحشتناک است، یک جنایت غیرقابل پذیرش علیه ملت یهود، جنایتی علیه بشریت که توسط هیچ‌کس قابل پذیرش نیست.»
محمودعباس در پاسخ به انتقادات شدید علیه خود به خاطر انتشار این کتاب و انکار هولوکاست در ماه مه 2003 در گفت‌وگویی با روزنامه اسراییلی‌ها آرتص این ادعا را کرد و گفت: «من بحثی را که در میان تاریخ‌دانان جریان داشت و رقم‌های متفاوتی برای تعداد قربانیان ذکر می‌شد نقل کردم. یکی از آن‌ها می‌گفت تعداد قربانیان 12 میلیون بوده و دیگری می‌گفت 800 هزار.»
او افزود: «من تمایلی به بحث درباره این ارقام ندارم. قتل عام جنایتی وحشتناک و غیرقابل بخشش علیه یهودیان بود و بشر نمی‌تواند این واقعه را بپذیرد.»
محمودعباس چهار ماه پس از نخست‌وزیری‌اش استعفا کرد. تصور می‌شد دوران نخست‌وزیری او فصل جدیدی را در روابط اسراییل و فلسطینیان بگشاید و طرح صلح موصوم به «نقشه راه» دو طرف را به راه‌حلی برای پایان دادن مناقشات برساند. اما کشمکش بین جنبش حماس و اسراییل محمود عباس را به حاشیه راند.
از سوی دیگر جنگ قدرت میان او و یاسر عرفات، که از دادن اختیارات اصلی به وی امتناع می‌کرد، قدرت عمل عباس را محدود ساخت و بخش عمده وقت او را می‌گرفت.
عباس از معدود بازماندگان بنیان‌گذاران جنبش فتح، شاخه سیاسی سازمان آزادی‌بخش فلسطین است. او که فردی عمل‌گرا تلقی می‌شود یکی از آغازکنندگان اصلی گفت‌وگو با جنبش‌های چپ‌گرا و صلح‌طلب اسراییلی در دهه 1970 و سال‌های دشوار پیش از آغاز گفت‌وگوهای اصلی بین اسراییل و فلسطینی‌ها بود.
محمودعباس که به عنوان معمار روند صلح اسلو شناخته می‌شود یاسر عرفات را سال 1993 برای امضای پیمان اسلو به کاخ سفید همراهی کرد. او با اشاره به انتفاضه دوم فلسطینی‌ها خواستار پایان بخشید به حملات مسلحانه علیه اهداف اسراییلی شده تا بهانه‌ای برای از بین بردن آنچه از خودمختاری فلسطینی‌ها باقی مانده به اسراییل داده نشود.
محمود عباس در خصوص بازگشت فلسطینی‌ها معتقد است: «باید اول به همه حق بازگشت داده شود، بعد درباره جزییات توافق شود که برای دو طرف قابل قبول باشد.» گفته می‌شود او به دلیل تعلقات خود به زادگاهش شهر سافد در جلیلیه که هم اکنون اسراییل شمالی خوانده می‌شود، نظرات راسخی در مورد بازگشت پناهندگان فلسطینی به این سرزمین‌ها دارد.
در هر حال پایان یافتن یک جنگ، مانند آغازش به دو سوی آن بستگی دارد. در این 600 سال در اسراییلی‌ها هیچ نشانی از صلح دیده نشده و زمانی هم که برای این امر پا پیش نهاده‌اند معمولاً خستگی و ضعف باعث و بانی اصلی آن بوده است.
اما اخیراً با پیروزی قاطع جنبش حماس، اوضاع کاملاً متفاوت شده است. این سوی میدان گروهی پارلمان و نخست‌وزیری را در اختیار گرفته که به هیچ عنوان موجودیت اسراییل را به رسمیت نمی‌شناسد و حتی اوضاع چنان وخیم شد که محمودعباس تهدید به استعفا کرد. هر چند که اخیراً شایعات در مورد استعفایش را تکذیب کرد. عباس با تاکید بر آن که تهدیدهای اسراییل علیه حماس لزومی ندارد، به خبرنگاران گفته است که «حماس متعهد به آتش‌بس با اسراییل است.»
اما تنش میان فتح و حماس هم‌چنان ادامه دارد و تصمیم اخیر پارلمان به رهبری حماس اوضاع را بسیار بدتر از گذشته کرده است.
در هر حال آخرین تیر آتش‌دان، صبر است. در مورد فلسطین این تیر آخر هم به نظر نمی‌رسد کارساز باشد و صبر، تنش‌های داخلی فلسطینیان و نیز اوضاع نابسامان آن‌ها با اسراییل را بهبود بخشد و یا دست کم روشن سازد. اما باز هم به نظر نمی‌رسد که راهی جز صبر باقی مانده باشد.