انتخابات نهم و چهار رویکرد متفاوت

یک – امتناع از رأی
علی افشاری، عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت(طیف علامه) از جمله کسانی است که به گفته خود، با توجه به ناکامی در جنبش اجتماعی مردم ایران تجربه 8 ساله رویکرد اصلاح از درون حاکمیت رویکرد امتناع از رأی را در شرایط فعلی توصیه می‌کند.
وی می‌گوید: انتخابات فی‌نفسه دارای بار ارزشی نیست، بلکه اهمیت آن تابعی از میزان اثرگذاری، واقعی‌بودن و کارآیی در پیشبرد فرآیند تحقق خواسته‌های مردم و دموکراسی است. بنابراین بعد محتوایی آن به مراتب مهم‌تر از بعد شکلی آن در قالب تشکیل ستاد انتخاباتی، معرفی کاندیدا، برپاکردن صندوق‌های رأی و نهادهای روبنایی و یا حتی حضور فعال در پای این صندوق‌هاست.
افشاری در عین‌حال معتقد است: بررسی نظری ساختار قدرت موجود در تجربه‌8 ساله حرکت دوم خرداد بیان می‌کند که رییس‌جمهور ایران اساساً در چارچوب قوانین موجود، ابزار لازم را برای راهبری کاروان تحول و دموکراسی‌خواهی در اختیار ندارد.
افشاری هم‌چنین می‌افزاید: در بعد دیگر، اگر با توجه به ضعف جامعه مدنی، انتخابات ریاست جمهوری را تنها به عنوان فرصتی برای کنش‌گران سیاسی، در جهت ایجاد تحول و تقویت جامعه مدنی فرض کنیم، بازهم بررسی کاندیداهای مدعی اصلاح‌طلبی، چشم‌انداز روشن و امیدوارکننده‌ای را نشان نمی‌دهد؛ چرا که لازمه کاربست این تاکتیک ، را به برنامه‌های ساختارشکنانه، روشن و شفاف از سوی کاندیداهاست.
عبدالله مؤمنی دیگر عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت( طیف علامه) نگاه دانشجویان را نسبت به مسأله انتخابات، منفی و حاکی از بی‌تمایلی توصیف می‌کند و معتقد است: آن‌ها با توجه به انسداد سیاسی موجود، این انتخابات را ابزار مناسبی برای تحقق اهداف خود نمی‌دانند.
دبیر تشکیلات دفتر تحکیم وحدت می‌گوید: دست‌آوردهای دوره 8 ساله اصلاحات نشان داد که قانون اساسی فعلی نمی‌تواند مبنای حرکت جنبشی باشد که هدف اصلاح سیاسی است. در قالب چنین چارچوبی توانایی و ظرفیت اصلاح از درون وجود ندارد.
وی دو مشکل اساسی امروز در زمینه انتخابات را جایگاه حقوق رییس‌جمهور و مناقشات انتخابات آزاد می‌داند و می‌افزاید: بحث بر سر این است که آیا کسی که طبق قانون بالاترین مقام اجرایی را در ساختار حاکمیت دارد، از توانایی و اختیار لازم برای پی‌گیری خواسته‌های مردمی برخوردار است؟ مشکل دوم این است که در ساختار موجود، در بهترین حالت با یک انتخابات دو مرحله‌ای مواجهیم و تنها حق داریم از میان گزینه‌های تأییدی، فردی را انتخاب کنیم.
وی می‌افزاید: تنوع و تکثر واقعی به عنوان یکی از ملزومات انتخابات آزاد، زمانی محقق می شود که نیروهاییکه متفاوت فکر می‌کنند نیز امکان حضور داشته باشند.
رضا دلبری عضو دیگر شورای مرکزی طیف رادیکال دفتر تحکیم وحدت هم انتخابات دوره نهم را تنها نزاعی بر سر عزیمت گروه‌های سیاسی موجود در حاکمیت به عرصه قدرت توصیف می‌کند.
وی می‌گوید: رییس دولت انتخابی در ساختار فعلی نه تنها عالی‌ترین مقام اجرایی کشور نیست، بلکه حتی قدرت تصمیم‌گیری‌های معمول در حد تنظیم قراردادهای خارجی را نیز ندارد.
بنابر نظر این فعال دانشجویی، انتخابات آزاد این نیست که تنها چندنفر از مجموعه قدرت، در قالب دو طیف اصلاح‌طلب و محافظه‌کار نامزد شوند، بلکه انتخابات آزاد با مطبوعات آزاد، جریان‌های سیاسی فعال و امکان حضور و رقابت تمام نیروهای سیاسی خارج از حاکمیت ممکن است.
دلبری اضافه می‌کند: جریان دانشجویی با نقد شیوه‌های گذشته، کارکرد خود را به عنوان ناظری عمومی در دوره انتخابات با نشان دادن نمایی درونی از فضای داخلی ایران به جامعه جهانی مشخص کرده است و به مردم این اطمینان را می‌دهد که اگر تصمیم گرفتند به پای صندوق‌های رأی نروند، ما نیز نسبت به این عدم مشارکت فعال آن‌ها بی‌تفاوت نیستیم و از رأی ندادن آنان دفاع می‌کنیم.
سازمان دانش‌آموختگان ایران اسلامی یا ادوار تحکیم وحدت نیز مجموعه‌ای است که در سال‌های اخیر با به بکارگیری بخشی از نیروهای فعال جنبش دانشجویی و با اتخاذ مواضعی نزدیک به دفتر تحکیم وحدت در قالب یک حزب سیاسی به فعالیت می‌پردازد.
حجت شریفی، دبیر سیاسی این تشکل از فضای انتخاباتی به عنوان فرصتی برای طرح چالش‌ها با حاکمیت و نشان دادن تضادهای موجود در راستای پاسخ‌گویی به ملت یاد می‌کند. وی می‌گوید: انتخابات به عنوان فرآیندی ویژه دنیای مدرن، زمانی مفهوم واقعی خود را پیدا می‌کند که ساختاری دموکراتیک در کشور حاکم باشد.
به گفته شریفی، مهم این است که حکومت‌ها نمی‌توانند از انتخابات به عنوان مفهومی مربوط به جریان دموکرایتک استفاده کنند اما منکر الزامات اولیه آن چون آزادی، استقلال ، دموکراسی و مردم ‌سالاری شوند؛ هر چند که ممکن است در این تعابیر تحریف ایجاد کنند و حتی آن را به ابتذال کشانند. در واقع در چنین شرایطی است که نیروهای آگاه اجتماعی فرصت لازم را برای طرح چالش‌ها و نشان دادن ظرفیت‌های حکومت برای مواجهه با فرآیندهای دموکراتیک و اعلام نارضایتی عمومی پیدا می‌کنند.
هادی کجال‌زاده، دیگر عضو شورای مرکزی ادوار تحکیم وحدت معتقد است: فرآیند اصلاح از درون راه‌حل نهایی تحول برای جامعه ایران نیست. هرچند اصلاحات در سال‌های گذشته دست‌آوردهای فراوانی برای پوست‌اندازی داشته است، اما نیروهای سیاسی به زودی باید شکست آن را بپذیرند و خود را برای پوست‌اندازی و حضور در شرایط جدید آماده کنند. در همین راستا می‌توان ازکاهش مشارکت سیاسی مردم و در نتیجه آن یکپارچه شدن حاکمیت، با رویکردی ایجابی برای افزایش همبستگی اپوزیسیون و رویکردی سلبی برای کاهش بیش‌تر مشروعیت عمومی جریان راست‌ استفاده کرد.
به عقیده وی، کاهش مشارکت سیاسی، راه یک دست شدن قدرت برای جریان راست را هموار می‌کند، اما این نتیجه خود دست‌آوردهایی را به همراه دارد. وی در این زمینه می‌گوید: درگیری و چالش‌ها در سطوح مدیریتی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و موضع آن‌ها در تعامل با جهان پیرامون قطعاً سبب درگیری و ایجاد شکاف جدی میان محافظه‌کاران در سطح روبنا می‌شود.
عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است : این دوره علاوه بر فرصتی که برای تقویت جامه مدنی و اراده جمعی در راستای پاسخ‌گویی قدرت به نیروهای اجتماعی فراهم خواهد کرد، می‌تواند سبب افزایش هم‌گرایی نیروهای سیاسی تحول‌خواه با آرایشی جدید شود.
روز‌ به ریاضی، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر، جنبش دانشجویی را جریانی سیال و آرمان‌خواه معرفی می‌کند. که براساس اصول خود تصمیم‌گیری‌ می‌کند و به حرکت ادامه می‌دهد. وی می‌گوید: حقوق بشر، آزادی‌های فردی و اجتماعی و دموکراسی، بخشی از اصول و آرمان‌های امروز جنبش دانشجویی، به عنوان یک جریان اجتماعی است. اگر فردی که انتخاب می‌شود، مطابق قیدهای قانون، مصلوب‌الاختیار باشد، عملاً مفهومی به نام جمهوری شکل نخواهد گرفت که بتوان درآن به تحقق آرمان‌های دانشجویی امیدوار بود.
وی هم چنین یادآور می‌شود: اولین شرط یک انتخابات دموکراتیک، امکان حضور نمایندگان لایه‌های مختلف اجتماعی و افکار و ایدئولوژی‌های گوناگون در این عرصه است.
وی تاکیدمی‌کند: چنان‌چه شرایط تحقق آرمان‌ها فراهم شوند، قطعاً دانشجویان نیز وارد عرصه شده‌ و نظرات خود را بیان می‌کنند. اما در صورت تداوم وضع فعلی نمی‌توان از آن‌ها انتظار مشارکت در صحنه را داشت.
مجتبی بیات، سخن‌گوی فراکسیون دموکراسی‌خواه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی معتقد است: با توجه به تجربه 8 سال گذشته، در شرایط فعلی شرکت در انتخابات یعنی صحه‌گذاشتن بر نظم موجود و به تعبیری خروج از چارچوب اهداف و آرمان‌های جنبش دانشجویی. وی می‌گوید: آن چه از تجربه اصلاحات حاصل شد، این بود که پس از گذشت 8سال، ماشین اصلاحات نه تنها پیشرفت محسوسی در جاده منتهی به دموکراسی نشان نداد، بلکه حتی زمینه‌ساز ایجاد دست‌اندازهای هولناکی در این جاده، توسط اقتدارگرایان شد.
بیات نیز بر اهمیت استفاده از فرصت و فضای انتخابات برای انتقاد از حاکمیت سیاسی، برطرح مطالبات رادیکال مانند توجه به حقوق اقلیت‌ها و خرده فرهنگ‌های سیاسی و اجتماعی و تنویر افکار عمومی در این زمینه تأکید می‌کند.
بهنام سپهرمند، دبیر تشکیلات انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده مدیریت دانشگاه تهران و دیگر عضو فراکسیون دموکراسی‌خواه دانشگاه تهران، نیز می‌گوید: در شرایط فعلی، عدم مشارکت در انتخابات به صورت عمل و فعال سیاسی ، موضع اصلی قابل طرح از سوی فعالان دانشجویی است.
وی اضافه می‌کند: در ساختاری که حاکمیت در آن از یک سو رکن رقابت و به طور کلی حضور اپوزیسیون را به رسمیت نمی‌شناسد و از سوی دیگر تمام دریچه‌های نقد سیاسی را بر خود بسته نگه داشته، مشارکت عمومی، لفظی فاقد اعتبار است.
سپهرمند وظیفه جنبش دانشجویی و حتی نخبگان و آگاهان سیاسی نزدیک‌تر شود را، درچینین اوضاعی، یادآوری حقوق اولیه مردم به آن‌ها می‌داند.
مصطفی صداقت‌جو، عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تربیت معلم سبزوار، یادآور می‌شود: معتقد عدم شرکت در انتخابات می‌تواند خود نوعی مشارکت برای تعیین سرنوشت خویش حاکم باشیم که نسبت به فضای سیاسی و اجتماعی آگاهی کافی داشته باشیم و با تأکید بر عقلانیت فردی در تعیین سرنوشت خویش شرکت جوییم.
صداقت‌جو هم چنین از بعدی دیگر، به نوعی رابطه اخلاقی برای شرکت در انتخابات اشاره می‌کند و می‌گوید: در این زمینه، این پرسش قابل طرح است که آیا حاکمیت تاکنون به خواست و اراده مردم گردن نهاده و از حقوق و آزادی‌های آن‌ها دفاع کرده است که امروز مردم برای مشروعیت بخشی به آن آرای خود را هزینه کنند؟
حنیف یزدانی، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شهر کرد، براین باور است: روند یک انتخابات دموکراتیک با رشد لیبرالیسم، فردگرایی و عقل‌گرایی همراه است و در همین راستا، یک انسان مدرن وقتی تصمیم به شرکت در انتخابات می‌گیرد که بر اساس آگاهی و عقلانیت فردی خود به این نتیجه رسیده باشد. این در حالی است که اگر کسی براساس همین عقلانیت فردی، تصمیم بگیرد که در انتخابات شرکت نکند، از مسیر دموکراتیک خارج نشده است، اما در چنین شرایطی اگر عقل کنار گذاشته شود و براساس معیارهای دیگری مانند "تکلیف" رأی به صندوق‌ها ریخته شود، دیگر نمی‌توان گفت شرکت در انتخابات به رشد دموکراسی کمک کرده است.
دو- عدم حمایت از نامزدها
اما در میان مواضع مختلف انجمن‌های اسلامی عضو دفتر تحکیم وحدت، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه خواجه نصیر رویکرد نسبتا متفاوتی را نسبت به سایرین برگزیده است.
علی کاکاوند، عضو شورای مرکزی این انجمن، با صراحت اعلام می‌کند: در شرایط فعلی ما تصمیم گرفته‌ایم نسبت به این مسأله بی‌تفاوت باشیم. وی می‌افزاید: بحث مشارکت در چنین فضایی قطعاً منتفی است، اما به نظر ماموضع تحریم نیز خود نوعی ورود به بازی‌های قدرت است. ما موضع خود را بی‌تفاوتی اعلام می‌کنیم و این بدان معناست که هیچ‌گونه نگاهی به ساختار حاکمیت فعلی نداریم.
کاکاوند در ادامه اضافه می‌کند: امروز در بحث انتخابات، مسأله جایگاه ریاست‌جمهوری، انتخابات آزاد و نظارت بین‌المللی مطرح است. اتخاذ موضع بی‌تفاوتی به این معنا نیست که ما در این باره مصاحبه نکنیم، بیانیه ندهیم و تنها به کاری عرف انجمن بپردازیم. ما هم قطعاً از چنین فضایی که آزادی عمل در آن بیش‌تر است،استفاده کرده و برنامه‌ها و راهکارهای خود را اجرا خواهیم کرد.
در چند سال اخیر "دوری از قدرت" به عنوان استراتژی اصلی دفتر تحکیم وحدت اعلام شده است. در آستانه این دوره از انتخابات ریاست‌جمهوری نیز بسیاری ازتشکل‌ها در پی تداوم این روند اعلام می‌کنند که از هیچ کاندیدایی حمایت نمی‌کنند.
فاطمه وکلیلیان، دبیر تشکیلات انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه الزهرا، از جمله کسانی که به استراتژی کلی" دوری از قدرت" اشاره کرده و می‌گوید: امروز در شرایطی که تنها راه حرکت به سوی دموکراسی، آگاهی مردم از روند سیاسی کشور و مفاهیمی مانند انتخابات شناخته شده است، نقش مهم انجمن‌های اسلامی، تحلیل فضا، ارایه دیدگاه و بررسی مسایل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و به طور کلی روشن‌گری برای ایجاد آگاهی در فضای عمومی دانشگاه ‌و جامعه است.
وکلیلیان می‌گوید: آن چه مسلم است؛ انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه الزهرا از هیچ کاندیدایی حمایت نخواهد کرد. وی تأکید کرد: تا زمانی که رویه‌ای همچون انتخابات مجلس هفتم بر فضای اجرایی انتخابات در کشور حاکم باشد و هم‌چنان شاهد رد صلاحیت‌های گسترده و امکانات غیرعادلانه باشیم، در هیچ انتخاباتی شرکت نخواهیم کرد.
مهدی عربشاهی، عضو انجمن اسلامی دانشگاه زنجان، در اعلام موضع خود و تشکل متبوعش می‌گوید: ما معتقدیم حتی اگر انتخابات آزاد باشد، جنبش مستقل و آگاه دانشجوی نباید از هیچ کاندیدایی حمایت کند و براساس این تحلیل، از نظر ما حمایت فردی خاص منتفی است . اما دیدگاه‌ها و نقدهای خود را در این زمینه بیان خواهیم کرد.
داوود یاری عضو انجمن دانشگاه شهرکرد نیز اعلام می‌کند: در راستای استراتژی دوری از قدرت و نقد آن، در انتخابات این دوره ریاست جمهوری از هیچ کاندیدای خاصی حمایت نمی‌کنیم. البته با تحریم صریح نیز مخالفیم و درراستای آرمان‌های انجمن، آگاهی بخشی به جامعه دانشجویی را در رابطه با مسایلی مانند معیارهای انتخابات آزاد، جزو راهکارهای خود قرار داده‌‌ایم.
سه- مشارکت مشروط
اعلام موضع "مشارکت مشروط همراه با نقد" رویکرد دیگری است که در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری، در میان بخشی از فعالان جنبش دانشجویی دیده می‌شود.
سالار میرزابیگی، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه، از جمله افرادی است که موضع خود را چنین اعلام می‌کند. وی ایجاد بستر رفاه ملی و گشایش فضا برای حضور دگراندیشان را عامل اصلی حضور مردم در انتخابات می‌داند.
حسین اکبری، عضو انجمن اسلامی دانشگاه باهنر کرمان، نیز می‌گوید: از انتخابات آزاد و عادلانه و شرایط مساوی تبلیغاتی برای نامزدهای انتخاباتی، براساس نص صریح قانون‌اساسی و نه برداشت‌های سلیقه‌ای حمایت می‌کنیم.
وی می‌افزاید: در صورتی که انتخابات آزاد و عادلانه برگزار شود، مردم به حدی از شعور رسیده‌‌اند که بتوانند رییس‌جمهور خود را انتخاب کنند. ولی در وضع فعلی، ما علاقه‌ای به حمایت ازهیچ کاندیدایی نداریم.
حامد ایرانشاهی، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اراک، می‌گوید: تحریم انتخابات به منزله این است که قرار گرفتن با حداقل نیرورا در مقابل حداکثر توان رقیب انتخاب کنیم.
وی می‌افزاید: ناکامی اصلاح‌طلبان در تحقق برنامه‌هایشان از یک سو و زیان‌های ناشی از یک دست شدن حاکمیت از سوی دیگر، شرایط حساسی را برای تصمیم‌گیری ایجاد کرده است.
مقداد بریمانی، عضو انجمن اسلامی دانشگاه زاهدان،معتقد است: انتخابات خود هدف نیست، بلکه وسیله‌ای است برای راه‌یابی به مقصود. وی براساس همین دیدگاه می‌گوید: اگر هدف خود را پیشبرد دموکراسی در کشور قرار دهیم و به این نتیجه برسیم که مشارکت در این دوره از انتخابات ابزار مناسبی برای رسیدن به این هدف است، قطعاً شرکت‌ خواهیم کرد و در غیر این صورت از مشارکت امتناع می‌‌کنیم و از روش‌های قانونی دیگر مانند اعتراض‌های مدنی و… برای پی‌گیری مطالبات خود استفاده می‌کنیم.
از سوی دیگر فراکسیون سنتی دفتر تحکیم وحدت( طیف علامه) که چند ماهی است با نام فراکسیون روشن‌گری فعالیت می‌کند، با وجود دنباله روی از "مشارکت مشروط" نگرش مثبت‌تری نسبت به مدرن‌ها برای شرکت در انتخابات دارند.
سیدامیر پاکزاد، سخن‌گوی این فراکسیون، در متنی که به دفتر نشریه ارسال کرده ست، ضمن ارایه تحلیل از شرایط روزجامعه از شرکت در انتخابات آزاد و عادلانه دفاع کرده است. وی در این نوشته آورده است: اگر انتخابات را مهم‌ترین عرصه سیاست‌ورزی بدانیم، آزمون بزرگ نهمین دوره ریاست‌جمهوری فرصتی است مهیا تا با هم‌اندیشی و گفت‌وگو به آسیب‌شناسی جریان اصلاحات بپردازیم و از این گذار در راستای پیشرفت دموکراسی‌خواهی در جامعه استفاده کنیم.
وی می‌افزاید: در صورتی که زیرساخت‌های انتخاباتی آزادو عادلانه مهیا نباشد، پر واضح است که هزینه های سنگینی به نظام سیاسی وارد خواهد شد.
حسن خوش‌قلب، عضو انجمن اسلامی دانشگاه تربیت مدرس نیز معتقد است: حرکت تدریجی به سمت دموکراسی بسیار بهتر از در جا زدن و بازگشت به عقب است.
این عضو فراکسیون روشن‌گری دفتر تحکیم وحدت می‌گوید: در کشورهایی نظیر ایران که در عرصه دموکراسی قدمت چندانی ندارند، تجربه دموکراسی، حداقلی و استمرار آن حتی با کم‌ترین نتیجه، بسیار بهتر از پذیرش نظام‌های غیردموکراتیک است.
بخشی از طیف شیراز دفتر تحکیم وحدت نیز ازمشارکت مشروط حمایت می‌کنند.
هادی پناهی، دبیر تشکیلات طیف نوگرای شیراز دفتر تحکیم وحدت، می‌گوید: به عنوان یک جریان دانشجویی در انتخابات شرکت می‌کنیم، مگر آن که دیگر هیچ امیدی نباشد.
وی می‌افزاید: مردم در 8 سال گذشته پیام خود را مبنی بر تغییر گفتمان رایج با انتخابات دیدگاه متکی بر رأی اکثریت اعلام کردند، اما شورای نگهبان صراحتاً در انتخابات مجلس هفتم صیغه‌ای متفاوت را القا کرد. موضع تحریم در انتخابات نهم ریاست جمهوری به این معناست که مردم از حکومت به کلی ناامید شده‌اند که رواج این موضوع حاکمیت را در بن‌بست خطرناکی قرار خواهد داد.
مهدی میرزایی، دیگر عضو شورای مرکزی طیف نوگرا که چند ماهی است از تحکیم وحدت شیراز منشعب شده است، پیش‌بینی می‌کند: حضور دانشجویان در صحنه انتخابات ممکن است چندان پررنگ نباشد، اما قطعاً پس از تجربه نتیجه انتخابات مجلس هفتم این حضور نسبت به قبل بیش‌تر خواهد بود.
به گفته وی راه‌کار دست‌یابی به اصلاحاتی که سال 76 تعریف شد، حرکت گام ‌به گام است و با پذیرفتن چنین رویکردی هم چنان باید در صحنه حضور داشت، چرا که کنار کشیدن در این فضا جز ایجاد وقفه در فرآیند دموکراسی‌خواهی دست‌آوردی ندارد. این فعال دانشجویی معتقد است. در ساختار دولت ایدئولوژیک و نظام سرمایه‌داری حاکم فعلی، بدون حضور در قدرت امکان تحقق خواسته‌‌های نهادهای مدنی در جامعه وجود ندارد.
چهار- مشارکت و حمایت از کاندیدا
در شرایطی که به نظر می‌رسد طیف نوگرای شیراز پس از جدایی از سنتی‌‌ترین‌های این طیف کاملاً موضع مشارکت مشروط احزاب اصلاح‌طلب را پذیرفته است، بهرام نایینی سجادی، عضو دیگر این تشکیلات می‌گوید: ما تحت هر شرایطی مدافع حضور در انتخابات هستیم.
وی معتقد است: شرکت در انتخابات از معدود مواردی است که در آن مردم ایران می‌‌توانند در سرنوشت خود دخالت کنند و به همین دلیل از دست دادن این فرصت به هیچ‌وجه به صلاح نیست.
سجادی در تبیین موضع خود می‌گوید: مردم ایران به دفعات شرکت یا عدم شرکت در انتخابات را تجربه کرده‌اند. اما تا به حال هرگز با هیچ عدم مشارکتی نتوانسته‌اند به اندازه حضور تقریباً ایده‌آل در سال 76، خواسته‌های خود را اعمال کنند. بنابراین حتی می‌‌توان شرکت در انتخابات را رفراندوم متمرکز‌تری برای بیان مطالبات دانست.
در میان اعضای طیف علامه دفتر تحکیم نیز به نظر می‌رسد که برخی بدون قید شرط چندانی، با ارایه تحلیل شخصی موضع تلویحی خود را حمایت از یک کاندیدای خاص اعلام می‌کنند.
بنابر عقیده بهروز نعمت‌دوست، عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی، کسی باید بر مسند ریاست ‌جمهوری تکیه زند که قادر باشد با قدرت چانه‌زنی بالا، خواسته‌های مردم و جامعه را برآورده سازد.
خارج از مجموعه دانشجویی دفتر تحکیم وحدت نیز پرویز امینی، سخن‌گوی اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل، شعار انتخاباتی تشکل خود را "گفتمان عدالت، حداکثرسازی مشارکت، رییس‌جمهور کارآمد" اعلام می‌کند.
طیف شیراز دفتر تحکیم وحدت، پس از انشعاب سال 80، موضعی محافظه‌کارانه اتخاذ کرده است.
مهدی درویش، عضو شورای مرکزی بخش سنتی این طیف، مهم‌ترین استراتژی تشکل متبوعش را تشویق مردم برای مشارکت حداکثری و جلوگیری از تضییع حقوق آن‌ها اعلام می‌کند و می‌گوید: ما معتقدیم تمامی گروه‌های پای‌بند به قانون ‌اساسی باید امکان معرفی کاندیدای خود را داشته باشند تا مردم هم به صورت آزادانه از میان آن‌ها بهترین گزینه را انتخاب نمایند.
درویش‌ می‌افزاید: به عقیده ما رییس‌جمهور آینده با شاخصه‌های هویت ملی و اسلامی تعریف شده در کشور را بشناسد و در چارچوب آن‌ها عمل کند.
اما در سوی دیگر طیف اعضای گروه‌های شناسنامه‌‌دار دانشجویی، ابراهیم شمشیری دبیر جامعه‌ اسلامی دانشجویان، معتقد است: جمهوری اسلامی مردمی‌ترین نظام در سراسر جهان است.
وی می‌افزاید: ما عقیده داریم که حضور گسترده مردم در این انتخابات لازم است، ولی اگر کسی وارد صحنه نشود، مقصر خود اوست. مجموعه ما مشارکت در انتخابات را وظیفه ملی و شرعی خود می‌داند.
شمشیری در ادامه می‌گوید: شعار انتخابات آزاد، تبلیغات اپوزیسیون داخل و خارج کشور است که پایگاه مردمی ندارند و می‌خواهند از این طریق بیگانگان را وارد حاکمیت ایران کنند.
مجموعه دیدگاه‌هایی که ارایه شد، تحلیل‌های فعالان تشکل‌های دانشجویی در آستانه ورود به فضای انتخابات نهم ریاست‌ جمهوری است. باید نشست و دید که کنش‌های برآمده از تحلیل‌های هر کدام از این تشکل‌ها تا چه حد اجرایی خواهد شد، کدام طیف‌ها موفق‌تر خواهند بود و کدام یک از دید جامعه مقبول‌تر عمل خواهند کرد.