پایان دوران «همه با هم»

گروه سیاسی، حسین رضوی: «علیرضا علوی‌تبار» روزنامه‌نگار و استاد دانشگاه در دومین جلسه سخنرانی خود در سلسله جلسات «چه باید کرد؟» پیشنهادهایی را برای تدوین راهبرد اصلاح‌طلبان در شرایط کنونی ارائه کرد. علوی‌تبار که به دعوت حوزه شمال تهران جبهه مشارکت در محل دفتر مرکزی این حزب سخن می‌گفت، استراتژی‌هایی را به سود جریان دموکراسی در ایران دانست که به تقویت یکی از چهار وجه جامعه دموکراتیک منجر شود. سخنران جلسه «چه باید کرد؟» این وجوه را چنین معرفی کرد: «دولت شفاف و پاسخگو»، «رعایت حقوق مدنی و سیاسی شهروندان»، «جامعه مدنی توسعه‌یافته» و «انتخابات آزاد و منصفافه»، علوی‌تبار اعتقاد دارد که با تحقق این چهار رکن، جامعه دموکراتیک در وجه سیاسی آن شکل می‌گیرد و پس از آن می‌باید برای بهبود مسائل و مشکلات جامعه از طریق گستردن چتر دموکراسی به عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، ‌نابرابری‌ها و مشکلات موجود را برطرف کرد. ویژگی‌هایی که علوی‌تبار برای هر یک از وجوه چهارگانه جامعه دموکراتیک برشمرد، چنین بود:
1- جامعه مدنی توسعه‌یافته: در چنین جامعه‌ای، هیچ شهروندی «تک افتاده» نیست. چرا که مردم در انجمن‌های مستقل از حکومت عضویت دارند و هر فرد با هم‌فکران و هم‌صنفان خود تشکلی را برپا کرده که در مواقع سخت، پشتیبان او خواهند بود. برخلاف جامعه توده‌وار که در آن هر فرد جدای از دیگران است و حکومت به آسانی با هر مخالف و منتقدی برخورد می‌کند.
2- دولت شفاف و پاسخگو: در چنین سیستمی مشخص است چه کسانی تصمیم‌‌گیرنده هستند و روند تصمیم‌گیری چیست. حال آنکه یکی از مشکلات جامعه ما این است که به دلیل شفاف نبودن، ‌تصمیم‌گیرندگان مشخص نیستند و در نتیجه هزینه تصمیمات اشتباه را کسانی می‌پردازند که نقشی در آن تصمیم‌گیری‌ها نداشته‌اند.
3- انتخابات آزاد و منصفانه ادواری: انتخابات آزاد و منصفانه ادواری از شرایط اصلی برپایی دموکراسی است. البته برخی دوستان اصلاح‌طلب، صفت «عادلانه» را هم برای یک انتخابات قابل قبول و دموکراتیک ضروری می‌دانند، اما من معتقدم انتخابات عادلانه تنها در شرایط رفع نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی ممکن است. به همین خاطر، صرف منصفانه بودن انتخابات یعنی بی‌طرفی دولت در انتخابات را برای دموکراتیک بودن آن کافی می‌دانم.
4- برابری حقوقی و سیاسی شهروندان: این امر نیز یک ضرورت برای جامعه دموکراتیک است و بدون وجود چنین برابری‌ای، ‌سخن گفتن از دموکراسی ممکن نیست. علوی‌تبار براساس این تقسیم‌بندی راهبرد آینده نیروهای دموکراسی‌خواهی در وجه تئوریک را نقد همه اندیشه‌های موجود در جامعه براساس سه محور «باور به حاکمیت مردم»، «برابری سیاسی شهروندان» و «حکمرانی اکثریت و رعایت حقوق اقلیت» دانست و تصریح کرد: «نیروهای دموکراسی خواه باید با شجاعت و با کنار گذاشتن مسائل عاطفی و تاریخی خود همه اندیشه‌های موثر در وضعیت موجود را به عنوان مبنای اندیشه‌های دموکراتیک نقد کنند.» این فعال سیاسی در عین حال از نیروهای جوان‌تر دموکراسی‌خواه و به ویژه دانشجویان خواست تا نگاه مبتنی بر «احمق بودن همه نسل‌های پیشین» را کنار بگذارد و عملکرد و اندیشه‌های آنان را با لحاظ کردن ظرفیت‌ها و شرایط آن روز آن نیروها نقد کنند. علوی تبار در ادامه به ضرورت پافشاری دموکراسی‌خواهان بر روشی اصلاحی در شرایط کنونی تاکیدکرد و موارد تفاوت روش اصلاحی با روش انقلابی را برشمرد. به گفته سخنران جلسه «چه باید کرد»، «نفی، خشونتت و قهر»، «حرکت متکی بر نهادهای مدنی»، «بهر‌ه‌گیری از امکانات حکومت»، «حرکت مرحله به مرحله و تدریجی»، «برخورداری از رهبری جمعی» و «محافظت با تقلیل‌گرایی سیاسی» ویژگی‌هایی است که حرکت اصلاحی را با اقدامات انقلابی متمایز می‌سازد. وی در ادامه از نیروهای دموکراسی‌خواه خواست قبل از تشکیل جبهه‌های جدید سیاسی به تقویت احزاب و سازمان‌های خود اقدام کنند تا از پیوستن احزاب قوی، جبهه‌های قوی شکل گیرد. علوی‌تبار نکته دیگر در تشکیل جبهه‌های قوی شکل گیرد. علوی تبار نکته دیگر در تشکیل جبهه‌های جدی را پذیرفتن افراد و احزاب با هویت واقعی خودشان ذکر کرد و گفت: امروزه باید هر کس خود را تعریف کند و آرمان و هدفش را به شکلی بدون ابهام بیان کند تا دیگران ببینند امکان همکاری با او را دارند یا نه. وی در این زمینه تصریح کرد: «جبهه‌های حاصل پذیرش تفاوت‌ها راحت‌تر از جبهه‌‌هایی به تفاهم و برنامه عمل واحد می‌رسند که بدون شفافیت لازم تشکیل شده‌اند.» علوی‌تبار از این جهت جبهه دوم خرداد را قابل نقد دانست و گفت: «تجربه مجلس ششم را باید بازخوانی کرد. تجربه‌ای که در آن دیدیم وقتی افرادی را که با هم تمایز دارند، تحت یک عنوان کلی مانند اصلاح‌طلب به مجلس می‌فرستیم، در مراحل حساس و بزنگاه‌ها برای عمل واحد به مشکل برمی‌خوردند.» گفتنی است گزارش جلسه نخست سخنرانی علوی‌تبار پنجشنبه 15 دی ماه در همین صفحه درج شده بود.