رویکرد تازه حماس

محمدرضا طاهایی
آیا نقشی که جنبش حماس در فلسطین ایفا می‎کند یک نقش انقلابی است؟ برخی مطبوعات که طی سالهای اخیر عادت کرده‎اند هر موضع مستحکم و قاطع در برابر دشمنان را انقلابی‎گری بخوانند و تاریخ مصرف آن را تمام شده معرفی کنند، به مناسبت سفر خالد مشعل به ایران تحلیلهایی منتشر کرده‎اند که بررسی آنها ضروری به نظر می‎رسد.
به زعم این مطبوعات و نیز برخی چهره‎های سیاسی، صرف شرکت خالد مشعل در انتخابات پارلمانی و عقب‎نشینی از مواضع انقلابی است و نشان می‎دهد که فلسطینی‎ها حالا دیگر اعتقاد و علاقه‎ای به مشی مسلحانه ندارند.
در تبیین این ادعا باید گفت مبارزه با ستم و اشغال، روش‎های گوناگونی دارد این روش‎ها در دستورات دین اسلام، کاملا واضح و روشن است مبارزه و جهاد با دشمن تنها با سلاح در دست گرفتن و فشار دادن ماشه تفنگ میسر نمی‎شود بلکه این کار تنها یکی از راههای مقابله است.
در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی که امام راحل رهبری مردم ایران را بر عهده داشتند، در برابر ارتش سراپا مسلح رژیم پهلوی، روش جنگ مسلحانه و چریکی را برای عموم نمی‎پسندیدند. از نگاه امام، مردم باید با ارتقای فرهنگی خود مقدمات سقوط رژیم شاه را فراهم می‎آوردند. دست آخر نیز ثابت شد روش امام، کارآمد و موثر بود و هنگامی که مردم غیرمسلح به سلاح گرم (و البته مجهز به ایمان) با دست خالی به میدان آمدند، فروپاشی حکومت پهلوی بسیار زودتر از آنچه در تصور می‎آمد صورت گرفت. در عین حال، هنگامی که در روزهای 21 و 22 بهمن 57 بخشی از ارتش شاه به جنگ با مردم پرداخت و اسلحه به روی مردم کشید، انقلابیونی که توانسته بودند از پادگانها سلاح به دست آورند در برابر آنها ایستادند.
جهاد و مبارزه اقتضائاتی دارد که به حسب مکان و زمان تغییر می‎کند. اگر امروز جنبش حماست و دیروز، حزب‎الله لبنان علاوه بر فاز نظامی وارد فاز سیاسی شدند نباید آن را به حساب عقب‎نشینی از انقلابیگری گذاشت.
شرط اولیه انقلابیگری هوشیاری و بهره‎گیری از فرصت‎هاست. حماس با آنکه طی چند سال گذشته زیر شدیدترین حملات تبلیغاتی جهان غرب قرار داشته و به عنوان تروریست معرفی می‎گردید، نزد مردم فلسطین محبوبیت بالایی دارد اقبال به این حزب قطعا به این دلیل نبوده که فلسطینیان از مبارزه با اسراییل خسته شده‎اند. بلکه به عکس، مهر تاییدی است به روش انقلابی حماس، این گروه بر نفوذ، امروز تاکتیکی نو برگزیده و می‎خواهد با حضور در پارلمان فلسطین، وحدت بیشتر مردم علیه اسراییل را سازماندهی کند. چنین رویکردی را باید به رهبران هوشمند حماس تبریک گفت.