تصویر نیاز مسکن از سال 1386 تا 1391
سیاستهای اتخاذ شده دولت در سالهای اخیر، در قالب تبصره 6 قانون بودجه و سایر برنامههای اجرایی، در راستای تعادل بخشی به بازار مسکن بوده است؛ بنابراین در راستای سیاستگذاری مناسب و حفظ تعادل در بخش، شناسایی تصویری از وضعیت آتی بخش مسکن ضرورت مییابد.
بر اساس هرم جمعیتی موجود در کشور، تا سال 1391 جریان فزاینده تقاضا بر بازار مسکن کشور حاکم خواهد بود. با توجه به تقاضای ناشی از خانوارهای جدید و کاهش تقاضای ناشی از مرگ و میر و میزان تخریب و نوسازی واحدهای مسکونی کل نیاز سالانه بخش مسکن به تولید واحدهای مسکونی از یک میلیون و دویست و هشتاد و پنج هزار واحد در سال 1386 به یک میلیون و ششصد و هشتاد و پنج هزار واحد بالغ خواهد شد. لذا برنامهها و سیاستها در بخش مسکن باید با در نظر گرفتن افق آینده تا سال 1391 تدوین گردند.
از این رو، لایحه ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن با نگاهی به آینده و در راستای تداوم برنامههای اجرایی تبصره 6، تدوین و از مراحل تصویب مجلس شورای اسلامی گذشته است.
لایحه ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن
در پی نهایی شدن سند راهبردی- اجرایی طرح جامع مسکن در سال 1385 برای برخوردی جامع و همسونگر با مسائل و مشکلات فراروی بخش مسکن و اجرای تعدادی از این برنامهها در قالب تبصره 6 قانون بودجه سال 1386 کل کشور، ضروری مینمود بستر قانونی برای تداوم این برنامهها و مهیا شدن زمینه اجرایی سایر برنامهها و راهبردهای طرح جامع مسکن فراهم گردد.
این لایحه که اولین و جامعترین قانون در ارتباط با تدوین سیاستها و برنامههای بخش مسکن میباشد، سه راهبرد اساسی را دنبال مینماید:
اقدامات و اتخاذ سیاستهای مناسب برای افزایش ظرفیت تولید و سرمایهگذاری بخش مسکن از طریق برقراری حمایتها، تسهیلات و تأمین سایر نهادهای مورد نیاز
اهم این سیاستها، که برای اجرا و تحقق آنها تسهیلات بانکی و یارانههای مورد نیاز نیز پیشبینی شده است، عبارتند از:
الف) واگذاری زمین با اعمال تخفیف و تقسیط یا واگذارای حق بهرهبرداری به صورت اجاره ارزان قیمت به منظور:
ـ حمایت از تولید انبوه و عرضه مسکن توسط بخش غیردولتی با استفاده از فناوریهای نوین و رعایت الگوی مصرف مسکن؛
ـ حمایت از سرمایهگذاری داخلی و خارجی در اجرای طرحهای تولید مسکن؛
ـ حمایت از بهسازی و نوسازی و تولید و عرضه مسکن در بافتهای فرسوده شهری و سکونتگاههای غیررسمی توسط بخش غیردولتی.
ب) گسترش و توسعه بازارهای مالی و استفاده از ابزارهای نوین تأمین منابع مالی مورد نیاز برای تولید مسکن در کشور از طریق:
ایجاد بازار رهن ثانویه و انتشار اوراق مشارکت به پشتوانه تسهیلات رهنی؛
ـ راهاندازی شرکتهای تأمین سرمایه در حوزه مسکن؛
ـ استفاده از شرکتهای لیزینگ برای تأمین منابع مالی تولید مسکن به صورت اجاره و اجاره به شرط تملیک؛
ـ انتشار اوراق مشارکت و سایر ابزارهای مالی- اسلامی؛
ـ انتشار اوراق گواهی سپرده عام و خاص با نرخی بیش از نرخ سود علیالحساب پرداختی به سپردههای بلند مدت شبکه بانکی؛
ـ جذب مشارکت و سرمایهگذاران خارجی در تولید انبوه مسکن؛
ـ استفاده از صندوقهای سرمایهگذاری مشترک در داخل و خارج با هدف جذب منابع برای تولید انبوه مسکن.
ج) ارائه راهکارهای تولید، واردات و به کارگیری ماشین آلات تولید مسکن انبوه
- برقراری مالیات بر اراضی بایر با کاربری مسکونی در محدوده شهرها به منظور پیشگیری از معطل ماندن این اراضی و استفاده از آنها در تولید مسکن؛
ـ برنامهریزی تولید و تامین مصالح مورد نیاز بخش مسکن و حمایت از تولید مصالح استاندارد با فناوریهای نوین و در صورت نیاز به واردات، صدور مجوز ورود آنها بدون تعرفه؛
ـ برنامهریزی لازم به منظور آموزش و تربیتی کارگران ماهر مورد نیاز در زمینههای حرفههای ساختمانی توسط وزارت کار و امور اجتماعی.
2. برقراری و حمایت از برنامههای تامین مسکن ویژه گروههای کم درآمد و اقشار آسیبپذیر
اعطای زمین به صورت واگذاری حق بهرهبرداری (اجاره بلند مدت) برای:
ـ تولید و عرضه مسکن اجارهای توسط بخش غیردولتی؛
ـ تولید و عرضه مسکن برای گروههای کم درآمد، اعضای تعاونیهای مسکن یا تحت پوشش ــنهادهای متولی این گروهها یا خیرین مسکنساز یا سایر تشکلهای غیردولتی مرتبط؛
ـ تولید و عرضه مسکن (اجاره و اجاره به شرط تملیک) از طریق نهادهای غیردولتی، دستگاههای متولی گروههای کم درآمد و خیرین و واقفین مسکنساز؛
ـ پرداخت تسهیلات قرضالحسنه اجاره مسکن (برای اسکان موقت) ساکنین در بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی، ضمن پرداخت تسهیلات نوسازی و بهسازی مسکن در این بافتها.
ـ تخفیف حداقل 50 درصد هزینه عوارض ساخت و تراکم ساخت و تقسیط بدون کارمزد باقیمانده طرحهای تولید مسکن، ویژه گروههای کم درآمد و طرحهای تولید مسکن در بافتهای فرسوده.
3. اقداماتی در راستای بهبود کیفیت ساخت و ساز در کشور
ـ حمایت از کیفیت ساخت و ساز واحدهای مسکونی از طریق پرداخت بخشی از هزینههای بیمه کیفیت؛
ـ پرداخت تسهیلات یارانهای برای احیای نوسازی بافتهای فرسوده و نامناسب شهری؛
ـ تهیه طرح هادی روستاها با هدف بهسازی فضاهای مسکونی روستاها و نوسازی مسکن روستایی؛
ـ حمایت از تولید مصالح استاندارد و جلوگیری از تولید و مصلاح غیراستاندارد؛
ـ صیانت از فرهنگ غنی ایرانی- اسلامی در حوزه معماری و شهرسازی و ارتقای کیفیت طرحها، توجه به مبانی و رعایت هویت ایرانی- اسلامی در کلیه طرحهای شهرسازی، معماری و تولید مسکن.