خصوصیات توافق هستهای آمریکا و پاکستان
مقامات رسمی ایالات متحده میگویند آمادهسازی توافقنامه هستهای هشت ماه زمان برده است؛ دقیقا تا زمان حضور بوش و مان موهان سینگ در کنفرانس مطبوعاتی این توافقنامه به هند اجازه میدهد که از بخشی از دانش آمریکا در انرژی و سوخت هستهای استفاده کند و ظرفیتهای تولید انرژی هستهای صلحآمیز را گسترش دهد. بر این اساس، هندوستان که به خاطر اقتصاد رو به رشدش با کمبود انرژی الکتریکی روبهرو است. توانایی تولید گسترده برق هستهای را خواهد یافت.
این توافقنامه به سود ایالات متحده نیز هست؛ هندوستان به بازرسان بینالمللی اجازه میدهد که از شمار زیادی از سایتهای اتمی این کشور بازدید کنند. امری که از 30 سال پیش- که هند قدرت اتمی شد- محقق نشده است.
این توافق باعث میشود که هند برنامه اتمی صلحآمیز و نظامیاش را از هم جدا کند. این به نفع دو کشور است. علاوه بر این شرکتهای آمریکای اجازه خواهند یافت فناوری و قطعات هستهای به هندوستان بفروشند. البته منتقدان میگویند توافقنامه باعث میشود که هندوستان قسمتی از قدرتش را از دست بدهد چون بازرسان خارجی از جزئیات برنامههای این کشور باخبر خواهند شد اما ایالات متحده معتقد است که در طول این سالها هندوستان در انزوای اتمی قرار داشته و نیازمند توجهات بینالمللی است.
هندو ستان و NPT
هندوستان هیچگاه پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (NPT) را امضا نکرده است. رفتار دوگانه آمریکا با ایران با کره شمالی در مقایسه با هند باعث انتقادات گستردهای شده است. با این حال ایالات متحده اعلام کرد که هند به عنوان یک قدرت اتمی، هیچگاه دانش هستهایاش را به دیگر کشورها نفروخته است. هند هیچگاه از نظر آمریکا «خطرناک» عمل نکرده است. البته برای اجرایی شدن توافقنامه قانون آمریکا باید تغییر کند. چون ایالات متحده اجازه ندارد به کشورهایی که NPT را امضا نکردهاند، دانش هستهای بفروشد. آمریکا اینکار را میکند ، چون کاخ سفید اعتقاد دارد که هندوستان نقشی یگانه را در جهان بازی میکند.
تعادل در منطقه
شماری از مفسران معتقدند دلیل اصلی توجه آمریکا به هند، متعادل کردن قدرت سیاسی و اقتصادی رو به گسترش چین در منطقه است. هندوستان بزرگترین دموکراسی جهان است. دینهای مختلفی در این کشور وجود دارد و خشونتهای مذهبی کمتر دیده میشود. رشد اقتصادی هند بسیار سریع صورت میگیرد. هندوستان شریک درجه یکی برای تجارت با آمریکاست.
آنچه در هندوستان رخ میدهد، تقریبا همان چیزی است که آمریکا انتظار دارد در بقیه کشورهای جهان اتفاق بیفتد، ایالات متحده به رشد هندوستان اعتقاد دارد.
امضای توافقنامه به مزایای دیگری هم برای آمریکا دارد. جورج بوش در سخنرانی سالانه خود اعلام کرد که ایالات متحده به دنبال منابع جایگزین برای انرژی است. کاهش وابستگی هند به سوختهای فسیلی بر بازار جهانی نفت تاثیر مثبتی میگذارد. این به نفع مصرفکنندگان آمریکایی است، چین ، همسایه هندوستان یک قدرت بزرگ نظامی و اقتصادی است. روابط شکننده ایالات متحده و چین باعث شده که کاخ سفید به قدرت یافتن هند و متعادل شدن قدرت چین در منطقه علاقهمند باشد. پاکستان، همسایه دیگر هند، کشوری کلیدی در جنگ علیه تروریسم است.
پاکستان کشوری مولد تروریسم است و البته کشوری است که نخستوزیرش، ارتشبد پرویز مشرف با بوش در جدال علیه تروریسم همکاری سودمندی دارد. به همین دلایل است که مقامات آمریکایی توافق هستهای با هند را «بزرگ» و «تاریخی» میخوانند.
محبوبیت بوش در هند؟
سفر بوش به هند با واکنش های دوگانهای روبهرو شد. از یک طرف اعتراضات گسترده مردمی و از طرف دیگر اشتیاق دولت و شرکتهای بزرگ. با این حال نباید از نظر دور داشت که هر جا که بوش هست، تظاهرات بر ضد او هم هست. در هند چپگرایان مخالف بوش و جهانیسازیاند. جامعه اسلامی ضدبوش است. تظاهرات علیه بوش در هندوستان مانند اعتراضات مشابه در سراسر دنیا صلحآمیز برگزار شد. علاوه بر این، در یک نظر سنجی جدید مردم هندوستان نشان دادند که مخالف آمریکا نیستند. 70 درصد مردمی که مورد پرسش قرار گرفتند نظر مثبتی را درباره ایالات متحده داشتند و بیش از 50 درصد آنها معتقدند بوش رهبر خوبی است. محبوبیت بوش در هندوستان از خود آمریکا بیشتر است!
سفر بوش در پاکستان
بوش پس از هند به پاکستان میرود. سه روز قبل از ورود بوش انفجاری انتحاری در شهر کراچی رخ داد که 4 نفر را کشت؛ یک دیپلمات آمریکایی هم میان کشتهشدگان بود. مفسران سیاسی این حادثه را نشانه خوبی برای سفر بوش به پاکستان نمیدانند. با این حال بوش گفت که آن حمله به سفر او تاثیری نخواهد داشت. این اولین سفر بوش به پاکستان است و تدابیر شدید امنیتی در کشور برقرار شده است پاکستان کشوری غیرقابل پیشبینی است و هدف ترتیبدهندگان حمله پنجشنبه تاثیر سفر بوش بوده است. با این حال بوش تسلیم این حوادث نخواهد شد، چون این برخلاف تمام صحبتهای پیشین اوست. سفر بوش به پاکستان با وجود تمام خطرات، اصلا شگفتانگیز نیست. بازدید بوش از این کشور کوتاه مدت خواهد بود. بوش این دیدار را «مهم» و «سرنوشتساز» خوانده است. دلیل دیگر این دیدار موقعیت ژئوپلتیک پاکستان است. به خاطر روابط شکننده هند و پاکستان تقریباً غیرممکن است که بوش از یک کشور بازدید کند و از کشور دوم دیداری نداشته باشد.